حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی هەوڵەکانی بۆ هەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی داهات و بووژانەوەی کەرتی گەشتیاری، نەخشەڕێگەیەکی نوێی بۆ وەبەرهێنان راگەیاند کە 24 پڕۆژەی ستراتیژی لە سەرانسەری پارێزگا و ئیدارە سەربەخۆکان لەخۆدەگرێت. ئەم پڕۆژانە بە پاڵپشتی دەستەی وەبەرهێنان و دەستەی گشتی گەشتوگوزار ئامادە کراون و زەوی و ژێرخانی پێویستیان بۆ دابین کراوە.
پێشتر مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، لە میانی پێشانگای گەشتیاریی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست رایگەیاندبوو: “حکوومەتەکەمان بە هەموو توانایەوە کار دەکات بۆ ئاسانکاری و وەبەرهێنان و گەشەپێدانی ئەم کەرتە، تاوەکو ببێتە سەرچاوەیەکی داهاتی بەردەوام بۆ هەرێمی کوردستان.”
سەرۆک وەزیران جەختی لەوە کردبووەوە، گەشتوگوزار ئامرازێکی کاریگەرە بۆ ناساندنی کوردستان بە جیهان لە رووی خەڵک، کولتوور، مێژوو و جوگرافیای دڵڕفێنەوە، و حکوومەت پابەندە بە دابینکردنی هەموو ئاسانکارییەک بۆ وەبەرهێنەرانی ناوخۆیی و بیانی.
وردەکاری دەرفەتەکان بەپێی پارێزگا و ئیدارە سەربەخۆکان:
پارێزگای هەولێر
پارێزگای هەولێر کە وەک ناوەندی بڕیاری سیاسی و پایتەختی هەرێمی کوردستان دەناسرێت، لە ئێستادا ئامادەکاری دەکات بۆ وەرچەرخانێکی گەورە لە کەرتی گەشتوگوزاردا.
پارێزگای هەولێر کە لە ناوەڕاستی هەرێمی کوردستان هەڵکەوتووە، بە قەڵا دێرینەکەی دەناسرێتەوە کە یەکێکە لە کۆنترین شوێنەکانی جیهان کە تا ئێستا ژیانی تێدایە. لە پاڵ قەڵا و منارە و بازاڕە فۆلکلۆرییەکەی قەیسەری، بوونی ناوچەی وەک شەقڵاوە و چیای سەفین و دەڤەری سۆران، وایانکردووە هەولێر ببێتە ناوەندێکی گرنگی گەشتیاری و پشوودان لە ناوچەکەدا.
1. پڕۆژەی گوندی چنێران: هاوینەهەوارێکی مۆدێرن لە شەقڵاوە
چنێران گوندێکی دڵڕفێن و دیمەن جوانە کە بە گرد و دارستانی سەوز دەور دراوە و دەکەوێتە نزیک شارۆچکەی شەقڵاوە. ئەم گوندە بە درێژایی ساڵ کەشوهەوایەکی فێنکی هەیە و بە دووری 50 کیلۆمەتر (نزیکەی یەک کاتژمێر) لە سەنتەری هەولێرەوە دوورە.
تایبەتمەندییەکان: نزیکی لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر و دەستلێنەدراوی ناوچەکە، بایەخێکی زۆری پێ بەخشیوە.
رووبەری زەوی: 200 دۆنم (50,000 م2).
ژێرخان: رێگاوبان، کارەبا، ئاو و ئینتەرنێتی لە نزیکە.
پێکهاتەی پێشنیازکراو: هۆتێل و خانووی گەشتیاری، شوێنی ئاهەنگ، چێشتخانە و مەلەوانگە.
2. پڕۆژەی تەوسکە: گەشتیاریی ژینگەیی لە داوێنی سەفین
تەوسکە ناوچەیەکی سەوزی ناوازەیە لە بناری چیای سەفین. ئەم شوێنە کە 47 کیلۆمەتر لە هەولێرەوە دوورە، ژینگەیەکی نموونەیی دەڕەخسێنێت بۆ کات بەسەربردن لە ناو سروشت و ئەنجامدانی چالاکییە سەرکێشییەکان.
تایبەتمەندییەکان: زەوییەکە هی وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوە و لە ماستەرپلانی گەشتیاریدا جێگیر کراوە.
رووبەری زەوی: 16 دۆنم (40,000 م2).
پێکهاتەی پێشنیازکراو: هۆتێل و مۆتێل، گوندی گەشتیاری، شوێنی فێستیڤاڵ و چالاکییە وەرزشییەکان.
