نوسینی: رێبهر عهبدوڵڵا
لە سیستەمە دیموکراتییە سەردەمییەکاندا، بوونی ئۆپۆزسیۆن نەک هەر نیشانەی زیندوویی کۆمەڵگەیە، بەڵکو کۆڵەکەیەکی سەرەکییە بۆ ڕاگریی ڕەوا بوونی فەرمانڕەوایی و چاودێریکردنی دەسەڵات. ئۆپۆزسیۆنی نیشتمانی ئەركی گەورەی ئەوەیە لە ڕێگەی دەستنیشانکردنی کەموکوڕییەکان، ئاراستەکردنی ڕەخنەی بنیاتنەر و پێشکەشکردنی جێگرهوهیهكی باشتره و کار بۆ بەهێزکردنی دامەزراوەکان و باشترکردنی گوزەرانی هاووڵاتییان بکات. بەڵام کاتێک سنووری نێوان ڕەخنەگرتن لە دەسەڵات و دژایەتیکردنی بنەماکانی قەوارەی نیشتمانی تێکەڵ دەکرێت، لێرەوە مەترسییەکی گەورە لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی دروست دەبێت، چونکە هیچ وڵات و گەلێک لە جیهاندا ڕێگە نادات مافی کاری سیاسی ببێتە داڕووخاندنی قەوارەی نیشتمانەکەی.
ئەمڕۆ هەرێمی کوردستان، وەک ئەزموونێکی دەستکەوتووی خەباتی سەدان ساڵەی گەلی کورد و بەرهەمی خوێنی هەزاران شەهید و پێشمهرگهی قارهمانه، لە ئێشتاش دا له بەردەم كۆمهلێك بڕیار و تەحەدای ئاڵۆزی ناوچەیی و نێودەوڵەتیدایە. نەیاران و دوژمنانی دێرینی کوردستان، کە دەزانن بە هێزی سەربازیی ڕاستەوخۆ ناتوانن ئیرادەی ئەم گەلە بشکێنن، ڕێگەی تر بهكاردههێنن، ئهویش كهسانی خۆفرۆش و خزمهتكاری داگیركهرانی كوردستانن، نەیاران لهوه تێگەیشتوون کە کاریگەرترین چەک بۆ تێکدانی هەرێمی کوردستان، لێدانی بەرەی ناوخۆیی و دروستکردنی کەشێکی پڕ لە بێ ئومێدییە لەناو کۆمەڵگەی كوردستاندا.
بەداخەوە، لەناو ئەم دیمەنە ئاڵۆزە دا، دەستەیەک بەناوی كهسایهتی سیاسی و ڕۆژنامەنووس و چالاکوانی بێئاگا یان بەرژەوەندخواز دەردەکەون کە بە ناوی ئۆپۆزسیۆنبوون یان کاری مەدەنییەوە، تەواوی تواناکانی خۆیان دەخەنە خزمەت ئەجێندای دوژمنانی کوردستان. ئەم کەسانە جیاوازی ناكەن لەنێوان ململانێی سیاسی لەگەڵ حیزبێک یان حکومەتێک، لەگەڵ تێکدانی سیستەمی فەرمانڕەوایی و داوای هەڵوەشاندنەوەی قەوارەی دەستووریی هەرێم، ئەوان کێشە ئابووری، سیاسی و کارگێڕییە ناوخۆییەکان کە لە هەموو دەوڵەت و کۆمەڵگەیەکدا ڕوودەدەن ناکەنە هەوێنی چاکسازی و بەهێزکردنی هەرێم، بەڵکو دەیانکەنە بەهانە بۆ چۆکدادان لە بەرامبەر دوژمنان و بەڕەواکردنی دەستوەردانی دەرەکی. ئەم ڕەفتارە نەک هەر لە فەرهەنگی سیاسی، بەڵکو لە ڕووی یاسایی و نیشتمانییەوە هیچ نییە جگە لە خۆفرۆشتن بە دوژمنان لەپێناو بەرژەوەندیی كهسی و ههتا ههندێك جار بهرژهوهندی تهسكی حیزبی. فرۆشتنی هەڵوێست و نیشتمان بە دوژمن، تەنها وەرگرتنی پلە یان پارەی بەخشراو لە نەیاران نییە، بەڵکو بڵاوکردنەوەی ژەهری بێ ئومێدییە لەناو گەنجان دا، کەمکردنەوەی بەهای خەباتی ڕزگاریخوازیی کوردە و تەسلیمکردنی سەروەریی نیشتمانەکەیە بەوانەی ئاواتیان نەمانی کورد و ئەزموونەکەیەتی.
بۆ ئەوەی زیاتر لە گەورەیی ئەم کێشەیە تێبگەین، پێویستە جیاوازییەکانی نێوان ئۆپۆزسیۆنی تەندروست و بەناو ئۆپۆزسیۆنی تێکدەر شیبکەینەوە . لە هەموو دەوڵەتە دیموکراتەکانی جیهاندا وەک ئەمهریکا، دەوڵەتانی ئەوروپا جیهان به گشتی، سنوورێکی سوور لەنێوان ئازادیی ڕادەربڕین و پاراستنی ئاسایشی نەتەوەیی دا کێشراوە. لەو وڵاتانەدا یاسای توند هەیە بۆ سزادانی تاوانی خیانەتی گەورە یان دەستوەردانی بیانی. هیچ دیموکراسییەک بە ناوی ئازادییەوە ڕێگە بە هیچ هاووڵاتی یان پارتێکی سیاسی نادات ببنە کۆڵەکەی جێبەجێکردنی پلانەکانی دوژمن بۆ هەڵوەشاندنەوەی دەوڵەتەکەیان.
لەم قۆناغە هەستیارە دا، ئەرکی سەرەکی پەرلەمان و پیاوانی یاسایە کە بەپەلە چوارچێوەیەکی یاسایی ڕوون و تۆکمە بۆ پاراستنی ئاسایشی نەتەوەیی دابڕێژرێت، کە تێیدا سزای توند و دیاریکراو بۆ ئەو کەس و لایەنانە دابنرێت، کە مافی سیاسیی خۆیان بۆ شێواندنی ئەزموونی کوردستان و خزمەتکردنی دوژمنان بەکاردێنن. سزاکان پێویستە لێسەندنی مافی کاری سیاسی، سزادانی دارایی و زیندانیکردنی درێژخایەن لەخۆ بگرن.
لە هەمان کاتدا، خەڵکی کوردستان و ڕۆشنبیران پێویستە بە هۆشیارییەوە بەرپەرچی ئەم گوتارە ڕەش و بێ ئومێدکەرە بدەنەوە. ڕەخنەگرتن لهلایهن ئۆپۆزسیۆنی تهندروست له دەسەڵات مافێکی رهوایه و پێویستە بەردەوام بێت بۆ چاکسازی، بەڵام پاراستنی قەوارەی هەرێمی کوردستان هێڵی سوورە. جیاکردنەوەی ڕەخنەی نیشتمانی لە هەڵوێستی دژەنیشتمانی، زامنی مانەوەی دەستکەوتەکانمانە و ڕێگەگرتنە لە دووبارەبوونەوەی تراژیدیای خۆفرۆشتن لەرێگەی ئاڵای بەناو ئۆپۆزسیۆنبوونەوە.
