شههلا سۆفى- زارى كرمانجى:
ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی هۆشداری داوە، ساڵانە خواردنی ناتەندروست لە جیهاندا زیان بە ملیۆنان کەس دەگەیەنێت، بەتایبەتی منداڵان.
ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی هۆشداری داوە کە ساڵانە زیاتر لە 860 ملیۆن کەس لە جیهاندا نەخۆش دەکەون و ملیۆنێک و 500 هەزار کەس بەهۆی خۆراکی نهپارێزراوەوە گیان لەدەست دەدەن.
دکتۆر تێدرۆس ئەدهانۆم، بەڕێوەبەری گشتی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی دەڵێت” ڕاپۆرتەکە مەزەندە دەکات کە نەخۆشییە گواستراوەکانی خۆراک لە ساڵی ٢٠٢١دا بە بڕی ٣١٠ ملیار دۆلار (٢٦٧ ملیار یۆرۆ) لە لەدەستدانی بەرهەمهێنان بەهۆی نەخۆشییەوە تێدەچێت. دەشڵێت، دەتوانرێت ڕێگری لە زۆرێک لەو نەخۆشی و مردنانە بکرێت بە باشترکردنی دەستڕاگەیشتن بە ئاوی سەلامەت، پاکوخاوێنی، شێوازەکانی سەلامەتی خۆراک وەک پاستوریزەکردن، و دەستڕاگەیشتن بە خزمەتگوزارییە تەندروستییەکان بۆ گروپە لاوازەکان.
هەروەها ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی هۆشداری دەدات لەوەی کە پێشبینی دەکرێت گۆڕانی کەشوهەوا کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر سەلامەتی خۆراک هەبێت. ڕووداوە توندەکانی کەشوهەوا، بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی هەوا و ئاو و گۆڕینی شێوازی بارانبارین مەترسی تووشبوون بە نەخۆشییە گواستراوەکانی خۆراک زیاد دەکات، چ دامەزراو و چ سەرهەڵدەدات.
ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی دەڵێت: “هەرچەندە منداڵانی بچووک تەنها لەسەدا ٩ی دانیشتوانی جیهان پێکدەهێنن، بەڵام نزیکەی یەک لەسەر سێی هەموو نەخۆشییە گواستراوەکانی خۆراک بهرۆكييان جهگريت، بەتایبەتی نەخۆشییەکانی سکچوون، کە دەتوانێت ببێتە هۆی مردنى ئهم گروپە.بههۆى زیاتربەرکەوتنیيان به ماددە کیمیاییەکانی ناو خۆراک، کە دەبێتە هۆی تێکدانی گەشەی مێشک و دەبێتە هۆی تێکچوونی دەمار و گەشەکردنی تەواوی تەمەن.
ڕاپۆرتەکە تیشک دەخاتە سەر نایەکسانی قووڵی سیستەمی خۆراکی جیهان. ناوچەکانی ئەفریقا و باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا پێکەوە نزیکەی سێ لەسەر چواری هەموو حاڵەتەکانی نەخۆشییە گواستراوەکانی خۆراک و 60%ی مردن بەهۆیانەوە لە جیهاندا تووشى دهبن