3. پڕۆژەی گۆپاڵ: کۆمەڵگەی گەشتیاری لەسەر زێی گەورە
ناوچەی گۆپاڵ لە ناحیەی دارەشەکران، شوێنێکی ستراتیژییە لەسەر رێگای سەرەکیی هەولێر-دهۆک. ئەم ناوچەیە دیمەنێکی دڵگیری لەسەر رووبار هەیە و تێکەڵەیەکە لە جوانی سروشت و ناوەندە کشتوکاڵییە خۆماڵییەکان.
تایبەتمەندییەکان: وەک وێستگەیەکی گرنگ بۆ ڕێبوارانی نێوان هەولێر و دهۆک دەبینرێت بۆ گەشتیاریی هەموو وەرزەکان.
رووبەری زەوی: 18 دۆنم (45,000 م2).
ژێرخان: راستەوخۆ لەسەر رێگای قیرتاوە و خزمەتگوزارییەکانی تێدایە.
پێکهاتەی پێشنیازکراو: هۆتێل و مۆتێل، هۆڵی کۆنسێرت، شوێنی خستنەڕووی بەرهەمە خۆماڵییەکان و ناوچەی چالاکیی سەر لم و ئاو.
پارێزگای سلێمانی
پارێزگای سلێمانی کە بە “پایتەختی رۆشنبیری”ی هەرێمی کوردستان دەناسرێت و بە چیاکانی ئەزمەڕ و گۆیژە دەورە دراوە، بووەتە جێی سەرنجی حکوومەت بۆ پەرەپێدانی سێ پڕۆژەی گەورەی گەشتیاری.
1. پڕۆژەی رووباری سیروان (دەربەندیخان): هاوینەهەوارێکی ژینگەیی
رووباری سیروان کە بە شارۆچکەی دەربەندیخاندا تێدەپەڕێت، دیمەنێکی ناوازەی لە دۆڵ و چیاکان دروست کردووە. ئەم پڕۆژەیە دەرفەتێکی زێڕینە بۆ وەبەرهێنان لە گەشتوگوزاری ئاوی و ژینگەیی.
شوێن و دووری: 14 خولەک لە دەربەندیخان و 68.7 کیلۆمەتر لە سەنتەری سلێمانییەوە دوورە.
رووبەری زەوی: 124 دۆنم (308,995 م2).
تایبەتمەندی: توانایەکی زۆری سوود لێ وەرنەگیراوی هەیە و زەوییەکەی لێواری رووبارە.
پێکهاتەی پێشنیازکراو: هۆتێل، چێشتخانە، ناوچەی یاری خێزانی و چالاکییە ئاوییەکان (مەلەوانی و وەرزشی ئاوی).
2. پڕۆژەی پیرەمەگروون (دوکان): گەشتوگوزاری سەرکێشی و مێژوویی
چیای پیرەمەگروون دیمەنێکی پانۆرامایی ناوازەی بەسەر دوکان و مێرگەپاندا هەیە. ئەم ناوچەیە تێکەڵەیەکە لە جوانی سروشت و میراتی مێژوویی و ئایینی (مەزارگەکان)، ئەمەش وای کردووە بۆ هەموو وەرزەکان گونجاو بێت.
شوێن و دووری: قەزای دوکان، تەنیا 24 خولەک لە شاری سلێمانییەوە دوورە.
رووبەری زەوی: 120 دۆنم (300,000 م2).
تایبەتمەندی: زەوییەکی شاخاوی و بەردەڵان کە دەکرێت ببێتە ناوەندێکی جیهانی بۆ گەشتیاریی سەرکێشی.
پێکهاتەی پێشنیازکراو: خانووی گەشتیاری، دامەزراوەی گەشتیاریی ئایینی و کولتووری، و پارکی سروشتی.
3. پڕۆژەی ئەشکەوتی هەزارمێرد: تێکەڵەی مێژوو و سەرکێشی
ئەشکەوتی هەزارمێرد کە مێژووەکەی بۆ سەردەمی بەردینی کۆن دەگەڕێتەوە، یەکێکە لە گرنگترین شوێنەوارە مێژووییەکانی جیهان. ئەم پڕۆژەیە ئامانجی دروستکردنی کۆمەڵگەیەکی گەشتیارییە کە مێژوو و وەرزشی شاخەوانی تێکەڵ بکات.
شوێن و دووری: 13 کیلۆمەتر لە باشووری رۆژئاوای سلێمانی و گەیشتن پێی لە رێگەی جادەی قیرەوە زۆر ئاسانە.
رووبەری زەوی: 163 دۆنم (407,000 م2).
تایبەتمەندی: هەڵکەوتەیەکی بەرزی هەیە کە دەڕوانێت بەسەر شارەکە و گردەکانی دەوروبەریدا.
پێکهاتەی پێشنیازکراو: هۆتێل و خانوو گەشتیاری، مۆزەخانە و ناوەندی کولتووری، چالاکییە سەرکێشییەکان و شاخەوانی.
