دەزگای زاری كرمانجی
  • دەستپێک
  • کوردستانى
    شەڕ دەستی پێکردەوە

    ئەنجوومەنی وەزیران بڕیارێکی دەرکرد

    کەشناسیی هەرێم: بارانبارین بەردەوام دەبێت

    کەشناسیی هەرێم: بارانبارین بەردەوام دەبێت

    سێ برای كورد؛ سزای 68 ساڵ بەندكردنیان بەسەردا سەپێندرا

    سێ برای كورد؛ سزای 68 ساڵ بەندكردنیان بەسەردا سەپێندرا

    شەپۆلێکی بارانبارین و بەفر هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە

    شەپۆلێکی بارانبارین و بەفر هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە

  • عێراقی
    ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق: هەڵوەشانەوەی پشووی ڕۆژی شەممە ڕاست نیە

    ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق: هەڵوەشانەوەی پشووی ڕۆژی شەممە ڕاست نیە

    شەرق ئەلئەوسەت : چوارچێوەی هەماهەنگی بەهۆی (سەرۆكوەزیران) بەسەر دوو بەرەدا دابەش بووە

    شەرق ئەلئەوسەت : چوارچێوەی هەماهەنگی بەهۆی (سەرۆكوەزیران) بەسەر دوو بەرەدا دابەش بووە

    عێراق گرێبەستی لەگەڵ 3 وڵات واژۆ کرد

    عێراق گرێبەستی لەگەڵ 3 وڵات واژۆ کرد

    عێراق پشكی دۆلاری گەشتیارانی زیاد كرد؛ فڕۆكەخانەكانی هەرێم لە بڕیارەكە بێبەشن

    عێراق پشكی دۆلاری گەشتیارانی زیاد كرد؛ فڕۆكەخانەكانی هەرێم لە بڕیارەكە بێبەشن

  • جیهانى
    ئەمریكا خەڵاتی 20 ملیۆن دۆلاری بۆ زانیاری لەسەر پرۆگرامی ئەتۆمی ئێران ڕاگەیاند

    ئەمریكا خەڵاتی 20 ملیۆن دۆلاری بۆ زانیاری لەسەر پرۆگرامی ئەتۆمی ئێران ڕاگەیاند

    شاندێكی ئێران بۆ بەردەوامیدان بە گفتوگۆكان سەردانی دەوحە دەكات

    شاندێكی ئێران بۆ بەردەوامیدان بە گفتوگۆكان سەردانی دەوحە دەكات

    ژاپۆن ٦٣ ملیۆن دۆلار بۆ بەرەنگاربوونەوەی هێرشە سایبەرییەکان تەرخان دەکات

    ژاپۆن ٦٣ ملیۆن دۆلار بۆ بەرەنگاربوونەوەی هێرشە سایبەرییەکان تەرخان دەکات

    ترەمپ : ئەوەی لە بەرامبەر ئێران ڕوو دەدات “جەنگ” نییە

    ترەمپ : ئەوەی لە بەرامبەر ئێران ڕوو دەدات “جەنگ” نییە

  • وتار
    ئایا سلێمانی مافی ڕاگەیاندنی هەرێمێکی سەربەخۆیی هەیە؟

    ئایا سلێمانی مافی ڕاگەیاندنی هەرێمێکی سەربەخۆیی هەیە؟

    كورتە باسێك له‌سه‌ر شۆرشی شێخ سه‌عیدی پیران

    كورتە باسێك له‌سه‌ر شۆرشی شێخ سه‌عیدی پیران

    شۆڕشی ئەیلول (١٩٦١-١٩٧٥)

    شۆڕشی ئەیلول (١٩٦١-١٩٧٥)

    شێخ عەبدولسەلام بارزانی (١٨٨٧ – ١٩١٤ زایینی)

    شێخ عەبدولسەلام بارزانی (١٨٨٧ – ١٩١٤ زایینی)

    كاراكردنه‌وه‌ی په‌رله‌مانی كوردستان هه‌نگاو و به‌رپرسیارێتییه‌كی مێژوويی

    كاراكردنه‌وه‌ی په‌رله‌مانی كوردستان هه‌نگاو و به‌رپرسیارێتییه‌كی مێژوويی

    ئاریشا ویلایەتا مویسل

    ئاریشا ویلایەتا مویسل

  • ڕاپۆرت
    عەبدولكەریم قاسم و شۆڕشی ئەیلوول

    عەبدولكەریم قاسم و شۆڕشی ئەیلوول

    شۆڕشی گوڵان ( ٢٦ـی گوڵانی ١٩٧٦)

    شۆڕشی گوڵان ( ٢٦ـی گوڵانی ١٩٧٦)

    پرسی كورد لە عێراق؛ لە مافی چارەی خۆنوسینەوە بۆ فیدڕاڵیزم

    پرسی كورد لە عێراق؛ لە مافی چارەی خۆنوسینەوە بۆ فیدڕاڵیزم

    ڕۆڵی ڕواندز لە شۆڕشی ئەیلولدا

    ڕۆڵی ڕواندز لە شۆڕشی ئەیلولدا

    شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران (١٩٢٥)

    شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران (١٩٢٥)

