مەهدی محەممەد – زاری كرمانجی :
بیست و پێنج ویلایەتی ئەمەریكا كە دوو ویلایەتییان لە ژێر دەسەڵاتی كۆمارییەكان دایە، ڕۆژی دووشەممە سكاڵای یاساییان لە دژی ئیدارەی ترەمپ تۆمار كرد لەسەر سەپاندنی باج بەسەر ٦٠ وڵاتدا و ئاماژەیان بەوە كرد كە سەرۆك دەسەڵاتی خۆی تێپەڕاندووە.
لە یاداشتێكدا كە پێشكەش بە دادگای بازرگانی نێودەوڵەتی ئەمریكا لە نیویۆرك كراوە، ویلایەتەكان ڕایانگەیاندووە، “هیچ پەیوەندییەكی لۆژیكی لە نێوان كێشەی گوایە كاری زۆرەملێ لە زنجیرەكانی دابینكردنی نێودەوڵەتی و ئەو باجە جیهانییە بەرفراوانەدا نییە كە لەلایەن نووسینگەی نوێنەری بازرگانی ئەمریكاوە سەپێنراوە.”
خولێكی نوێی باجەكانی ئەمریكا كە ٦٠ هاوبەشی بازرگانی كردبووە ئامانج لە ڕۆژی هەینییەوە كەوتە بواری جێبەجێكردنەوە و جێگەی ئەو باجە جیهانییە گرتەوە كە لە سەرەتای ئەمساڵدا لەلایەن ترەمپەوە سەپێنرابوو كە بەسەرچووبوو.
جەیمسۆن گریر، نوێنەری بازرگانی ئەمریكا ڕایگەیاند، “ئەمریكا نزیكەی سەدەیەك قەدەغەكردنی هاوردەكردنی ئەو كاڵایانە دەكات كە بە كاری زۆرەملێ بەرهەم دەهێنرێن، ئێمەش ئەو قەدەغەیە بە توندی جێبەجێ دەكەین، كاتی ئەوە هاتووە هاوبەشە بازرگانییەكانمان بەدوایدا بگەڕێن”.
ئەم باجانە لە سەدا ١٠ بۆ ١٢.٥ و كاریگەری لەسەر ئابوورییە گەورەكانی وەك چین، هیندستان و یەكێتی ئەورووپا هەیە، ناڕەزایەتی پەكین و وڵاتانی دیكەی بەدوای خۆیدا هێناوە.
ئیدارەی ترەمپ بە خێرایی هەنگاوی ناوە بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی سیستەمی باجەكەی دوای ئەوەی دادگای باڵا لە مانگی شوباتدا زنجیرەیەك باجی هەڵوەشاندەوە، هەنگاوێك كە توانای ئەوی سنووردار كرد بۆ سەپاندنی باجی زیادەڕۆیی بە ئارەزووی خۆی.
كۆشكی سپی لە ڕێگەی كوش دێسای گوتەبێژەكەیەوە جەختی لەوە كردەوە كە ئەم كارەی ترەمپ یاسایییە. دێسای زیادی كرد “ئەمریكا دەسەڵاتی یاسایی خۆی بەكاردەهێنێت بۆ نەهێشتنی ئەو پراكتیزە و سیاسەت و كردەوەی قبووڵ نەكراو كە بارگرانی لەسەر بازرگانی ئەمریكا دروست دەكەن.”
لە دوای گەڕانەوەی بۆ كۆشكی سپی بۆ خولی دووەم، ترەمپ بازرگانی جیهانی تێكداوە بە سەپاندنی باجی گەورە بەسەر هەر دوو هاوبەش و ڕكابەرەكانی ئەمریكادا، بەو پێیەی هاوبەشە بازرگانییەكانی ئەمریكا لە مێژە سوودمەند بوون لەسەر حیسابی ئابووری ئەمریكا.
لە كۆی ٢٥ ویلایەتی بەشداربوو لە داواكارییەكەدا، ٢٣ ویلایەتی لەلایەن پارێزگارەكانی دیموكراتەكانەوە سەرۆكایەتی دەكرێن و ویلایەتی نیڤادا و ڤێرمۆنت لەلایەن پارێزگارەكانی كۆمارییەكان سەركردایەتی دەكرێن.