پارێزگای دهۆک
پارێزگای دهۆک کە بە “دهۆکا رەنگین” دەناسرێت و بە سروشتە شاخاوییە دڵڕفێنەکەی ناوبانگی جیهانیی پەیدا کردووە، ئێستا ئامادەکاری دەکات بۆ وەرچەرخانێکی گەورە لە کەرتی گەشتوگوزاردا. حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی ماستەرپلانی نوێیدا، سێ دەرفەتی زێڕینی وەبەرهێنانی لە شوێنە هەرە ستراتیژییەکانی ئەم پارێزگایە ڕاگەیاندووە، کە ساڵانە پێشوازی لە زیاتر لە 2 ملیۆن گەشتیار دەکات.
پارێزگای دهۆک کە دەکەوێتە باکووری رۆژئاوای هەرێم، خاوەنی چەندین ناوچەی ناوازەیە وەک شارۆچکەی دێرینی ئامێدی، ئاکرێ، هاوینەهەوارەکانی سۆلاڤ و سەرسەنگ، لەگەڵ ئەشکەوتی ئینیشکێ و گەلی شێرانە. ئەم پاشخانە دەوڵەمەندە وای کردووە پارێزگاکە ببێتە ژینگەیەکی لەبار بۆ پڕۆژە گەورەکان.
1. پڕۆژەی گەلیی زاویتە: هاوینەهەوارێکی تێکەڵ و ئاستبەرز
زاویتە کە بە دووری 20 کیلۆمەتر دەکەوێتە باکووری شاری دهۆک، بە یەکێک لە ناوچە هەرە سەوز و فێنکەکان دادەنرێت کە بە درێژایی ساڵ خواستی زۆری لەسەرە.
تایبەتمەندییەکان: سەرەڕای هەبوونی چێشتخانە و کافتریای زۆر، ناوچەکە پێویستییەکی زۆری بە هاوینەهەواری ئاستبەرز هەیە. بوونی تەلەفریک لەسەر لووتکەی چیاکە، سەرنجڕاکێشیی پڕۆژەکەی چەند هێندە کردووە.
رووبەری زەوی: 19.174 دۆنم (47,935 م2).
ژێرخان: رێگا، کارەبا، ئاو و ئینتەرنێت بە تەواوی ئامادەن.
پێکهاتەی پێشنیازکراو: هۆتێل و مۆتێل، دوکان و ناوەندی بازرگانی، گۆڕەپانی یاری منداڵان و باخچەی گەورە.
2. پڕۆژەی چیای زاوا: گەشتیاریی پانۆرامایی و نیشتەجێبوون
چیای زاوا سیمایەکی دیاری دهۆکە کە دیمەنێکی پانۆرامایی بەسەر تەواوی شارەکەدا دەبەخشێت. ئەم شوێنە کە تەنیا 20 خولەک لە سەنتەری شارەوە دوورە، پەناگەیەکی پاک و ئارامە بۆ گەشتیاران.
تایبەتمەندییەکان: بوونی تەلەفریک و زەوییە پەرەپێنەدراوەکان، دەرفەتێکی باش دەدەنە وەبەرهێنەران بۆ وەڵامدانەوەی بازاڕی گەشەسەندوی گەشتیاری.
رووبەری زەوی: 5 دۆنم (12,185 م2).
پێکهاتەی پێشنیازکراو: هۆتێلی سەر شاخ، چێشتخانەی مۆدێرن، چالاکییەکانی دەرەوە و ناوچەی وەرزشی ئاوی و وشکانی.
3. پڕۆژەی بەنداوی دهۆک: چێڵت و کات بەسەربردنی کەنار دەریاچە
بەنداوی دهۆک کە بەنداوێکی خۆڵییە و 15 خولەک لە سەنتەری شارەوە دوورە، خاوەنی دەریاچەیەکی گەورەیە بە توانای گلدانەوەی 52 ملیۆن مەتر سێجا ئاو.
تایبەتمەندییەکان: ئەم پڕۆژەیە دەرفەتی “سوودوەرگرتنی یەکەم” دەداتە وەبەرهێنەر لە بازاڕێکی نادۆزراوەدا. دیمەنی جوانی بەنداوەکە و رێڕەوەکانی شاخەوانی، شوێنەکە دەکەنە جێگەی سەرنجی عاشقانی سەرکێشی.
رووبەری زەوی: 0.8 دۆنم (2,000 م2).
پێکهاتەی پێشنیازکراو: دروستکردنی چاڵێت لە دەوروبەری ئاوەکە، پەڤیلیۆنی پشوودان و پەرەپێدانی چالاکییە ئاوییەکان.