    ژیان و خەباتی شێخ مەحمودی حەفید

    ژیان و خەباتی شێخ مەحمودی حەفید

  • دیمانە
    ئیدارەی سۆران پێویستیی بە دامەزراندنی مۆزەخانەی بەپەلەیە

    ئیدارەی سۆران پێویستیی بە دامەزراندنی مۆزەخانەی بەپەلەیە

    عەلی جەلال: قاتی مەرەز ڕازێكی مۆدێرنە لە بەرگی گشت تەمەنەكاندا

    عەلی جەلال: قاتی مەرەز ڕازێكی مۆدێرنە لە بەرگی گشت تەمەنەكاندا

    ئیڤان جانێ‌: دەڤەری سۆران نموونەی جوانی و پێكەوە ژیانە

    ئیڤان جانێ‌: دەڤەری سۆران نموونەی جوانی و پێكەوە ژیانە

    مەسرور بارزانی: هەرێمی کوردستان نابێتە بەشێک لە هیچ ململانێیەک

    مەسرور بارزانی: هەرێمی کوردستان نابێتە بەشێک لە هیچ ململانێیەک

  • ئابوورى
    زیاتر لە ملیۆنێک مووچەخۆر لە رێگەی هەژماری من مووچەکانیان وەردەگرن

    زیاتر لە ملیۆنێک مووچەخۆر لە رێگەی هەژماری من مووچەکانیان وەردەگرن

    شاندێکی باڵای کوردستان بۆ تاوتوێکردنی بودجەی 2027 دەچێتە بەغدا

    شاندێکی باڵای کوردستان بۆ تاوتوێکردنی بودجەی 2027 دەچێتە بەغدا

    فراکسیۆنی پارتی و لیژنەی وەزاریی فیدراڵ لەبارەی پرسی بودجە، نەوت و مووچە کۆبوونەوە

    فراکسیۆنی پارتی و لیژنەی وەزاریی فیدراڵ لەبارەی پرسی بودجە، نەوت و مووچە کۆبوونەوە

    شەڕ دەستی پێکردەوە

    حکومەتی هەرێم لە ڕێگەی KRDPass ئاسانکاری بۆ هاووڵاتییان دەکات

  • وەرزشی
    ئەو وەرزشوانانەی بە تۆپی پێ دەستیان پێکرد بەڵام لە وەرزشەکانی دیکە مێژوویان تۆمارکرد

    ئەو وەرزشوانانەی بە تۆپی پێ دەستیان پێکرد بەڵام لە وەرزشەکانی دیکە مێژوویان تۆمارکرد

    رۆناڵدۆ لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانیش بێ هاوتایە

    رۆناڵدۆ لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانیش بێ هاوتایە

    چارەنووسی خولەكانی كوردستان نادیارە

    چارەنووسی خولەكانی كوردستان نادیارە

    یاریزانێكی تیپی دێلزیان لە چالاكییە وەرزشییەكان بێبەشكرا

    یاریزانێكی تیپی دێلزیان لە چالاكییە وەرزشییەكان بێبەشكرا

  • تەندروستى
    مەترسییەکانی زۆر خواردنی پەنیر لە بەیانیاندا؛ چۆن هاوسەنگیی جەستە ڕادەگرین

    مەترسییەکانی زۆر خواردنی پەنیر لە بەیانیاندا؛ چۆن هاوسەنگیی جەستە ڕادەگرین

    ​​گرنگی و پێگەی زانستیی خاڵی «الکاهل» (C7) لە زانستی کەڵەشاخدا

    ​​گرنگی و پێگەی زانستیی خاڵی «الکاهل» (C7) لە زانستی کەڵەشاخدا

    تەندروستی سۆران ئاماری لەدایکبوون بۆ ماوەی چوار ساڵی بڵاو کردەوە

    تەندروستی سۆران ئاماری لەدایکبوون بۆ ماوەی چوار ساڵی بڵاو کردەوە

    ١ ملیۆن و ٢١٢هەزارو ٩٧٧ کەس سەردانی نەخۆشخانەکانی ئیدارەی سۆرانیان کردووە

    ١ ملیۆن و ٢١٢هەزارو ٩٧٧ کەس سەردانی نەخۆشخانەکانی ئیدارەی سۆرانیان کردووە

  • كۆمه‌ڵايه‌تى
    هونەری بێدەنگیی پێکەوەیی

    هونەری بێدەنگیی پێکەوەیی

    کورتەیەک لە ژیاننامەی شێخ مەحمودی حەفید

    کورتەیەک لە ژیاننامەی شێخ مەحمودی حەفید

    پرسی کورد لە عێراقی نوێدا: لە فیدراڵیزمەوە بۆ ناسنامەی نەتەوەیی

    پرسی کورد لە عێراقی نوێدا: لە فیدراڵیزمەوە بۆ ناسنامەی نەتەوەیی

    فرە ئەرکی و نرخی پشتگوێخستنی خود لە جیهانی کاردا

    فرە ئەرکی و نرخی پشتگوێخستنی خود لە جیهانی کاردا

  • هەمەڕەنگ
    ئامێرێکی ڕۆبۆتیی نوێ شۆڕش لە ژیانی کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەتدا دەکات

    ئامێرێکی ڕۆبۆتیی نوێ شۆڕش لە ژیانی کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەتدا دەکات

    نرخی دۆلار و زێڕ بەرزبووەوە

    نرخی دۆلار و زێڕ بەرزبووەوە

    كەشناسی هۆشداری دەدات

    كەشناسی هۆشداری دەدات

    خەوتن لە هەوادا

    خەوتن لە هەوادا

  • هەفتەنامە
    هۆشداریی پزیشکێک: زۆرخواردنی پەتاتەی سوورکراوەی لەقوتوونراو مەترسییە بۆ دڵ و پەستانی خوێن

    هۆشداریی پزیشکێک: زۆرخواردنی پەتاتەی سوورکراوەی لەقوتوونراو مەترسییە بۆ دڵ و پەستانی خوێن

