شههلا سۆفی- زاری كرمانجی:
برۆمۆ کە یەکێکە لە گڕکانە بەناوبانگەکانی جیهان، هێمای جوانی و هێزی سروشتە. ئەم شاخە چالاکە دەکەوێتە پارێزگای جاوای ڕۆژهەڵاتی ئەندەنوسیا و بەشێکە لە پارکە نەتەوەییەکەی برۆمۆ تێنگەر سامار و ساڵانە هەزاران گەشتیار بۆ لای خۆی ڕادەکێشێت. برۆمۆ ٢٣٢٩ مەتر لە ئاستی دەریاوە بهرزه.
ناوی “برۆمۆ” لە براهما، خوداوەندی دروستکراوی هیندۆسەکانەوە هاتووە، شاخەکە دەکاتە شوێنێکی پیرۆز. چیای برۆمۆ دەکەوێتە ناو کاڵدێرای گەورەی تێنگەر کە یەکێکە لە گەورەترین کاڵدێراکانی جیهان و تیرەکەی نزیکەی ١٠ کیلۆمەتر دەبێت. کاڵدێرا لە ئەنجامی تەقینەوەی گڕکانە بەرفراوانەکانە لە ڕابردوودا کە بووە هۆی داڕمانی زەوییەکە و دیمەنێکی سروشتی لە دەریایەکی خۆڵ دروست کردووە.
مێژووی برۆمۆ بۆ زیاتر لە 2 ملیۆن ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە، ئەوکاتە چالاکیی گڕکانەکان لەو ناوچەیەدا دەستیپێکرد. شاخەکە لە چەند سەدەی ڕابردوودا زیاتر لە ٥٠ جار تەقیوەتەوە. یەکەم تەقینەوەی تۆمارکراو لە ساڵی ١٥٩٠ی زایینی بووە.