پارێزگای هەڵەبجە
پارێزگای هەڵەبجە کە وەک سیمبولی خۆڕاگری و ژینگەپارێزی لە هەرێمی کوردستان دەناسرێت، ئێستا ئامادەکاری دەکات بۆ راکێشانی وەبەرهێنانی گەورە لە کەرتی گەشتوگوزاردا. ئەم پارێزگایە کە بە سروشتە دڵڕفێنەکەی ناوچەی هەورامان و بیارە و تەوێڵە بەناوبانگە، ساڵانە پێشوازی لە زیاتر لە 700 هەزار گەشتیار دەکات و حکوومەتیش دەیەوێت ئەم ژمارەیە چەند هێندە بکات.
هەڵەبجە دەکەوێتە باشووری رۆژهەڵاتی هەرێم، بە ژینگە پاکەکەی و باخە چڕەکانی گوێز و هەنار ناسراوە. بوونی مۆنۆمێنتی شەهیدان و ناوچە گەشتیارییە مێژووییەکان، وایان کردووە ئەم پارێزگایە ببێتە مەبەستی سەرەکیی گەشتیارانی ناوخۆ و وڵاتانی دراوسێ.
1. پڕۆژەی سەرچاوەی ریشێن (خورماڵ): هاوینەهەوارێکی یەکخراو
سەرچاوەی ریشێن کە لە بناری چیای سوورێن هەڵکەوتووە، تەنیا نیو کاتژمێر لە بیارەوە دوورە. ئەم ناوچەیە بەهۆی بوونی ئاوی سازگار و دەشتایی سەوز، زەمینەیەکی نموونەییە بۆ پڕۆژەیەکی گەشتیاریی ستراتیژی.
تایبەتمەندییەکان: ئەم شوێنە دەرفەتی “پێشەنگبوون” دەداتە وەبەرهێنەر ، چونکە تا ئێستا هیچ پڕۆژەیەکی گەورەی لێ جێبەجێ نەکراوە.
رووبەری زەوی: 12.84 دۆنم (32,100 م2).
ژێرخان: رێگای قیرتاو و کارەبای جێگیری بۆ دابین کراوە.
پێکهاتەی پێشنیارکراو: کافتریا، چێشتخانە، سەکۆی پشوودان، نافورە و پارکی ئاوی.
2. پڕۆژەی سەرچاوەی زەڵم (بیارە): گەشتوگوزار لە تەنیشت تاڤگەوە
سەرچاوەی زەڵم یەکێکە لە ناسراوترین شوێنە گەشتیارییەکانی کوردستان، کە تاڤگەیەکی 25 مەتری و دارستانی چڕی تێدایە. ئەم ناوچەیە بەهۆی بازاڕی کاری دەستی و فێستیڤاڵە کولتوورییەکانەوە ناوبانگێکی جیهانیی هەیە.
تایبەتمەندییەکان: سەرەڕای هەبوونی گەشتیارێکی زۆر، ناوچەکە پێویستییەکی زۆری بە هاوینەهەوارێکی پێشکەوتوو بە ستانداردە نێودەوڵەتییەکان هەیە.
رووبەری زەوی: 13 دۆنم (32,500 م2).
پێکهاتەی پێشنیازکراو: مۆتێل، کابینەی نیشتەجێبوون، چێشتخانە و شوێنی یاری منداڵان.
3. پڕۆژەی ئاوێسەر و بەنداوی باوەشاسوار: بووژانەوەی گەرمیان و هەورامان
ناوچەی ئاوێسەر لە دڵی هەوراماندا بە دەریایەک لە داری گوێز و کانیی سارد ناسراوە. هاوکات لە چوارچێوەی ئەم دەرفەتانەدا، پڕۆژەی بەنداوی باوەشاسوار لە ئیدارەی گەرمیان خراوەتەڕوو.
تایبەتمەندییەکان: بەنداوی باوەشاسوار دەرفەتێکی زێڕینە بۆ وەبەرهێنەران لە ناوچەیەکی پەرەپێنەدراو کە ساڵانە 400 هەزار گەشتیار رووی تێدەکەن.
رووبەری زەوی: 70 دۆنم (175,000 م2).
ژێرخان: رێگای گەیشتن و کارەبای ئامادەی هەیە.
پێکهاتەی پێشنیازکراو: هۆتێل و مۆتێل، مەلەوانگە، چالاکییە وەرزشییەکان و ناوەندی کات بەسەربردن.
ئیدارەی گەرمیان
ئیدارەی گەرمیان بە دەشتاییە بەرفراوانەکانی و مێژووە رەسەنەکەی جیادەکرێتەوە، ئامادەکاری دەکات بۆ ئەوەی ببێتە یەکێک لە ناوەندە نوێیەکانی وەبەرهێنانی گەشتیاری لە هەرێمی کوردستان.