    لەم بەنزینخانانەی ئیدارەی سۆران بەنزینی 750 دیناری دابەش دەکرێت

    لەم بەنزینخانانەی ئیدارەی سۆران بەنزینی 750 دیناری دابەش دەکرێت

    خۆڵبارین دەست پێ دەكاتەوە

    خۆڵبارین دەست پێ دەكاتەوە

    کەی تەکنەلۆژیای G6 بە دەستمان دەگات و تایبەتمەندییەکانی چین

    کەی تەکنەلۆژیای G6 بە دەستمان دەگات و تایبەتمەندییەکانی چین

No Result
View All Result
  • دەستپێک
  • کوردستانى
    شەڕ دەستی پێکردەوە

    ئەنجوومەنی وەزیران بڕیارێکی دەرکرد

    کەشناسیی هەرێم: بارانبارین بەردەوام دەبێت

    کەشناسیی هەرێم: بارانبارین بەردەوام دەبێت

    سێ برای كورد؛ سزای 68 ساڵ بەندكردنیان بەسەردا سەپێندرا

    سێ برای كورد؛ سزای 68 ساڵ بەندكردنیان بەسەردا سەپێندرا

    شەپۆلێکی بارانبارین و بەفر هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە

    شەپۆلێکی بارانبارین و بەفر هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە

  • عێراقی
    ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق: هەڵوەشانەوەی پشووی ڕۆژی شەممە ڕاست نیە

    ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق: هەڵوەشانەوەی پشووی ڕۆژی شەممە ڕاست نیە

    شەرق ئەلئەوسەت : چوارچێوەی هەماهەنگی بەهۆی (سەرۆكوەزیران) بەسەر دوو بەرەدا دابەش بووە

    شەرق ئەلئەوسەت : چوارچێوەی هەماهەنگی بەهۆی (سەرۆكوەزیران) بەسەر دوو بەرەدا دابەش بووە

    عێراق گرێبەستی لەگەڵ 3 وڵات واژۆ کرد

    عێراق گرێبەستی لەگەڵ 3 وڵات واژۆ کرد

    عێراق پشكی دۆلاری گەشتیارانی زیاد كرد؛ فڕۆكەخانەكانی هەرێم لە بڕیارەكە بێبەشن

    عێراق پشكی دۆلاری گەشتیارانی زیاد كرد؛ فڕۆكەخانەكانی هەرێم لە بڕیارەكە بێبەشن

  • جیهانى
    ئەمریكا خەڵاتی 20 ملیۆن دۆلاری بۆ زانیاری لەسەر پرۆگرامی ئەتۆمی ئێران ڕاگەیاند

    ئەمریكا خەڵاتی 20 ملیۆن دۆلاری بۆ زانیاری لەسەر پرۆگرامی ئەتۆمی ئێران ڕاگەیاند

    شاندێكی ئێران بۆ بەردەوامیدان بە گفتوگۆكان سەردانی دەوحە دەكات

    شاندێكی ئێران بۆ بەردەوامیدان بە گفتوگۆكان سەردانی دەوحە دەكات

    ژاپۆن ٦٣ ملیۆن دۆلار بۆ بەرەنگاربوونەوەی هێرشە سایبەرییەکان تەرخان دەکات

    ژاپۆن ٦٣ ملیۆن دۆلار بۆ بەرەنگاربوونەوەی هێرشە سایبەرییەکان تەرخان دەکات

    ترەمپ : ئەوەی لە بەرامبەر ئێران ڕوو دەدات “جەنگ” نییە

    ترەمپ : ئەوەی لە بەرامبەر ئێران ڕوو دەدات “جەنگ” نییە

  • وتار
    ئایا سلێمانی مافی ڕاگەیاندنی هەرێمێکی سەربەخۆیی هەیە؟

    ئایا سلێمانی مافی ڕاگەیاندنی هەرێمێکی سەربەخۆیی هەیە؟

    كورتە باسێك له‌سه‌ر شۆرشی شێخ سه‌عیدی پیران

    كورتە باسێك له‌سه‌ر شۆرشی شێخ سه‌عیدی پیران

    شۆڕشی ئەیلول (١٩٦١-١٩٧٥)

    شۆڕشی ئەیلول (١٩٦١-١٩٧٥)

    شێخ عەبدولسەلام بارزانی (١٨٨٧ – ١٩١٤ زایینی)

    شێخ عەبدولسەلام بارزانی (١٨٨٧ – ١٩١٤ زایینی)

    كاراكردنه‌وه‌ی په‌رله‌مانی كوردستان هه‌نگاو و به‌رپرسیارێتییه‌كی مێژوويی

    كاراكردنه‌وه‌ی په‌رله‌مانی كوردستان هه‌نگاو و به‌رپرسیارێتییه‌كی مێژوويی

    ئاریشا ویلایەتا مویسل

    ئاریشا ویلایەتا مویسل

  • ڕاپۆرت
    عەبدولكەریم قاسم و شۆڕشی ئەیلوول

    عەبدولكەریم قاسم و شۆڕشی ئەیلوول

    شۆڕشی گوڵان ( ٢٦ـی گوڵانی ١٩٧٦)

    شۆڕشی گوڵان ( ٢٦ـی گوڵانی ١٩٧٦)

    پرسی كورد لە عێراق؛ لە مافی چارەی خۆنوسینەوە بۆ فیدڕاڵیزم

    پرسی كورد لە عێراق؛ لە مافی چارەی خۆنوسینەوە بۆ فیدڕاڵیزم

    ڕۆڵی ڕواندز لە شۆڕشی ئەیلولدا

    ڕۆڵی ڕواندز لە شۆڕشی ئەیلولدا

    شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران (١٩٢٥)

    شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران (١٩٢٥)

    ژیان و خەباتی شێخ مەحمودی حەفید

    ژیان و خەباتی شێخ مەحمودی حەفید

  • دیمانە
    ئیدارەی سۆران پێویستیی بە دامەزراندنی مۆزەخانەی بەپەلەیە

    ئیدارەی سۆران پێویستیی بە دامەزراندنی مۆزەخانەی بەپەلەیە

    عەلی جەلال: قاتی مەرەز ڕازێكی مۆدێرنە لە بەرگی گشت تەمەنەكاندا

    عەلی جەلال: قاتی مەرەز ڕازێكی مۆدێرنە لە بەرگی گشت تەمەنەكاندا

    ئیڤان جانێ‌: دەڤەری سۆران نموونەی جوانی و پێكەوە ژیانە

    ئیڤان جانێ‌: دەڤەری سۆران نموونەی جوانی و پێكەوە ژیانە

    مەسرور بارزانی: هەرێمی کوردستان نابێتە بەشێک لە هیچ ململانێیەک

    مەسرور بارزانی: هەرێمی کوردستان نابێتە بەشێک لە هیچ ململانێیەک

  • ئابوورى
    زیاتر لە ملیۆنێک مووچەخۆر لە رێگەی هەژماری من مووچەکانیان وەردەگرن

    زیاتر لە ملیۆنێک مووچەخۆر لە رێگەی هەژماری من مووچەکانیان وەردەگرن

    شاندێکی باڵای کوردستان بۆ تاوتوێکردنی بودجەی 2027 دەچێتە بەغدا

    شاندێکی باڵای کوردستان بۆ تاوتوێکردنی بودجەی 2027 دەچێتە بەغدا

    فراکسیۆنی پارتی و لیژنەی وەزاریی فیدراڵ لەبارەی پرسی بودجە، نەوت و مووچە کۆبوونەوە

    فراکسیۆنی پارتی و لیژنەی وەزاریی فیدراڵ لەبارەی پرسی بودجە، نەوت و مووچە کۆبوونەوە

    شەڕ دەستی پێکردەوە

    حکومەتی هەرێم لە ڕێگەی KRDPass ئاسانکاری بۆ هاووڵاتییان دەکات

  • وەرزشی
    ئەو وەرزشوانانەی بە تۆپی پێ دەستیان پێکرد بەڵام لە وەرزشەکانی دیکە مێژوویان تۆمارکرد

    ئەو وەرزشوانانەی بە تۆپی پێ دەستیان پێکرد بەڵام لە وەرزشەکانی دیکە مێژوویان تۆمارکرد

    رۆناڵدۆ لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانیش بێ هاوتایە

    رۆناڵدۆ لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانیش بێ هاوتایە

    چارەنووسی خولەكانی كوردستان نادیارە

    چارەنووسی خولەكانی كوردستان نادیارە

    یاریزانێكی تیپی دێلزیان لە چالاكییە وەرزشییەكان بێبەشكرا

    یاریزانێكی تیپی دێلزیان لە چالاكییە وەرزشییەكان بێبەشكرا

  • تەندروستى
    مەترسییەکانی زۆر خواردنی پەنیر لە بەیانیاندا؛ چۆن هاوسەنگیی جەستە ڕادەگرین

    مەترسییەکانی زۆر خواردنی پەنیر لە بەیانیاندا؛ چۆن هاوسەنگیی جەستە ڕادەگرین

    ​​گرنگی و پێگەی زانستیی خاڵی «الکاهل» (C7) لە زانستی کەڵەشاخدا

    ​​گرنگی و پێگەی زانستیی خاڵی «الکاهل» (C7) لە زانستی کەڵەشاخدا

    تەندروستی سۆران ئاماری لەدایکبوون بۆ ماوەی چوار ساڵی بڵاو کردەوە

    تەندروستی سۆران ئاماری لەدایکبوون بۆ ماوەی چوار ساڵی بڵاو کردەوە

    ١ ملیۆن و ٢١٢هەزارو ٩٧٧ کەس سەردانی نەخۆشخانەکانی ئیدارەی سۆرانیان کردووە

    ١ ملیۆن و ٢١٢هەزارو ٩٧٧ کەس سەردانی نەخۆشخانەکانی ئیدارەی سۆرانیان کردووە

  • كۆمه‌ڵايه‌تى
    هونەری بێدەنگیی پێکەوەیی

    هونەری بێدەنگیی پێکەوەیی

    کورتەیەک لە ژیاننامەی شێخ مەحمودی حەفید

    کورتەیەک لە ژیاننامەی شێخ مەحمودی حەفید

    پرسی کورد لە عێراقی نوێدا: لە فیدراڵیزمەوە بۆ ناسنامەی نەتەوەیی

    پرسی کورد لە عێراقی نوێدا: لە فیدراڵیزمەوە بۆ ناسنامەی نەتەوەیی

    فرە ئەرکی و نرخی پشتگوێخستنی خود لە جیهانی کاردا

    فرە ئەرکی و نرخی پشتگوێخستنی خود لە جیهانی کاردا

  • هەمەڕەنگ
    ئامێرێکی ڕۆبۆتیی نوێ شۆڕش لە ژیانی کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەتدا دەکات

    ئامێرێکی ڕۆبۆتیی نوێ شۆڕش لە ژیانی کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەتدا دەکات

    نرخی دۆلار و زێڕ بەرزبووەوە

    نرخی دۆلار و زێڕ بەرزبووەوە

    كەشناسی هۆشداری دەدات

    كەشناسی هۆشداری دەدات

    خەوتن لە هەوادا

    خەوتن لە هەوادا

  • هەفتەنامە
    هۆشداریی پزیشکێک: زۆرخواردنی پەتاتەی سوورکراوەی لەقوتوونراو مەترسییە بۆ دڵ و پەستانی خوێن

