ئەشقی مەلا شێرۆكی
لە مێژووی گەلانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، کەم ڕووداو هەیە کە هەمان ئەوەندەی چوونی بارزانی نەمر بۆ یەکێتیی سوڤیەت کاریگەریی هەبێت. ئەم گەشتە تەنها گواستنەوەیەکی سەربازی نەبوو، بەڵکو بەشێک بوو لە چیرۆکی مانەوە، ئیرادە و خۆڕاگریی نەتەوەیەک کە لە ناو هەڵچوون، داگیرکاری و پەرتەوازەیی سیاسی، بەدوای ناسنامە و مافەکانی خۆیدا دەگەڕا.
ساڵی ١٩٤٦، دوای دامەزراندنی کۆماری مەهاباد، (بارزانی نەمر )مەلا مستەفا بارزانی و هێزەکانی پێشمەرگە ڕۆڵێکی گرنگیان لە پاراستنی کۆمارەکە بینی. بەڵام دوای کەشانەوەی پشتگیریی یەکێتیی سوڤیەت لە ئێران و گەڕانەوەی هێزەکانی دەوڵەتی ئێران، کۆمارەکە لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٤٧ کۆتایی هات.
لە کاتێکدا زۆربەی سەرکردەکانی کۆمار دەستگیر کران و هەندێکیان لەسێدارە دران، مەلا مستەفا بارزانی بەرامبەر دوو هەڵبژاردە وەستا: یان خۆبەدەستەوەدان و کۆتایی هێنان بە خەبات، یان بەردەوامبوون لە پاراستنی هێزەکانی پێشمەرگە.
بارزانی ڕێگای دووەمی هەڵبژارد؛ بڕیارێک کە مێژووی گۆڕی.
لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٤٧، لەگەڵ نزیکەی ٥٠٠ پێشمەرگە، بڕیاری مێژوویی دا کە بە تێپەڕبوون لە ڕووباری ئاراس، خۆیان بگەنە خاکی یەکێتیی سوڤیەت.
ئەم بڕیارە نەک لەبەر ئاسانترین ڕێگا، بەڵکو لەبەر ئەوە بوو کە هیچ هەڵبژاردەیەکی تر نەما بوو. لە هەموو لایەکەوە هێزەکانی ئێران، عێراق و تورکیا چاودێرییان دەکرد و هەوڵیان دەدا هێزەکانی بارزانی لەناوببەن.
تێپەڕبوون لە ڕووباری ئاراس، کە سنووری نێوان ئێران و یەکێتیی سوڤیەت بوو، ئاسان نەبوو. پێشمەرگەکان لە ژێر مەترسیی تەقەمەنی، برسێتی و ماندووبوون، ڕۆژانێکی زۆریان بڕی تا گەیشتنە سنوور.
ئەم گەشتە، کە بە «مێژووی ئاراسی بارزانی» ناسراوە، بووە یەکێک لە گرنگترین لاپەڕەکانی مێژووی خەباتی نەتەوەییی کورد.
پرسیارێکی گرنگ ئەوەیە: بۆچی بارزانی یەکێتیی سوڤیەتی هەڵبژارد؟
وەڵامەکە لە بارودۆخی سیاسیی ئەو سەردەمەدایە. لە دوای جەنگی دووەمی جیهانی، جیهان بوو بە دوو بەرەی گەورە؛ بەرەی ڕۆژئاوا بە سەرکردایەتیی ئەمریکا و بەرەی ڕۆژهەڵات بە سەرکردایەتیی یەکێتیی سوڤیەت.
سوڤیەت، هەرچەندە بەرژەوەندیی سیاسیی خۆی هەبوو، لەو کاتەدا تەنها هێزێکی گەورە بوو کە دەتوانی شوێنپەنایەک بۆ بارزانی و پێشمەرگەکانی دابین بکات.
بارزانی بۆ دۆزینەوەی هاوپەیمانێکی ئایدیۆلۆژی نەچووە سوڤیەت؛ بەڵکو بۆ پاراستنی ژیانی پێشمەرگەکان و بەردەوامیی خەباتی کورد چووە ئەوێ.
ڕێبەرە کوردەکە نزیکەی ١١ ساڵ لە یەکێتیی سوڤیەت ماوە. لە ماوەی ئەم ساڵانەدا، لە چەند شار و ناوچەی جیاوازی سوڤیەت ژیا و توانی پەیوەندی لەگەڵ زانایان و پسپۆڕانی سەربازی و سیاسی دروست بکات.
هەر لەو ماوەیەدا، ژمارەیەک لە پێشمەرگەکان خوێندنیان تەواو کرد و فێری بواری سەربازی و ڕێکخستن بوون.
ئەم ئەزموونانە کاریگەرییەکی گەورەیان لەسەر بیرکردنەوە و شێوازی ڕێبەرایەتیی بارزانی هەبوو، بەڵام هەرگیز ناسنامەی نەتەوەیی و ئامانجەکانی خۆی نەگۆڕی.
لە ساڵی ١٩٥٨، دوای شۆڕشی ١٤ی تەممووز لە عێراق و ڕووخانی دەسەڵاتی پاشایەتی، بارزانی بە بانگهێشتی حکومەتی نوێی عێراق گەڕایەوە بۆ کوردستان.
گەڕانەوەی بارزانی تەنها گەڕانەوەی ڕێبەرێک نەبوو، بەڵکو گەڕانەوەی هیوایەک بوو بۆ گەلێک کە ساڵانێک چاوەڕێی بوو.
هەزاران کەس بە خۆشحاڵی پێشوازییان لێکرد و ناوی بارزانی بۆ هەمیشە وەک هێمای خۆڕاگری، ئازایەتی و بەردەوامی لە هۆشی کۆمەڵایەتیی کورددا جێگیر بوو.
چوونی بارزانی بۆ یەکێتیی سوڤیەت تەنها ڕووداوێکی مێژوویی نەبوو؛ بەڵکو وانەیەک بوو لەسەر ئەوەی کە گەلان لە کاتە دژوارەکاندا، بە ئیرادە و یەکگرتوویی دەتوانن خەباتەکانیان بپارێزن.
مێژووی ئاراسی بارزانی، چیرۆکی پاشەکشان نەبوو؛ چیرۆکی پاراستنی هیوای نەتەوەیەک بوو. ئەو گەشتە سەلماند کە هێزی ڕاستەقینەی نەتەوەکان لە ژمارەی چەک و هێزی سەربازیدا نییە، بەڵکو لە باوەڕ، خۆڕاگری و نەگۆڕیدایە.
بارزانی لە ١١ ساڵ دووری نیشتماندا، هەرگیز دوور لە کوردستان نەبوو.
