كامەران ئیبراهیم شێروانی
لەو كاتەی كە تەپڵی سەركەوتن بۆ پاراستنی سنوورەكان و جێبەجێكردنی یاسای نوێی گەڕاندنەوەی ٢٠٢٦ لێ دەدرێت، ئەوروپا بەرەو قۆناغێكی تەمومژاوی هەنگاو دەنێت كە تێیدا تێچووە ڕاستەقینەكانی بێ كۆچبەری دەردەكەون. ئەگەرچی ڕەوتە سیاسییە ڕاستڕەوەكان ئەمە وەك دەستكەوتێكی نەتەوەیی و پاراستنی ناسنامە دەبینن، بەڵام ڕاستی وێنەكە لە پشت پەردەوە، كیشوەرێكە كە خەریكە بڕبڕەی پشتی ئابووری و كۆمەڵایەتی خۆی دەشكێنێت. ئەوروپای بێ كۆچبەر، تەنها كیشوەرێكی پارێزراو نییە، بەڵكو قەوارەیەكی پیرە كە خەریكە لەناو بازنەی خنكێنەری دابەزینی دیمۆگرافی و ئیفلاسی داراییدا پەلەقاژە دەكات.
لە ڕووی ئابوورییەوە، گەڕاندنەوەی بەكۆمەڵی كۆچبەران وەك جەڵتەیەكی بازرگانی وایە بۆ جەستەی ئەوروپا. كۆچبەران تەنها ژمارە نین لە ئامارەكاندا، بەڵكو ئەوان بزوێنەری سێكتەرە هەستیارەكانن. بە ڕۆشتن و گەڕاندنەوەی ئەوان، كەرتی كشتوكاڵ لە وڵاتانی وەك ئیسپانیا، ئیتاڵیا و یۆنان ڕووبەڕووی داڕمان دەبێتەوە، چونكە هێزی كار نییە بۆ كۆكردنەوەی بەرهەمەكان. لە شارە گەورەكاندا، كەرتی بیناسازی و خزمەتگوزارییە لۆجستییەكان پەكیان دەكەوێت. ئەم بۆشاییە دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی بێپێشینەی تێچووی كار، كە لە ئەنجامدا هەڵاوسانێكی گەورە دروست دەكات و هێزی كڕینی هاووڵاتیانی ئەوروپی كەمدەكاتەوە. كۆمپانیا گەورەكان ناچار دەبن كارگەكانیان بۆ دەرەوەی ئەوروپا بگوازنەوە، چونكە ژینگەیەك نییە كە هێزی كاری گەنج و بەردەوامی تێدا بێت، ئەمەش واتا پاشەكشەی ئەوروپا لە ڕكابەرییە جیهانییەكان بەرامبەر چین و ئەمریكا.
لە ڕووی داراییەوە، ئەوروپا بەرەو كارەساتێكی حەتمی دەچێت. سیستەمی دڵنیایی كۆمەڵایەتی لە ئەوروپا لەسەر ئەو بنەمایە دامەزراوە كە نەوەی گەنج كار دەكەن و باج دەدەن بۆ ئەوەی خەرجیی خانەنشینی و تەندروستی بۆ بەساڵاچووان دابین بكەن. بە نەمانی كۆچبەران، كە زۆربەیان لە تەمەنی كاركردندان، ئەم هاوسەنگییە تێكدەچێت. حكومەتەكان خۆیان لەبەردەم دوو بژاردەی تاڵدا دەبیننەوە: یان دەبێت باج لەسەر هاووڵاتیانی خۆیان بۆ ئاستێكی خەیاڵی بەرز بكەنەوە، یان دەبێت مووچەی خانەنشینی ببڕن و تەمەنی كاركردن بۆ سەروو ٧٠ ساڵ زیاد بكەن. ئەمەش نەك هەر ناسەقامگیری دارایی دروست دەكات، بەڵكو دەبێتە هۆی تووڕەیی و ناڕەزایەتییەكی توندی كۆمەڵایەتی لەناو خودی ئەوروپییەكاندا.
لە ڕووی بەڕێوەبردن و بەڕێكردنی ژیانی ڕۆژانەوە، كاریگەرییەكانی نەبوونی كۆچبەران لە هەموو كوچە و كۆڵانێكدا هەستی پێدەكرێت. كێ تەكسییەكان لێدەخوڕێت؟ كێ لە چێشتخانە و هۆتێلەكاندا كاردەكات؟ كێ چاودێریی بەساڵاچووان دەكات لە خانەكانی بێسەرپەرشتان؟ سیستەمی تەندروستی ئەوروپا، كە بە شێوەیەكی سەرەكی پشت بە پەرستار و پزیشكە بیانییەكان دەبەستێت، ڕووبەڕووی قەیرانێكی مرۆیی دەبێتەوە. نەخۆشخانەكان قەرەباڵغتر دەبن و كوالێتی ژیان دادەبەزێت. ئەم پەككەوتنە لە بەڕێوەبردنی خزمەتگوزارییە گشتییەكاندا، وێنەی ئەوروپا وەك كیشوەرێكی پێشكەوتوو دەشێوێنێت و دەیكاتە ناوچەیەكی سست و پەككەوتە.
مەترسیدارترین دەرئەنجام، پیربوونی بێگەڕانەوەی ئەوروپایە. بەبێ كۆچبەران، ڕێژەی لەدایكبوون لە زۆربەی وڵاتانی یەكێتی ئەوروپا زۆر لە خوار ئاستی پێویستەوەیە بۆ مانەوەی كۆمەڵگەكان. شارۆچكەكان خەریكە دەبنە شارۆچكەی تارمایی، قوتابخانەكان دادەخرێن چونكە منداڵ نییە، و پاركەكان بێدەنگ دەبن. كۆچبەران تەنها هێزی كار نین، بەڵكو خوێنێكی نوێن بۆ نۆژەنكردنەوەی ژیانی كۆمەڵایەتی. بێ ئەوان، ئەوروپا دەبێتە مۆزەخانەیەكی گەورەی بەساڵاچووان؛ شوێنێك كە تەنها باسی ڕابردوو دەكات، چونكە هیچ وزەیەكی گەنجانەی تێدا نەماوە بۆ داڕشتنی داهاتوو. داهێنانی تەكنەلۆژی و كولتووری كز دەبێت، چونكە داهێنان پێویستی بە تێكەڵبوونی كولتوورەكان و وزەی گەنجان هەیە.
گەڕاندنەوەی كۆچبەران بەپێی یاسای ٢٠٢٦ ڕەنگە ئاسایشێكی وەهمی و كاتی بۆ سیاسییەكان فەراهەم بكات، بەڵام لە درێژخایەندا ئەوروپا بەرەو پوكانەوەیەكی مێژوویی دەبات. ئەوروپای بێ كۆچبەر، كیشوەرێكی بچووككراوە، لاواز و بێدەنگ دەبێت كە چیتر ناتوانێت ڕێبەرایەتی جیهان بكات. ئەو دیوارانەی ئەوروپا لە دەوری خۆی دروستیان دەكات بۆ دوورخستنەوەی كۆچبەران، لە ڕاستیدا دەبنە دیواری زیندانێك كە تێیدا ئابوورییەكەی دەخنكێت و ناسنامەكەی وەك لانكەی مرۆڤایەتی و پێشكەوتن لەدەست دەدات. دەرئەنجامەكە ڕوونە: ئەوروپایەك كە كۆچبەرانی تێدا نەبێت، ئەوروپایەكە كە بەرەو كۆتایی مێژووی خۆی هەنگاو دەنێت.