    هۆشداریی پزیشکێک: زۆرخواردنی پەتاتەی سوورکراوەی لەقوتوونراو مەترسییە بۆ دڵ و پەستانی خوێن

    لەم بەنزینخانانەی ئیدارەی سۆران بەنزینی 750 دیناری دابەش دەکرێت

    لەم بەنزینخانانەی ئیدارەی سۆران بەنزینی 750 دیناری دابەش دەکرێت

    خۆڵبارین دەست پێ دەكاتەوە

    خۆڵبارین دەست پێ دەكاتەوە

    کەی تەکنەلۆژیای G6 بە دەستمان دەگات و تایبەتمەندییەکانی چین

    کەی تەکنەلۆژیای G6 بە دەستمان دەگات و تایبەتمەندییەکانی چین

No Result
View All Result
دەزگای زاری كرمانجی
No Result
View All Result
Home ڕاپۆرت

دامەزراندنی دەوڵەتی عێراق و پاشەكشەی مافەكانی نەتەوەی كورد

3 حەفتە له‌مه‌وپێش
دامەزراندنی دەوڵەتی عێراق و پاشەكشەی مافەكانی نەتەوەی كورد
20
VIEWS
Share on Twitter

هاوژین حسین مجید

پرۆسەی دامەزراندنی دەوڵەتی نوێی عێراق لە دوای كۆتاییهاتنی جەنگی جیهانیی یەكەم، یەكێكە لە گرنگترین وێستگە مێژووییەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. لەو سەردەمەدا، شكستی ئیمپراتۆریی عوسمانی و ملمڵانێی زلهێزەكان، بە تایبەتی بەریتانیا، بۆ دیاریكردنی سنوور و دەسەڵاتی سیاسیی ناوچەكە، گۆڕانكارییەكی گەورەیان لە نەخشەی سیاسیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دروست كرد.
عێراق وەك دەوڵەتێكی نوێ لە ژێر كاریگەریی سیاسەتی بەریتانیا و بەرژەوەندییە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەكاندا دامەزرا. لەو پرۆسەیەدا، پرسی مافە نەتەوەیی و سیاسییەكانی كورد، بەتایبەتی لە ناوچەكانی ویلایەتی مووسڵ، بووە یەكێك لە كێشە سەرەكییەكانی سەردەمەكە. بڕیارەكانی ئەو قۆناغە كاریگەرییان لەسەر پەیوەندیی نێوان حكومەتی عێراق و كوردەكان دانا و بوونە هۆی دروستبوونی ملمڵانێ و بزووتنەوە سیاسی و چەكدارییەكان.

یەكەم: كۆنگرەی قاهیرە و دامەزراندنی پاشایەتیی عێراق :

لە ئاداری ساڵی ١٩٢١دا، بەریتانیا كۆنگرەی قاهیرەی بەست بۆ ڕێكخستنی سیاسەتی خۆی لە ناوچەكانی ژێر كاریگەریی خۆیدا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. یەكێك لە ئەنجامەكانی كۆنگرەكە، پشتیوانی لە دامەزراندنی پاشایەتیی عێراق و دانانی ئەمیر فەیسەڵی كوڕی شەریف حوسێنی مەككە وەك پاشای ئەو دەوڵەتە بوو.
فەیسەڵ لە ٢٣ـی ئابی ١٩٢١دا لە بەغدا وەك پاشای عێراق تاجگوزاری بۆ كرا. بەو شێوەیە، پاشایەتیی عێراق لە ژێر كاریگەریی بەریتانیا دامەزرا، هەرچەندە دەسەڵاتی ناوخۆیی و دامەزراوە حكومییەكانی خۆی هەبوو.
یەكێك لە كێشە گرنگەكانی ئەو قۆناغە، چارەنووسی ناوچە كوردنشینەكان و داهاتووی ویلایەتی مووسڵ بوو. ئەم ناوچەیە لە ڕووی دانیشتووان، جوگرافیا، بەرژەوەندییە ئابوورییەكان و شوێنی ستراتیژییەوە گرنگییەكی تایبەتی هەبوو. بەریتانیا و توركیا هەردووكیان لەسەر چارەنووسی ئەم ناوچەیە ناكۆك بوون، لە كاتێكدا داخوازییەكانی كورد بۆ دیاریكردنی داهاتووی سیاسیی خۆیان بە تەواوی نەبوونە بنەمای بڕیارە نێودەوڵەتییەكان.

دووەم: پەیمانی سیڤەر و پەیمانی لۆزان :

