“هەر كەسێك چەكی بێ مۆڵەتی لەدەست بگیرێت ڕووبەڕووی دادگە دەكرێتەوە”
دیدار-محەمەد هەسنانی
بەڕێوەبەری كاروباری ناوخۆ لە ئیدارەی سەربەخۆی سۆران، لە دیدارێكی زاری كرمانجی تیشكدەخاتەسەر كاروچالاكییەكانیان و دەشڵێت:”دیاردەی زێدەڕۆیی بۆ سەر موڵكی گشتی ڕووی لە كەمبوونەوە كردووە، هەروەها خەڵكێكی زۆر سەردانی كردووین، بۆ تۆمار كردنی چەكەكانیان.
عەقیدی مافپەروەر هەرێم فازل تەها، بەڕێوەبەری كاروباری ناوخۆ لە ئیدارەی سەربەخۆی سۆران، بە زاری كرمانجی ڕاگەیاند: “بەڕێوەبەرایەتییەكەمان لە چەند بەشێك پێكهاتووە، كۆمەڵێك ئەركمان هەیە لە ئیدارەی سەربەخۆی سۆران، یەكێك لەوانە پێدانی مۆڵەتی چەكە بۆ ئەو مەبەستە هاووڵاتییان سەردانمان دەكەن و بەپێی ڕێنماییەكانی وەزارەتی ناوخۆ مامەڵەیان بۆ دەكرێت و مۆڵەتی چەكیان پێدەدرێت، هەروەها بەشی كۆمەڵەكانمان هەیە كە تایبەتە بە سەنتەر و ناوەند و ڕێكخراوەكان، چاودێری كارو چالاكییەكانیان دەكرێت لەگەڵ ئەوەش ئەگەر چالاكییەك لە هۆڵێكی حكوومی بكەن داوای مۆڵەت دەكەن، بەشێكی دیكەمان هەیە ڕێگەپێدانە بۆ نموونە ئەگەر خۆپیشاندانێك یان گردبوونەوەیەك ئەنجام بدرێت، پێویستە بەپێی یاسا مامەڵەیان لەگەڵ بكرێت، هەروەها ئەو كەلوپەلانەی پێویستە بهێنرێنە ناو ئیدارەی سۆران لەڕێگای ئەو بەشەوە كارەكانیان بۆ ئەنجام دەدرێت، لەناو بەشەكەكان هۆبەش هەیە بۆ نموونە تایبەت بە بەدواداچوون بۆ نوسراوەكان بۆ وەزارەت، یان كۆمەڵێك ڕێنمایی لە وەزارەتی ناوخۆ دەردەچن پێویستە بەدواداچوونی بۆ بكرێت، بۆ ئەوەی كاروبارەكان بە خێرایی ئەنجام بدرێت”.
گووتیشی:” چەند لیژنەیەكی دیكەشمان هەیە كە لە وەزارەتی ناوخۆ بەشێك لە دەستەڵاتەكان دراونەتە كاروباری ناوخۆ، بۆ نموونە هەندێ مۆڵەت هەیە بۆ ئەوانەی كاری فرۆشتنی سیمكارت دەكەن، پێویستە ئەوانیش لە كاروباری ناوخۆ ڕێكارەكان ئەنجام بدەن، ئەوانەش كە دوكانی جلوبەرگ و پێداویستی سەربازیان هەیە پێویستە لێرە مۆڵەتیان پێبدرێت، هەروەها كۆمپانیاكانیش بە هەمانشێوە لەلایەن كاروباری ناوخۆیی چاودێریان دەكرێت، واتە زۆر كاروباری دیكە هەیە پەیوەستە بە ڕێنمایی وەزارەتی ناوخۆ، ئێمە لێرە كارەكانیان بۆ ئەنجام دەدەین، وەك كارئاسانی بۆ ئەوەی هاووڵاتی ماندوو نەبێت و كاتەكەی بە فیڕۆ نەڕوات نەچێتە وەزارەتی ناوخۆ”.
لە بەشێكی دیكەی قسەكانیدا ڕایگەیاند:”دوای ئەوەی یاسایی نوێ دەرچوو تایبەت بە چەك، هۆشیاری زۆر دروست بوو لای خەڵكی و بەشێوەیەكی بەرچاو ڕوویان تێكردووین بۆ تۆمار كردنی چەكەكانیان، بۆ ئەوەی بەبێ مۆڵەت چەك هەڵنەگرن، هەروەك لەلایەن پۆلیس و ئاسایش بازگەی پێكەوەیی هەیە كە جاربەجار لە هەندێ شوێن دادەنرێت، بۆ دەستبەسەر داگرتنی ئەو چەكانەی كە بەبێ مۆڵەت بە دەست هاووڵاتییانەوەیە، بەپێی ئەو یاسایەی كە دەرچووە خاوەنەكانیان مامەڵەیان لەگەڵ كراوە و دراونەتە دادگە، بەڵام بەشێوەیەكی گشتی دیاردەی چەكی بێ مۆڵەت لە سنوورەكەمان زۆر كەمی كردووە و بەردەوامیش ناوە ناوە خەڵكانێك سەردانمان دەكەن بۆ تۆمار كردنی چەكەكانیان”.