دەڤەری گەرمیان کە چەندین شوێنەواری مێژوویی گرنگی وەک “قەڵای شێروانە”ی لەخۆگرتووە، بەهۆی هەڵکەوتەی جوگرافی و کەنارەکانی رووباری سیروان، تایبەتمەندییەکی گەشتیاریی ناوازەی هەیە. ساڵانە نزیکەی 400 هەزار گەشتیار سەردانی ئەم دەڤەرە دەکەن، ئەمەش زەمینەیەکی گونجاوی بۆ وەبەرهێنان رەخساندووە.
1. پڕۆژەی بەنداوی باوەشاسوار (کفری): کۆمەڵگەی گەشتیاریی خێزانی
ئەم پڕۆژەیە دەکەوێتە باکووری ئیدارەی گەرمیان و نزیک شارۆچکەی کفری. شوێنەکە بە تەنیا 10 خولەک لە کفری و 40 خولەک لە شاری کەلارەوە دوورە، کە دیمەنێکی جوانی لەنێوان دوو شاخدا لەسەر رووبار دروست کردووە.
تایبەتمەندییەکان: ناوچەکە پێکهاتووە لە بەرزاییەکانی سەر بەنداوەکە و زەوییە تەختەکانی نزیک ئاو، کە بۆ هەموو وەرزەکان گونجاوە.
رووبەری زەوی: 50 دۆنم (125,000 م2).
ژێرخان: رێگای قیرتاو، کارەبا و ئینتەرنێتی بۆ دابین کراوە.
پێکهاتەی پێشنیازکراو: مۆتێل، چێشتخانە و کافتریا، خانووی گەشتیاری و شوێنی تایبەت بە یاری منداڵان.
2. پڕۆژەی قولەبەرز (کەلار): هاوینەهەوارێکی هەمەچەشن و سەرکێشی
ناوچەی قولەبەرز لە ناحیەی پێباز، لەسەر رێگای سەرەکیی کەلار-دەربەندیخان هەڵکەوتووە. ئەم پڕۆژەیە دەرفەتێکی ناوازەیە بۆ وەبەرهێنان لە بازاڕێکی “دەست بۆ نەبراو” کە نزیکە لە سنوورەکانی وڵاتی ئێرانەوە.
تایبەتمەندییەکان: شوێنەکە لێواری رووباری سیروانە و بۆ گەشتوگوزاری ژینگەیی و وەرزشە سەرکێشییەکان نموونەییە.
رووبەری زەوی: 100 دۆنم (250,000 م2).
ژێرخان: دەستڕاگەیشتنی ئاسان بە ێگای سەرەکی و خزمەتگوزارییە گشتییەکان.
پێکهاتەی پێشنیازکراو: هۆتێل و ڤێلای گەشتیاری، تەلەفریک، کۆڕنیشی کەنار ڕووبار، پارکی سروشتی و چالاکییەکانی وەک (شاخەوانی، ئەسپسواری و بەلەموانی).
3. پڕۆژەی هاوینەهەواری سەرتەک (خانەقین): گەشتوگوزاری شاخاوی و کەنار ڕووبار
ناوچەی سەرتەک کە کەوتووەتە نێوان دوو شاخی بەرز و لە نزیک ڕووباری سیروان هەڵکەوتووە، یەکێکە لە ناوچە سروشتییە هەرە سەرنجڕاکێشەکانی ئیدارەی گەرمیان. ئەم شوێنە بەهۆی دیمەنە دڵڕفێنەکانی، بۆ گەشتوگوزار لە زۆربەی وەرزەکانی ساڵدا گونجاوە، بەتایبەت لە وەرزەکانی بەهار و زستاندا کە سروشتەکەی دەبێتە تابلۆیەکی سەوز و ناوازە.
تایبەتمەندییەکان: ئەم شوێنە ناوچەیەکی گەشتیاریی دەستلێنەدراوە و هیچ پڕۆژەیەکی گەورەی گەشتیاری تێدا نییە، ئەمەش دەرفەتێکی زێڕین دەڕەخسێنێت تا ببێتە شوێنێکی گەشتیاریی پێشەنگ. ڕێگای گەیشتن بە شوێنەکە قیرتاوە و خزمەتگوزارییەکانی وەک کارەبا، ئاو و ئینتەرنێتی بۆ مسۆگەر کراوە.
ڕووبەری زەوی: 50 دۆنم (125,000 م2).
پێکهاتەی پێشنیازکراو: مۆتێل و چێشتخانە و کافتریا، خانووی گەشتیاری (ڤێلا)، و شوێنی یاری منداڵان و چالاکییە کاتبەسەربردنە جۆراوجۆرەکان.