پەیمانی سیڤەر لە ١٠ی ئابی ١٩٢٠دا لەنێوان دەوڵەتانی هاوپەیمان و حكومەتی عوسمانیدا واژۆ كرا. ماددەكانی ٦٢، ٦٣ و ٦٤ی ئەم پەیمانە باس لە ئامادەكردنی پلانێك بۆ خۆبەڕێوەبردنی ناوچە كوردنشینەكان و ڕێكارێكی مەرجدار بۆ گەیشتن بە سەربەخۆیی دەكرد. بە پێی ماددەی ٦٤، ئەگەر مەرجە دیاریكراوەكان جێبەجێ بكران و كۆمەڵەی گەلان پێشنیاری سەربەخۆیی بكات، توركیا دەبوو ماف و دەسەڵاتی خۆی بەسەر ئەو ناوچانەدا واز لێ بهێنێت.
بەڵام پەیمانی سیڤەر جێبەجێ نەكرا و لە ئەنجامی گۆڕانكارییە سیاسی و سەربازییەكانی توركیا و دانیشتنەوەی دیپلۆماسییەكاندا، پەیمانی لۆزان لە ٢٤ی تەممووزی ١٩٢٣ واژۆ كرا. پەیمانی لۆزان هیچ ڕێكارێكی هاوشێوەی ماددەكانی سیڤەری بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێكی كوردی لەخۆ نەدەگرت. ئەمەش هیوای بەشێك لە كوردەكان بۆ بەدەستهێنانی سەربەخۆیی لە چوارچێوەی ڕێككەوتنە نێودەوڵەتییەكاندا لاواز كرد.
لەبەر ئەوە، باشترە ئەم گۆڕانكارییە وەك نەبوونی بەڵێنی جێبەجێكراوی سەربەخۆیی كورد لە پەیمانی كۆتایی لۆزاندا لێك بدرێتەوە، نەك وەك هەڵوەشاندنەوەی دەوڵەتێكی كوردی كە پێشتر دامەزرابێت.

سێیەم: كێشەی مووسڵ و بڕیاری كۆمەڵەی گەلان :

دوای واژۆكردنی پەیمانی لۆزان، ناكۆكیی نێوان بەریتانیا و توركیا لەسەر ویلایەتی مووسڵ بەردەوام بوو. بەپێی ماددەی ٣ی پەیمانی لۆزان، دیاریكردنی سنووری نێوان توركیا و عێراق دەبوو لە ڕێگەی ڕێككەوتن لەنێوان بەریتانیا و توركیاوە چارەسەر بكرێت؛ ئەگەر ڕێككەوتنێك بەدەست نەهاتایە، كێشەكە دەبووە بابەتی ئەنجوومەنی كۆمەڵەی گەلان.
لە ساڵانی ١٩٢٤ و ١٩٢٥دا، كۆمەڵەی گەلان لێكۆڵینەوەی لە كێشەكە كرد. لیژنەی لێكۆڵینەوە سەردانی ناوچەكەی كرد و ڕاپۆرتی خۆی پێشكەش كرد. لە كۆتاییدا، لە ١٦ی كانوونی یەكەمی ١٩٢٥دا، ئەنجوومەنی كۆمەڵەی گەلان بڕیاری بە مانەوەی ویلایەتی مووسڵ لە چوارچێوەی عێراقدا دا، لەگەڵ بەردەوامبوونی مەرجی مانەوەی عێراق لە ژێر قیمومەتی بەریتانیا بۆ ماوەی دیاریكراو و گرنگیدان بە مافە كەلتوورییەكانی كورد.
بەڵام ئەم بڕیارە بە مانای ئەوە نەبوو كە كوردەكان لە ڕێگەی ڕاپرسییەكی ئازادەوە بڕیاری كۆتاییان لەسەر سەربەخۆیی خۆیان دابێت. لە ڕاستیدا، چارەنووسی ناوچەكە لە چوارچێوەی ناكۆكیی نێوان دەوڵەتەكان و بڕیارەكانی دامەزراوە نێودەوڵەتییەكاندا دیاری كرا.

چوارەم: ڕاپەڕین و بزووتنەوەكانی كورد :

لە دوای جەنگی جیهانیی یەكەم، كوردەكان لە چەندین ناوچەدا بۆ پاراستنی مافە سیاسی و نەتەوەییەكانیان خەباتیان كرد. هۆكارەكانی ئەم بزووتنەوانە تەنها داخوازیی سەربەخۆیی نەبوون، بەڵكو لە هەندێك قۆناغدا داوای خۆبەڕێوەبردن، ڕێزگرتن لە ناسنامەی كوردی و ڕەتكردنەوەی دەسەڵاتی سەپێنراویش لەخۆ دەگرت.

١. ڕاپەڕینی شێخ مەحموودی حەفید (١٩١٩–١٩٢٣) :
شێخ مەحموودی حەفید یەكێك بوو لە ڕابەرە كوردە دیارەكانی سەرەتای سەدەی بیستەم. لە ساڵی ١٩١٩دا لە سلێمانی دژی دەسەڵاتی بەریتانیا ڕاپەڕی و داوای دەسەڵاتی سیاسیی كوردی كرد. ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ هێرش و وەڵامی سەربازیی بەریتانیا ڕووبەڕوو بووەوە و لەو قۆناغەدا سەركەوتوو نەبوو.
شێخ مەحموود دواتر گەڕایەوە و لە سەرەتای دەیەی ١٩٢٠دا هەوڵی دامەزراندنی حكومەتێكی كوردی لە سلێمانی دا. لە ساڵی ١٩٢٢دا خۆی وەك پاشای كوردستان ناساند. بەڵام دەسەڵاتی ئەو حكومەتە بەهۆی ناكۆكییە سیاسی و سەربازییەكان و هێرشەكانی بەریتانیاوە لاواز بوو و لە ساڵانی ١٩٢٣–١٩٢٤دا كۆتایی بە دەسەڵاتەكەی هات.
لەو ڕووداوانەدا، هێزە بارزانییەكانیش بە ڕابەرایەتیی شێخ ئەحمەدی بارزانی بەشدارییان لە هەوڵی یارمەتیدانی شێخ مەحمووددا كرد. مەلا مستەفا بارزانی لەو كاتەدا هێشتا گەنج بوو و دواتر بووە یەكێك لە ڕابەرە سەرەكییەكانی بزووتنەوەی كوردی.