لە وەڵامی ئەو پرسیارەی كە كەسانێك وابیر دەكەنەوە ئەگەر چەكەكانیان تۆمار بكەن لە دەستیان دەچێت؟ بەڕێوەبەری كاروباری ناوخۆ لە ئیدارەی سەربەخۆی سۆران، ئاماژەی بەوەدا:”نەخیر بەپێی یاسایی نوێی چەك ڕێكارەكان دیاری كراون، هەر هاووڵاتییەك چەكی تۆمار كردووە بۆی هەیە چەكەكەی لای خۆبێت و هەلیشی بگرێت، بەڵام كۆمەڵێك مەرج هەیە، بۆ نموونە ئەگەر جۆرە چەكێك مۆڵەتی پێنەدرا حكوومەت بە مزایدە لە خاوەنەكەی دەكڕێتەوە و بەپێی خەملاندنی چەكەكە پارەكەی پێدەداتەوە”.
عەقیدی مافپەرەوەر هەرێم فازل تەها، ئەوەشی خسەتەڕوو: “سەنتەر و ناوەند و ڕێكخراوەكان یاسای تایبەت بەخۆیان هەیە و دوو بابەتی لێك جیاوازن، هەرچەندە هەردوو كیان چالاكیان لە چوارچێوەی كۆمەڵی مەدەنی ئەنجام دەدەن، دوای ئەوەی داوامان لە سەنتەر و ناوەندەكان كردوو كۆنفڕانسیان ئەنجامدا بۆ نوێ بوونەوەیان لە ئێستا زیاتر لە 30 سەنتەر و ناوەند و كۆمەڵە تۆمار كراون، كە هەموو ڕێكارە یاساییەكانیان ئەنجامداوە، هیوادارین ئەوانەش كە تائێستا كۆنفڕانسیان ئەنجامنەداوە پەلە بكەن لە ئەنجامدانی، ئەگەرنا بە پێچەوانە ڕێگەیان پێنادرێت چالاكی ئەنجام بدەن، سەبارەت بە ڕێخراوەكانیش زیاتر پەیوەستن بە فەرمانگەی ڕێكخراوە ناحكوومییەكان كە لای ئەوان مۆڵەتیان پێدەدرێت، ئەگەر بیانەوێت چالاكییەك ئەنجام بدەن، ئەوانیش داوای مۆڵەت دەكەن و بەپێی ڕێنماییەكان مۆڵەتییان پێدەدرێت، 28 ڕێكخراو ڕێكارە یاساییەكانیان بە تەواوەتی جێبەجێ كردووە، هیوادارین ئەوانەشی كە ماوەن ڕێكارەیاساییەكان جێبەجێ بكەن، بۆ ئەوەی گرفتیان بۆ دروست نەبێت”.
بەڕێوەبەری كاروباری ناوخۆ لە ئیدارەی سەربەخۆی سۆران، گووتیشی:”سەبارەت بە ڕاگەیاندنەكانیش لە ڕێگای بەڕێوەبەرایەتی چاپ و ڕاگەیاندن چاودێریان دەكرێت، هەروەها پێویستە پەیج و ئەكاونتەكانیش لە چوارچێوەی یاسا دەرنەچن و دووربكەونەوە لەو جۆرە هەواڵ و بڵاوكراوانەی كە زیان بە بەرژەوەندی گشتی دەگەیەنن، بەپێچەوانە لێپێچینەوەی یاسایان لەگەڵ دەكرێت”.
عەقیدی مافپەرەوەر هەرێم فازل تەها، دەشڵێت:” نوێنەری كاروباری ناوەخۆ لەگەڵ تیمەكانی قایمقامیەت و شارەوانی و دارستان و پاوان و دام و دەزگانی دیكە بەشدارن و ڕۆژانە بۆ ئەم مەبەستە دەرچوونیان هەیە بە ئامانجی خزمەتكردن بە بەرژەوەندی گشتی و ڕێگری كردن لە سەرپێچیكاران”.
لە دواقسەكانیدا بەڕێوەبەری كاروباری ناوخۆ لە ئیدارەی سەربەخۆی سۆران، هێمای بۆ ئەوەكرد: “خۆشبەختانە لەگەڵ پێدانی مۆڵەت بەو كەسانەی خانوو دروست دەكەن، كێشەی زێدەڕۆیی كردن بۆ سەر موڵی گشتی و شارەوانی كەمی كردووە، بە گشتیش دیاردەی زێدەڕەوویی لە گشت سێكتەرەكان بەشێوەیەكی بەرچاو كەمی كردووە بە بەراورد بە ڕابردوو.