ئیدارەی سەربەخۆی سۆران
ئیدارەی سەربەخۆی سۆران کە بە “بۆکانی باکوور” و دەوڵەمەندترین ناوچەی هەرێم لە روو سارچاوەی ئاو و سروشتی شاخاوی دەناسرێت، ئامادەکاری دەکات بۆ وەرچەرخانێکی مێژوویی لە کەرتی گەشتوگوزار.
ئەم دەڤەرە کە بە تاڤگەکانی گەلی عەلی بەگ و بێخاڵ، و هاوینەهەوارەکانی وەک سەکران و جوندیان بەناوبانگە، خاوەنی بەرزترین لووتکە چیاکانی وەک هەڵگورد و کۆڕەک و حەسەن بەگە. ئەم تایبەتمەندییانە وایان کردووە سۆران لە زستاندا بۆ وەرزشی سەر بەفر و لە هاویندا بۆ فێنکییەکەی ببێتە ناوەندی سەرەکیی پشوودان.
1. پڕۆژەی چیای هەڵگورد (چۆمان): گەورەترین هاوینەهەواری خلیسکانی سەر بەفر
چیای هەڵگورد کە بە بەرزیی 3607 مەتر دووەم بەرزترین لووتکەی هەرێمی کوردستانە، دەکرێتە ناوەندێکی نێودەوڵەتی بۆ گەشتیاریی سەرکێشی و وەرزشە زستانییەکان.
تایبەتمەندییەکان: شوێنەکە تەنیا 30 خولەک لە چۆمانەوە دوورە و بە درێژایی ساڵ بەفری لێیە. سەرەڕای توانا گەورەکەی، تا ئێستا هیچ خزمەتگوزارییەکی لێ نییە و ئەمە دەرفەتی “پێشەنگبوون” دەداتە وەبەرهێنەران.
رووبەری زەوی: 295 دۆنم (737,230 م2).
پێکهاتەی پێشنیازکراو: هۆتێل و ڤێلا، ناوەندی خلیسکانی سەر بەفر، تەلەفریک و رێڕەوی شاخەوانی.
2. پڕۆژەی ئەشکەوتی بێستوون (خەلیفان): گەشتوگوزاری مێژوویی و ئەنتۆلۆژی
ئەشکەوتی بێستوون لەسەر چیای برادۆست، یەکێکە لە ناوازەترین ئەشکەوتە مێژووییەکانی جیهان کە مێژووەکەی بۆ سەردەمی نیاندەرتاڵ دەگەڕێتەوە. شوێنەکە خاوەنی ستوونی بەردینی سروشتی و رووناکییەکی دڵگیرە.
تایبەتمەندییەکان: بەهۆی نەبوونی پڕۆژە ئێستا، ئەم شوێنە دەبێتە یەکەمین ناوەندی گەشتیاریی مێژوویی و سەرکێشی لەو ناوچەیەدا. رێگای گەیشتنی قیرتاوە و ئینتەرنێتی لێیە.
رووبەری زەوی: 8 دۆنم (20,375 م2).
پێکهاتەی پێشنیازکراو: چێشتخانە و کافتریا، مۆزەخانەی مێژوویی، و ناوەندی گەشتیاریی ژینگەیی.
3. پڕۆژەی کانیی دەنگارە (ڕواندز): هاوینەهەوار و پارکی ئاوی
ئەم پڕۆژەیە دەکەوێتە بناری چیای هەندرێن لە ناوچەی بەرزێوە، کە بە ئاوە زۆرەکەی و کەشوهەوای فێنکی بەناوبانگە. تەنیا 20 خولەک لە سۆران و رواندزەوە دوورە.
تایبەتمەندییەکان: ناوچەکە پڕە لە کانیاوی رەوان و دارستانی سروشتی. ئەم پڕۆژەیە سوود لەو جموجۆڵە گەورە گەشتیارییە وەردەگرێت کە لە ناوچەی رواندزدا هەیە.
رووبەری زەوی: 6 دۆنم (15,000 م2).
پێکهاتەی پێشنیازکراو: مۆتێل و گوندی گەشتیاری، پارکی ئاوی (ئەکوو پارک)، سپای سروشتی و شوێنی یاری منداڵان.
ئیدارەی سەربەخۆی راپەڕین
ئیدارەی سەربەخۆی راپەڕین کە بە “دەروازەی راپەڕین” و ناوچەی دەشتاییە سەوزەکان و سەرچاوە ئاوییە دەوڵەمەندەکان دەناسرێت، ئامادەکاری دەکات بۆ وەرچەرخانێکی گەورە لە کەرتی گەشتوگوزار. حکومەتی هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی ماستەرپلانی نوێیدا، سێ دەرفەتی زێڕینی وەبەرهێنانی لە شوێنە هەرە ستراتیژییەکانی ئەم دەڤەرە راگەیاندووە، کە ئامانجیان راکێشانی گەشتیارانی ناوخۆیی و بیانییە بۆ ناوچەی رانیە، قەڵادزێ و حاجییاوا.
