ئادار عەبدوڵڵا _ زاری کرمانجی
کەمی ڤیتامین بریتییە لە نەبوونی ماددەیەکی خۆراکی کە جەستەت پێویستی پێیەتی ئەو کەمییە دەتوانێت سیستەمی جەستە لەکاربخات.
بەپێی ماڵپەڕی جیهانی : clevelandclinic کەمی ڤیتامین بەزۆری بەهۆی شتێکەوە ڕوودەدات کە نایخۆیت. بەتایبەت، کەمی ڤیتامین A باوترین حاڵەتە لە سەرانسەری جیهاندا. ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی مەزەندە دەکات کە ساڵانە دەبێتە هۆی کوێربوون لە نێوان ٢٥٠ بۆ ٥٠٠ هەزار منداڵ لە جیهاندا.
ئەو نیشانانەی کە لە جەستەت دیار دەکەون بریتیین لە؛
ئارەزووی خواردن یان زیادبوونی برسێتی
ماندوێتی: دەکرێت ڕووبدات ئەگەر تووشی کەمخوێنی بوویت بەهۆی کەمی ڤیتامینەکانی B6 و B9 و B12.
گۆڕانی پێست و قژ و نینۆک: کەمی ڤیتامینەکانی A و B2 و B3 و B6 ڕوودەدات. هەروەها کەمی ڤیتامین B7 دەبێتە هۆی هەڵوەرینی قژ و شکاندنی نینۆکی پەنجە و نینۆکی پێ.
کێشەکانی چاو: کەمی ڤیتامینەکانی A و B1 و B2 و E.
کێشەکانی کۆنترۆڵکردنی ماسولکەکان:کەمی ڤیتامینەکانی B1 و B12 و E ڕووبدات.
لەدەستدانی توانای دەروونی: کەمی ڤیتامینەکانی B1، B3، B6 و B12 کاریگەری لەسەر چۆنیەتی کارکردنی مێشکت دەبێت.
گۆڕانی باری دەروونی: دەتوانیت تووشی کێشەی وەک بێباکی یان خەمۆکی بیت لەگەڵ کەمی ڤیتامینەکانی B3، B6، B9 و B12.
تێکچوونی دەمارەکان: نەخۆشی دەمارەکان لەگەڵ کەمی ڤیتامینەکانی B1، B6، B12 و E.
گۆڕانی زمان: زمانت – بە تایبەتی ڕەنگ یان پێکهاتەکەی – دەتوانێت بگۆڕێت لەگەڵ کەمی ڤیتامینەکانی B2، B3، B6 و B9.
ئاوسان: ئاوسانی جومگەکان یان ئاوسانی جومگەکان لەگەڵ کەمی ڤیتامینەکانی B1 و C ئەگەری هەیە.
تووندی خوێن: کەمی ڤیتامین C و K دەبێتە هۆی کێشان، خوێنبەربوونی پووک یان پەڵە لەسەر پێستت کە پێی دەوترێت petechiae.
گۆڕانکاری لە ئەرکی جەستەدا: کەمی ڤیتامین B12 دەبێتە هۆی تێکچوونی کارکردنی کۆئەندامی زاوزێ.
لاوازبوونی ئێسکەکان: کەمی ڤیتامین D دەبێتە هۆی نەرمتر و لاوازتر یان بە ئاسانی ئێسکەکان بشکێت.
لەدەستدانی هاوسەنگی یان دابەزین: کەمی ڤیتامین B12.
ڤیتامینە پێویستەکان چین؟
A (رێتینۆڵ و بێتا کارۆتین)
B1 (تیامین)
B2 (ڕیبۆفلاڤین)
B3 (نیاسین)
B5 (ترشی پانتۆتینیک)
B6 (پیریدۆکسین)
B7 (بایۆتین، کە بە ڤیتامین H ناسراوە)
B9 (ترشی فۆلیک)
B12 (سیانۆکۆبالامین)
C (ترشی ئەسکۆربیک)
D (کالسیفیرۆل)
E (تۆکۆفیرۆل و تۆکۆترینۆڵ)
K (فیلۆکوینۆن و مێناکینۆن)
