ئادار عبداللە – زاری کرمانجی
جیهانی مارەکان زۆرجار بە ترسەوە سەیر دەکرێن و بە بکوژی مرۆڤ ناسراوە بەهۆی ژەهرە کوشندەکەیەوە بێ ئاگاین کە گەنجینەی شاراوەی لەخۆگرتووە:
بەپێی هەواڵی ماڵپەڕە جیهانییەكان : ژەهری مار دوور لەوەی تەنها ئامرازێک بێت بۆ ڕاوەدوونان یان کوشتنی مرۆڤ یان ئاژەڵانی تر بەڵکو تێکەڵەیەکی ئاڵۆزە لە پڕۆتین و ئەنزیم و پێپتیدەکان کە بۆ دەیان ساڵە زانایانی سەرسام کردووە بەهۆی توانای قووڵی دەرمانی و سوودەکانی، تێگەیشتن لە پێکهاتەی ئاڵۆزی ئەم ژەهرانە و بەکارهێنانی پێکهاتە تایبەتەکان بووەتە هۆی پێشکەوتن لە بوارە جیاوازەکانی پزیشکیدا، کە لە ئێستادا یارمەتیدەرێکی باشی پزیشکیە لە دۆزینەوەی چارەسەر.
ئەمەش وایکردووە کە سەرچاوەیەکی بێ نرخ بن و ئاگاداری سوودەکانی نەبن ئەم ژەهرە ڕۆڵێکی سەرەکی هەیە لە دۆزینەوەی دەرمان و پەرەپێدانی چارەسەریدا. زۆرێک لە ژەهرەکانی مار ڕێگریکەری بەهێزی خوێن مەینیان تێدایە، پرۆسەی مەینبوونی خوێن، یان وەستانی خوێن، شلەیەکی وردە کە چەندین پرۆتین و ئەنزیم لەخۆدەگرێت. کاتێک ئەم پرۆسەیە بە هەڵەدا دەچێت، یان لە ڕێگەی زیاد مەین (ترۆمبۆزی) یان نەبوونی مەین (خوێنبەربوون)، ئاڵۆزییە تەندروستییە توندەکان دەتوانن سەرهەڵبدەن.
پێکهاتەکانی ژەهری مار سوودێکی جیاواز پێشکەش دەکەن. کارلێکە زۆر تایبەتەکانیان لەگەڵ ئامانجە تایبەتەکان لە ناو کۆئەگولاسیۆنەکەدا ڕێگە دەدات بە گۆڕینی وردتر و ئەگەری سەلامەتتر لە خوێن مەین زۆر جار چارەسەر بووە بۆ کۆکە و پەتا و چاککردنەوەی برینەکان بە تایبەت ژەهری کوبرا لە بەهێزترین ئازارشکێنەکانە بۆ مرۆڤ و چەندان چارەسەری تر.