٢. بزووتنەوەكانی بارزان (١٩٣١–١٩٣٢ و ١٩٤٣–١٩٤٥) :
ناوچەی بارزان لە دەیەكانی ١٩٣٠ و ١٩٤٠دا بووە ناوەندێكی گرنگی ملمڵانێی نێوان هێزە بارزانییەكان و حكومەتی عێراق. لە ساڵانی ١٩٣١–١٩٣٢دا، شێخ ئەحمەدی بارزانی ڕابەرایەتیی بزووتنەوەیەكی چەكداریی كرد كە پەیوەندیی بە ناكۆكی لەگەڵ دەسەڵاتدارانی عێراق و هەوڵەكانی حكومەت بۆ كۆنترۆڵكردنی ناوچەكەوە هەبوو.
لەو شەڕانەدا، هێزەكانی حكومەتی عێراق و هێزی ئاسمانیی بەریتانیا بەشدارییان لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكاندا كرد. بەریتانیا لەو قۆناغەدا كاریگەرییەكی گەورەی لەسەر سوپا و سیاسەتی سەربازیی عێراق هەبوو. بۆ باسكردنی بۆمبارانەكان، دەبێت شوێن، بەروار و ڕۆڵی هەر هێزێك بە سەرچاوەی تایبەت پشتڕاست بكرێتەوە.
لە ساڵانی ١٩٤٣–١٩٤٥دا، بزووتنەوەی بارزان بە ڕابەرایەتیی مەلا مستەفا بارزانی دووبارە بەهێز بووەوە. ناكۆكییەكان لەگەڵ حكومەتی عێراق گەیشتنە ئاستی شەڕی چەكداری و هێرشە سەربازییەكان. لە پاییزی ١٩٤٥دا، بارزانی و بەشێك لە هێز و خێزانەكانیان ناچار بوون ناوچەكە بەجێبهێڵن و بەرەو ڕۆژهەڵاتی كوردستان، لە ناوچەكانی شنۆ و مەهاباد و دەوروبەریدا، پاشەكشە بكەن.
ئەم ڕووداوانە نیشان دەدەن كە ناكۆكیی نێوان دەسەڵاتدارانی عێراق و بزووتنەوە كوردییەكان لە سەردەمی پاشایەتیدا بەردەوام بوو و كاریگەرییەكی قووڵی لەسەر پەیوەندیی نێوان هەردوو لا دانا.

ئەنجام :

دامەزراندنی دەوڵەتی عێراق لە دوای جەنگی جیهانیی یەكەم و دیاریكردنی سنوورەكانی، پرۆسەیەكی ئاڵۆز بوو كە بەرژەوەندییەكانی بەریتانیا، توركیا و دەوڵەتانی دیكەی تێدا كاریگەرییان هەبوو. پرسی چارەنووسی ویلایەتی مووسڵ و مافە سیاسی و كەلتوورییەكانی كوردیش بەشێكی سەرەكیی ئەو پرۆسەیە بوو.
پەیمانی سیڤەر هیوایەكی مەرجداری بۆ خۆبەڕێوەبردن و سەربەخۆیی كوردی دروست كرد، بەڵام پەیمانی لۆزان ئەو ڕێكارانەی نەهێشتەوە. دواتر، بڕیاری كۆمەڵەی گەلان لەسەر كێشەی مووسڵ بووە هۆی مانەوەی ناوچەكە لە چوارچێوەی عێراقدا.
ڕاپەڕین و بزووتنەوەكانی شێخ مەحموودی حەفید و شێخ ئەحمەدی بارزانی و مەلا مستەفا بارزانی بەشێكن لە مێژووی خەباتی كورد بۆ دەستەبەركردنی مافە سیاسی و نەتەوەییەكان. لێكۆڵینەوە لەم ڕووداوانە پێویستی بە سەرچاوەی مێژوویی جۆراوجۆر هەیە، بۆ ئەوەی جیاوازیی نێوان بەڵگە، لێكدانەوە و بۆچوونی سیاسی بە ڕوونی بپارێزرێت.

سەرچاوەكان :

  1. بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی كورد (بەرگی یەكەم: ١٩٣١–١٩٥٨). مەسعود بارزانی .
  2. كورد، تورك و عەرەب: سەرهەڵدان و گەشەكردنی كێشەی مووسڵ (١٩١٩–١٩٢٥) ئیدمۆندز، سیسیل جەی. (٢٠٠٤). (وەرگێڕانی: حامید گەوهەری). هەولێر: ئاراس. (كۆپیی ڕەسەن بە ئینگلیزی، ١٩٥٧ بڵاوكراوەتەوە).
  3. كەمال مەزهه‌ر. (٢٠٠٥).
Previous Post

پێستی مرۆڤی زیندوو بۆ پەنجەی ڕۆبۆت بەکاردەهێنرێت

Next Post

ئازیزانی بەشداربووی خولی وەرزشی و هونەری بڕوانامە وەردەگرن

Next Post
ئازیزانی بەشداربووی خولی وەرزشی و هونەری بڕوانامە وەردەگرن

ئازیزانی بەشداربووی خولی وەرزشی و هونەری بڕوانامە وەردەگرن

Stay Connected test

  • 24k Followers
  • 99 Subscribers
  • Trending
  • Comments
  • Latest
قەوارەی كوردستان لە خوێن و ئاڕقەی پێشمەرگە دروستكراوە نەك كارتۆن

قەوارەی كوردستان لە خوێن و ئاڕقەی پێشمەرگە دروستكراوە نەك كارتۆن

ئازار 28, 2023
پێگەی دەستووریی دامەزراوە یاسادانەرەكان لە كاتی پەككەوتنی سیاسیدا

پێگەی دەستووریی دامەزراوە یاسادانەرەكان لە كاتی پەككەوتنی سیاسیدا

حوزه‌یران 7, 2026
ڕێزلێنانێكی مێژوویی و هەنگاوێك بەرەو بەهێزكردنی پێگەی دیپلۆماسی

