ڕائیب زراری-مێرگەسۆر:
ئەمڕۆ 41 ساڵ بەسەر كارەساتی بۆردومانی ئۆردوگای زێوەی رۆژهەڵاتی كوردستان تێدەپەڕێت كە لە ڕێكەوتی ٩ی ٦ی ١٩٨٥ لە شەڕی عێراق و ئێران، ٨ فڕۆكەی جەنگیی عێراق ئۆردوگای زێوەیان لە نزیك ورمێ لە ڕۆژهەڵاتی كوردستان بۆردومان كرد، بەو هۆیەوە ١٥٠ هاووڵاتی سڤیل شەهید و ٣٧٣ هاووڵاتی دیكەش برینداربوون.
ئەمڕۆ سێشەممە مەراسیمێك ڕێكدەخرێت لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی گشتی شەهیدان ئەنفالكراوانی سۆران، لە هۆڵی ئیدارەی سەربەخۆی سۆران بە ئامادەبوونی بەرپرسانی حزبی و حكومی و سەربازی و هاووڵاتییان و كەسوكاری شەهیدان یادەكە دەكرێتەوە.
ئۆردوگای زێوە دەكەوێتە دەشتی ملگەوەری رۆژهەڵاتی كوردستان و دوای خیانەتی جەزائیری ساڵی ١٩٧٥ بە هەزاران ئاوارەی هەرێمی كوردستان وەك پەنابەری سیاسی تێیدا نیشتەجێبوون، ڕۆژی ٩ی حوەزیرانی ساڵی ١٩٨٥ لەلایەن ژمارەیەك فڕۆكە جەنگیەكانی ڕژێمی ئەوكاتی عێراق ئۆردوگای زێوە كرایە ئامانج و لە ئەنجامی كارەساتەكەی زێوەدا 150 هاووڵاتی سڤیل شەهید و 373 كەسیش برینداربوون، كە زۆربەیان منداڵ و ئافرەت بوون.
سەرۆك بارزانی، لە لاپەڕەی ٢٨٤ تا ٢٩٠ی كتێبی (بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی كورد)دا بەوردی باسی لەو بۆردومانە كردووە و دەنووسێت: ڕۆژی ٩ی حوزەیرانی ١٩٨٥، ڕۆژێكی ڕەش بوو لە مێژووی گەلەكەماندا و یەكێكە لەو ڕۆژانەی هەرگیز لە یاددا ناسڕێتەوە، لەو ڕۆژەدا ڕژێمی بەعس بە بۆردومانكردنی ئۆردوگای زێوە، دڕندەترین هێرش و گەورەترین تاوانی دژی مرۆڤایەتی و پێچەوانەی هەموو ڕێسا و یاسا نێودەوڵەتییەكان كرد، كارەساتی زێوە خاڵێكی ڕەشی دیكەیە لە مێژووی تاوانبارانی بەعسدا، كاتژمێر ٩:١١ خولەكی بەیانی، چەندین فڕۆكەی دەسەڵاتدارە فاشیستەكانی بەعس، ئۆردوگای زێوەیان كردە ئامانجی بۆمبەكانیان و لە ماوەی چەند خولەكێكدا دەیان كەس لە منداڵ و ئافرەت و پیر و پەككەوتەیان خەڵتانی خوێن كرد.
سەرۆك بارزانی، وەكو ئەوەی لە كتێبەكەیدا باسی دەكات، لەگەڵ بیستنی هەواڵی بۆردومانی زێوە، سەردانی ئەوێ دەكات و دەڵێت: مەرگ باڵی بەسەر ئۆردوگاكەدا كێشابوو و كەم كەس توانای بینین و خۆڕاگرتنی لە ئاست تراژیدیاكەدا هەبوو.
