هاووڵاتییان داوای بە قەزاكردنی بلێ دەكەن

بەرێوەبەری ناحیەی بارزان: داواكاری هاووڵاتییانی ناوچەكە بەنوسراو ئاراستەی لایەنی پەیوەندیدار كراوە بۆ ئەوەی كاری لە سەر بكرێت

ئەگەر بلێ بكرێتە قەزا چەندین پڕۆژەی نوێ لە دەڤەرەكە ئەنجام دەدرێن و هەلی كاریش زیاتر دەبێت و چەند ناحیەكیش لە ناوچەكە زیاد دەبن

مستەفا دۆلەمەری- مێرگەسۆر:

دوای ئەوەی سۆران لەسەر دەستی مەسرور بارزانی، سەرۆكی حكوومەتی هەرێمی كوردستان بووە ئیدارەی سەربەخۆ، چەند ناوچەیەك لەو سنوورە كرانە ناحیە و قەزا، هاووڵاتییانی شارۆچكەی بلێ سەر بە ناحیەی بارزان لە سنووری قەزای مێرگەسۆر، داوای بە قەزا كردنی شارەكەیان دەكەن. بەگوتەی كەسانی شارەزا لەو بوارە، بلێ هەموو مەرج و بنەمایەكی بە قەزابوونی تێدایە.
بلێ، زیاتر لە هەزار و 500 ماڵ و 700 دوكان و ماركێتی گەورە لە خۆ دەگرێت، جگە لەوەی زیاتر لە 30 فەرمانگەی حكوومی لە شارەكە بوونیان هەیە. حازم مەحموود بلەیی، كە چەندین بابەتی لەسەر بە قەزابوونی بلێ بڵاوكردۆتەوە بۆ زاری كرمانجی دیاركرد:” شارۆچكەی بلێ رووبەریكی فراوانی هەیە، لە رووی ئیدارییەوە مێژوویەكی كۆنی هەیە و لە دەسپێكی سەدەی بیستەم مەركەزی قەزای زێبار بووە، ئێستاش ناوەندی ناحیەی بارزانە، ژمارەیەكی زۆر لە باڵەخانە و ئیدارە و خانووبەری حكوومی تێدایە، ئەمەش دەبێتە هاندەرێك و ئاسانكاری بۆ ئەوەی هیچ گرفتێكی ئیداریی نەبێت، سەرەڕای ئەوەی شوێنێكی لەبار و گرنگە و دەبێتە هۆی بەیەكەوە بەستنەوەی هەر دوو پارێزگای هەولێر و دهۆك و چوار قەزا.
ئەو نووسەرە، لە بارەی گرنگی و سوودی بە قەزاكردنی بلێ گوتی:” بۆ هاوكاریكردن و كەمكردنەوەی ئەركی سەر شانی هاووڵاتییان گرنگی هەیە، چونكە ناوچەیەكی بەرفراوانە و خەڵكەكەی لە مەركەزی قەزای مێرگەسۆرەوە دوورن و هاندەرێكی باش دەبێت بۆ زیاتر ئاوەدانكردنەوە و بەرەو پێش چوونی ناوچەكە لە گشت بوارە جیا جیاكاندا، وەك رێزگرتنێك لە خەبات و قوربانیدانی خەڵكی ناوچەكە كە بۆ ماوەی پتر سەدەیە خەباتیان كردووە بۆ ئازادی و رزگاركردن و سەربەخۆی كوردستان.