ڕێزلێنانێكی مێژوویی و هەنگاوێك بەرەو بەهێزكردنی پێگەی دیپلۆماسی

تەممووز 8, 2026
چیرۆكی فەرهاد و شیرین

چیرۆكی فەرهاد و شیرین

تشرینی یەکەم 13, 2026
دەستپێشخەری سەرۆکی ھەرێمی کوردستان کاردانەوەی ئەرێنی ھەبوو

دەستپێشخەری سەرۆکی ھەرێمی کوردستان کاردانەوەی ئەرێنی ھەبوو

0
سەرۆک بارزانی: دەبێت بەربەستەکانی بەردەم هەڵبژاردنەکانی هەرێمی کوردستان نەمێنن

سەرۆک بارزانی: دەبێت بەربەستەکانی بەردەم هەڵبژاردنەکانی هەرێمی کوردستان نەمێنن

0
بەغدا شەوێكی پڕ لە مەترسی بەڕێكرد

بەغدا شەوێكی پڕ لە مەترسی بەڕێكرد

0
پەیاما سەرۆک بارزانی بۆ جه‌ژنا چله‌یا هاڤینێ یا كوردێن ئێزیدی

پەیاما سەرۆک بارزانی بۆ جه‌ژنا چله‌یا هاڤینێ یا كوردێن ئێزیدی

0
زیاتر لە ملیۆنێک مووچەخۆر لە رێگەی هەژماری من مووچەکانیان وەردەگرن

زیاتر لە ملیۆنێک مووچەخۆر لە رێگەی هەژماری من مووچەکانیان وەردەگرن

تشرینی دووەم 7, 2026
شاندێکی باڵای کوردستان بۆ تاوتوێکردنی بودجەی 2027 دەچێتە بەغدا

شاندێکی باڵای کوردستان بۆ تاوتوێکردنی بودجەی 2027 دەچێتە بەغدا

تشرینی دووەم 7, 2026
ئایا سلێمانی مافی ڕاگەیاندنی هەرێمێکی سەربەخۆیی هەیە؟

ئایا سلێمانی مافی ڕاگەیاندنی هەرێمێکی سەربەخۆیی هەیە؟

تشرینی دووەم 7, 2026
فراکسیۆنی پارتی و لیژنەی وەزاریی فیدراڵ لەبارەی پرسی بودجە، نەوت و مووچە کۆبوونەوە

فراکسیۆنی پارتی و لیژنەی وەزاریی فیدراڵ لەبارەی پرسی بودجە، نەوت و مووچە کۆبوونەوە

تشرینی دووەم 7, 2026

Recent News

زیاتر لە ملیۆنێک مووچەخۆر لە رێگەی هەژماری من مووچەکانیان وەردەگرن

زیاتر لە ملیۆنێک مووچەخۆر لە رێگەی هەژماری من مووچەکانیان وەردەگرن

تشرینی دووەم 7, 2026
شاندێکی باڵای کوردستان بۆ تاوتوێکردنی بودجەی 2027 دەچێتە بەغدا

شاندێکی باڵای کوردستان بۆ تاوتوێکردنی بودجەی 2027 دەچێتە بەغدا

تشرینی دووەم 7, 2026
ئایا سلێمانی مافی ڕاگەیاندنی هەرێمێکی سەربەخۆیی هەیە؟

ئایا سلێمانی مافی ڕاگەیاندنی هەرێمێکی سەربەخۆیی هەیە؟

تشرینی دووەم 7, 2026
فراکسیۆنی پارتی و لیژنەی وەزاریی فیدراڵ لەبارەی پرسی بودجە، نەوت و مووچە کۆبوونەوە

فراکسیۆنی پارتی و لیژنەی وەزاریی فیدراڵ لەبارەی پرسی بودجە، نەوت و مووچە کۆبوونەوە

تشرینی دووەم 7, 2026
دەزگای زاری كرمانجی

دەربارەى ئێمە

دەزگای زاری كرمانجی، دەزگایەكی سەربەخۆی رۆشنبیریی و راگەیاندنە، لە 19/6/2005 لە شاری سۆران دامەزراوە. ئەم دەزگایە لە چەند بەشێكی جیاجیا پێكهاتووە و لەسەر بنەمای بێلایەنی و پیشەیی بوون مامەڵە لەگەڵ رووداوەكان دا دەكات. بەشەكانی دەزگای زاری كرمانجی پێكهاتوون لە رۆژنامەیەكی سیاسی- كۆمەڵایەتی هەفتانە بەناوی (زاری كرمانجی)، كە هەموو رۆژانی سێشەمە دەردەچێت.

  • کوردستانى
  • عێراقی
  • جیهانى
  • وتار
  • ڕاپۆرت
  • دیمانە
  • ئابوورى
  • وەرزشی
  • تەندروستى
  • كۆمه‌ڵايه‌تى
  • هەمەڕەنگ
  • هەفتەنامە
  • سەرەکی
  • پەیوەندى
  • دەربارە

COPYRIGHT | All rights reserved - Zarikrmanji.net

No Result
View All Result
  • دەسپێک
  • کوردستانى
  • عێراقی
  • جیهانى
  • وتار
  • ڕاپۆرت
  • ئابوورى
  • دیمانە
  • وەرزشی
  • تەندروستى
  • هەمەڕەنگ
  • هەفتەنامە

COPYRIGHT | All rights reserved - Zarikrmanji.net