ئەو كارەساتە زۆر كاریگەریی لەسەر سەرۆك بەجێ هێشتووە، بۆیە بە فراوانی باسی دەكات و بینیویەتی كە دەیان ئافرەت و پیر و منداڵ شەهید بوون و سەر و دەست و قاچیان تێك ئاڵابوو، دەنووسێت: تا كاتژمێر ٧ی ئێوارە كە خۆی لە گۆڕستان بووە، ٨٩ كەسیان هێناوە و شاردوویانەتەوە و ١٦٠ كەسی تر، بەمەبەستی چارەسەركردن ڕەوانەی نەخۆشخانەی ورمێ كراون.
سەرۆك بارزانی هەموو ئەو كەسانەی لەوێ شەهید و بریندار بوون، بە قارەمان وەسف دەكات، بەڵام وەك بەسەرهاتێكی جیاواز باس لە ئامینە خان دەكات (هاوسەری شەهید ناجی بەگ بیرۆخی و دایكی چوار شەهید و خوشكی سێ برای شەهید) و دەڵێت، بەلای ئەوەوە چیرۆكی ئەو ئافرەتە قارەمانە شتێكی جیاواز بووە و هەرگیز لە بیرەوەرییەكانیدا ناسڕێتەوە و بۆ تاهەتایە لە یادەوەرییدا دەمێنێتەوە.
سەبارەت بە ئامینە خان، سەرۆك بارزانی دەنووسێت: ”ئەو شێرەژنە خۆڕاگرە پارچە گۆشتی دوو كوڕ و نەوەیەكی لە كیسەیەكدا كۆ كردبووەوە، كاتێك چاوم پێی كەوت، خۆم پێ نەگیرا، كەچی هاتە لام و باوەشی پێدا كردم و گوتی (نامەوێت بە چاوی گریانەوە بتبینم، هەموویان بە قوربانت بن، دوو كوڕم ماون، ئەوانیش بە قوربانی كوردستان بن).
سەرۆك بارزانی لە كتێبەكەیدا سوپاسی هەڵوێستی خەڵكی گوندەكانی دەڤەری (مەرگەوەڕ)ی ڕۆژهەڵاتی كوردستان دەكات، چونكە لە ساتی یەكەمی بۆردومانەكەدا، بە جارێك ڕژاونەتە ئۆردوگا و درێخیان نەكردووە لە هەموو جۆرە هاوكارییەك و دەرگایان بەڕووی خەڵكی لێقەوماودا كردووەتەوە و شوێنی حەوانەوەیان بۆ دابین كردوون.
سەرۆك بارزانی، لەبارەی بۆردومانی زێوە ئاماژەی بۆ ئەوە كردووە: “ئەو ڕۆژەی كارەساتی زێوە ڕوویدا یەكسەر گەیشتمە شوێنی ڕووداوەكە، هیچ ڕۆژێك لەسەرم دەرباز نابێت ئەو دیمەنانە نەیەنەوە بەرچاوم كە بینیم، منداڵم بینی لاشەی بووەتە دوولەت، منداڵ هەبوو سەری ببووە دوو لەت بۆردومانی زێوە كارەساتێك بوو وەسف ناكرێت.
لەو ڕۆژە خوێناوییەدا سەرۆك بارزانی بەڵێنی داوە كە تۆڵەی خوێنی ئەو شەهید و بێتاوانانە لە ڕژێمە دژەمرۆڤایەتییەكەی بەعس بكەنەوە و بەردەوام بن لەسەر خەبات و تێكۆشان تا ڕزگاریی گەلی كوردستان.
لەنێوان ساڵانی ١٩٨٠ تا ١٩٨٨ بەدرێژایی ئەو ساڵانە شەڕی نێوان ئێران-عێراق بەڕێوەدەچوو، ٩ جار زێوە كرایە ئامانج و بۆردومانكرا، بەداخەوە كارەساتی زێوە خاڵێكی دیكەی رەشە لە مێژووی رژێمی ئەوكاتی عێراقدا، لەڕووی دەستووری و یاسایی قەرەبووكردنەوەی قوربانیانی زێوە ئەركی بەغدایە، لە هەمان كاتدا دان بەو كارەساتە بنێت و بە جینۆساید بناسێندرێت.