حازم بلەیی، زیاتر دەڵێ:” سنووری بلێ ناوچەكانی “بەرۆژ، وڵاتژێری، نزار، سەری مەزنان و دۆڵی بیاو” لە خۆ دەگرێت، لە رووی كۆمەڵایەتییەوە یەك كلتوور و فەرهەنگ، داب و نەریتیان هەیە ئەمەش دەرفەتێكی باش دەبێت بۆ بەرەوپێشچوونی كاروبارەكان لە گشت بوارەكاندا و دەكەوێتە نێوان سنووری ئیدارەی سەربەخۆی سۆران و پارێزگای دهۆك و قەزاكانی ئامێدی، ئاكرێ، مێرگەسۆر و سۆران، دەبێتە دەروازەیەكی هەرە گرنگ بۆ بەیەكەوە بەستنەوەی قەزاكان لە رووی بازرگانیەوە، هەبوونی پردەكانی باڵندا، وڵاتژێری، بلێ، تەنگاتوور و رێزان، گرنگییەكی یەكجار زۆریان هەیە بۆ بەیەك بەستنەوەی قەزاكە لەگەڵ قەزاكانی تر بە مەبەستی گواستنەوەی بەرهەمە خۆمالیەكان بۆ شوێنەكانی دیكە و لەبەر هەبوونی رێژەیەكی زۆر لە كانیاوەكانی ئاو و شوێنێكی گونجاو، چەندین شوێنەوار و شوێنی گەشتیاری لێیە كە خەڵكانێك رووی تێدەكەن وەكو “گەلی زۆرەگڤان، گەلی دەربۆتك، كولیتا، رێزان، شانیك، جافركا، دەلاش، سویلا و سەفتێ، كە دەكرێن چەندین پڕۆژەی گەشتیاری لێ دروست بكرێن.
محەمەد شێروان، خەڵكی بڵێ یە، بە زاری كرمانجی گوت:” پێویستە بلێ بكرێتە قەزا، دەبێت لایەنی پەیوەندیداریش بڕیاری لەسەر بدەن، هەوڵدان بۆ بە قەزاكردنی بلێ پڕۆژەیەكی گرنگە و لە پێناو ئەو قوربانیانەی كە خەڵكی ناوچەكە داویانە زۆر باشە، بلێ پێشتر لەسەردەمی شۆڕشەكانی بارزان قەزای زێباری بووە، دواتر ناوەكەی گۆڕا، شوێنەكەشی گوازارایەوە بۆ مێرگەسۆر.
بەشیر محیەدین، بەرێوەبەری ناحیەی بارزان، بە زاری كرمانجی راگەیاند:” ئەگەر بلێ بكرێتە قەزا گرنگییەكی زۆری دەبێت بۆ خەڵكی دەڤەرەكە و كار ئاسانییەكی زۆریش بۆ هاووڵاتییان دروست دەبێت و شوێنی جوگرافیا وەكو سەنتەر لە نێوان قەزاكانی ئاكرێ، مێرگەسۆر و ئامێدی پێكەوە دەبەستێتەوە، هەروەها ئەگەر بكرێتە قەزا چەندین كار و پڕۆژەی نوێ لە دەڤەرەكە ئەنجام دەدرێن و هەلی كاریش زیاتر دەبێت و چەند ناحیەیەكیش لەو ناوچەیە زیاد دەبن.
بەرێوەبەری ناحیەی بارزان، ئەوەشی گوت:” چەند دامودەزگایەكی میری داوایان كردووە بلێ بكرێتە قەزا، ئێمەش داواكاری هاووڵاتییانمان بە نوسراو ئاراستەی لایەنی پەیوەندیدار كردووە بۆ ئەوەی كاری لە سەر بكرێت”.
هەژار حەكیم، بەڕێوەبەری راگەیاندنی پەیوەندیەكانی ئیدارەی سەربەخۆی سۆران، بە زاری كرمانجی گوت:” دوای ئەوەی سیدەكان كرایە قەزا و بەرمیزەش كرایە ناحیە، سەرپەرشتیاری ئیدارەی سۆران لەسەر هێڵە بۆ ئەوەی خەلیفان بكرێتە قەزا و گوندی سرێشمەش بكرێتە ناحیە، ئەوەی تایبەت بێت بە قەزای مێرگەسۆر تائێستا هیچ بریارێك نەدراوە لەو سنوورە شوێنێك بكرێتە ناحیە یان قەزا”.