ئەم دەڤەرە کە بەشێکی گەورە لە کەناراوەکانی دەریاچەی دوکان و دەربەندی رانیەی لەخۆگرتووە، زەمینەیەکی زۆر گونجاوی هەیە بۆ گەشتیاریی ئاوی و شاخاوی. ساڵانە نزیکەی 250 هەزار گەشتیار ڕوو لەم ناوچەیە دەکەن، ئەمەش وای کردووە حکومەت بیر لە فراوانکردنی پڕۆژەکان بکاتەوە.
1. پڕۆژەی چیای ماکۆک (حاجییاوا): گەشتیاریی پانۆرامایی و سەرکێشی
چیای ماکۆک بەهۆی هەڵکەوتە ستراتیژییەکەی و روانینی بەسەر دەریاچەی دوکاندا، یەکێکە لە شوێنە هەرە ناوازەکان بۆ پەرەپێدانی هاوینەهەوارێکی مۆدێرن.
تایبەتمەندییەکان: چەندین رووبەری تەخت و فراوانی هەیە بۆ وەبەرهێنان. رێگای گەیشتنی قیرتاوە و خزمەتگوزارییەکانی کارەبا و ئینتەرنێتی بۆ دابین کراوە.
رووبەری زەوی: 280 دۆنم (700,000 م2).
پێکهاتەی پێشنیازکراو: هۆتێل و ڤێلا، تەلەفریک، چالاکییە زستانییەکان، باخچەی ئاژەڵان و شوێنی وەستانی ئۆتۆمبێل.
2. پڕۆژەی بناری شاخی کێوەڕەش (رانیە): هاوینەهەواری هەمەچەشن
شاخی کێوەڕەش کە سیمای دیاری شاری رانیەیە، شوێنێکی زۆر گونجاوە بۆ وەبەرهێنانی ستراتیژی بەهۆی نزیکی لە زێی بچووک و هەڵکەوتنی لەسەر رێگای سەرەکیی رانیە – قەڵادزێ.
تایبەتمەندییەکان: ئەم شوێنە دەرفەتی “پێشەنگبوون” دەداتە وەبەرهێنەر لە بازاڕێکی دەست بۆ نەبراودا کە نزیکە لە سنوورەکانی ئێرانەوە.
ڕووبەری زەوی: 100 دۆنم (250,000 م2).
پێکهاتەی پێشنیازکراو: گوندی گەشتیاری و ڤێلا، تەلەفریک، کۆڕنیشی کەنار رووبار، پارکی سروشتی و چالاکییەکانی وەک (شاخەوانی و ئەسپسواری).
3. پڕۆژەی ناوچەی کەویە – دەڵگە (پشدەر): گەشتیاری لە باوەشی ئاسۆس
ئەم پڕۆژەیە دەکەوێتە ناحیەی ئیسێوێ و راستەوخۆ لەسەر کەناری رووباری زێی بچووک و لە دامێنی زنجیرەچیای ئاسۆس هەڵکەوتووە.
تایبەتمەندییەکان: تێکەڵەیەکی ناوازەیە لە رووباری بەخوڕ و کانییە سروشتییەکان، کە بۆ وەرزەکانی بەهار و هاوین فێنکترین کەشوهەوای هەیە.
رووبەری زەوی: 100 دۆنم (250,000 م2).
پێکهاتەی پێشنیازکراو: هاوینەهەواری هەمەچەشن، تەلەفریک، چێشتخانەی کەنار رووبار، و وەرزشە ئاوییەکان و بەلەموانی.
ئیدارەی سەربەخۆی زاخۆ
ئیدارەی سەربەخۆی زاخۆ کە بە دەروازە گرنگە نێودەوڵەتییەکەی هەرێمی کوردستان دەناسرێت، ئێستا لەبەردەم وەرچەرخانێکی گەورەی ئابووریدایە. حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی نەخشەڕێگەی نوێی وەبەرهێنان، سێ پڕۆژەی ستراتیژیی گەشتیاری لەم دەڤەرە خستووەتە ڕوو، کە یەکێکیان بە گەورەترین پڕۆژەی گەشتیاریی ناوچەکە دادەنرێت.
ئەم شارە دێرینە کە بە “پردی دەلال” و رووباری خابوور ناوبانگی دەرکردووە، خاوەنی پاشخانێکی دەوڵەمەندی شوێنەواری و سروشتییە. ساڵانە نزیکەی یەک ملیۆن گەشتیار روو لە زاخۆ دەکەن، ئەمەش وای کردووە حکوومەت بیر لە دروستکردنی هاوینەهەواری ئاستبەرز بکاتەوە کە لەگەڵ خواستە نێودەوڵەتییەکاندا بگونجێت.
1. پڕۆژەی زڕێزە (باتیفا): گەورەترین دەرفەتی وەبەرهێنان
ئەم پڕۆژەیە کە دەکەوێتە رۆژهەڵاتی زاخۆ، بە زەبەلاحترین دەرفەتی گەشتیاری لە دەڤەرەکە دادەنرێت. شوێنەکە بە زنجیرەچیای سەرکەش و سەرچاوەی ئاوی سازگار دەورە دراوە.
رووبەری زەوی: 2175 دۆنم (5,437,500 م2).
تایبەتمەندییەکان: ناوچەکە تا ئێستا بە دەستلێنەدراوی ماوەتەوە و دەرفەتێکی بێوێنەیە بۆ دروستکردنی پارکی سروشتی و کۆمەڵگەی خێزانیی گەورە. ژێرخانی کارەبا و ئاو و ئینتەرنێتی بۆ مسۆگەر کراوە.
پێکهاتەی پێشنیازکراو: هۆتێل و مۆتێلی پێشکەوتوو، خانووی گەشتیاری، هۆڵی کۆنسێرت و شوێنی یاری منداڵان.
2. پڕۆژەی شەرانش (دەرکار): وەبەرهێنان لە تەنیشت بەرزترین تاڤگە
شەرانش کە تەنیا 40 خولەک لە ناوەندی زاخۆوە دوورە، بە تاڤگە 35 مەترییەکەی و کەشوهەوا فێنکەکەی ناسراوە، کە پلەی گەرمییەکەی 15 پلە لە ناوەندی شار نزمترە.
رووبەری زەوی: 120 دۆنم (301,000 م2).
تایبەتمەندییەکان: ناوچەکە شاخاوییە و دەوڵەمەندە بە ئاو. بەهۆی کەمیی پڕۆژە لەم ناوچەیەدا، وەبەرهێنەر دەتوانێت ببێتە “پێشەنگی یەکەم” لە ناوچەکەدا.
پێکهاتەی پێشنیازکراو: هاوینەهەوارێکی یەکخراو، چێشتخانە و کافتریای مۆدێرن، و هۆڵی بۆنەکان.
3. پڕۆژەی کەشان (باتیفا): گەشتوگوزاری شاخاوی و ژینگەیی
کەشان کە دەکەوێتە ناحیەی بێگۆڤا، بە رووبارە بەخوڕەکان و سەوزاییە چڕەکەی ناسراوە. شوێنێکی نموونەییە بۆ ئەو گەشتیارانەی بەدوای ئاسوودەیی و تێکەڵبوون بە سروشت دەگەڕێن.
رووبەری زەوی: 25 دۆنم (622,000 م2).
تایبەتمەندییەکان: کەشوهەوایەکی فێنکی هەیە و جێبەجێکردنی پڕۆژە تێیدا ئاسانە بەهۆی ئامادەیی رێگاوبان و کارەبا.
پێکهاتەی پێشنیارکراو: کۆمەڵگەی شاخاوی، شوێنی وەرزشی سەرکێشی و شاخەوانی.
هاندانی بێپێشینە بۆ وەبەرهێنەران
حکوومەتی هەرێمی کوردستان بۆ سەرکەوتنی ئەم پڕۆژانە، کۆمەڵێک ئیمتیاز و هاندانی یاسایی و دارایی خستووەتە ڕوو:
1. دابینکردنی زەوی: حکوومەت زەوی پڕۆژەکان دابین دەکات و هەموو خزمەتگوزارییەکان (ڕێگا، ئاو، کارەبا، ئینتەرنێت) دەگەیەنێتە شوێنەکە.
2. لێخۆشبوونی باج: وەبەرهێنەر بۆ ماوەی 10 ساڵ لە هەموو جۆرە باج و رسوماتێکی ناگومرگی دەبەخشرێت.
3. لێخۆشبوونی گومرگی: بۆ ماوەی 5 ساڵ هەموو کەرەستە سەرەتاییە هاوردەکراوەکان لە باجی گومرگی دەبەخشرێن.
4. خاوەندارێتی تەواو: وەبەرهێنەرانی بیانی مافی خاوەندارێتیی 100%ی پڕۆژەکەیان هەیە.
5. گەڕاندنەوەی سەرمایە: رێگە دەدرێت بە گەڕاندنەوەی تەواوەتیی قازانج و سەرمایەی وەبەرهێنان بۆ دەرەوەی وڵات.
ئەم دەرفەتانە ئێستا کراوەن و وەبەرهێنەران دەتوانن لە ڕێگەی ماڵپەڕی فەرمیی (invest.gov.krd) یان پەیوەندیکردن بە فەرمانگەکانی دەستەی وەبەرهێنانەوە دەست بە ڕێکارەکان بکەن.
