م. مژدە سەدیق:
فێربوونی کۆمەڵایەتی و هەستی (Social and Emotional Learning – SEL) یەکێکە لە گرنگترین بابەتەکانی پەروەردەی هاوچەرخ کە سەرنجی خۆی دەخاتە سەر گەشەپێدانی لایەنە هزری، هەستی و کۆمەڵایەتییەکانی تاک. لە سەردەمی ئێستادا پەروەردە تەنها بە گواستنەوەی زانیاری و فێرکردنی بابەتە ئەکادیمییەکان سنووردار نابێت.
بەڵکو ئەرکی دروستکردنی تاکێکی هاوسەنگ و بەرپرسیاریش لەسەرشانە. بۆیە فێربوونی کۆمەڵایەتی و هەستی وەک ڕێبازێکی گرنگ لە دامەزراوە پەروەردەییەکاندا جێگای تایبەتی خۆی گرتووە. SEL پرۆسەیەکە کە بەهۆیەوە تاک فێری ناسینی هەستەکانی خۆی، کۆنتڕۆڵکردنی ڕەفتارەکانی، تێگەیشتن لە هەست و پێداویستییەکانی کەسانی تر، دروستکردنی پەیوەندییەکی تەندروست و بڕیاردانی بەرپرسیارانە دەبێت. ئەم جۆرە فێربوونە یارمەتی قوتابیان دەدات تا متمانەیان بە خۆیان زیاد بێت، بتوانن لەگەڵ کێشە و فشارەکانی ژیان بە شێوەیەکی دروست مامەڵە بکەن و لە هاوکاری و گفتوگۆدا سەرکەوتووبن.
هەروەها توێژینەوە زانستییەکان پیشانیان داوە کە فێربوونی کۆمەڵایەتی و هەستی کاریگەرییەکی ئەرێنی هەیە لەسەر سەرکەوتنی ئەکادیمی، چونکە قوتابییەکان کاتێک توانا هەستی و کۆمەڵایەتییەکانیان باشتر بێت، زیاتر دەتوانن سەرنج بخەنە سەر فێربوون و بەشداریکردن لە چالاکییەکانی پۆل. لە هەمان کاتدا SEL دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی ڕەفتارە نەرێنییەکان و باشترکردنی کەشی قوتابخانە و پەیوەندی نێوان مامۆستا و قوتابی. ڕۆڵی مامۆستا لەم بوارەدا زۆر گرنگە، چونکە دەتوانێت لە ڕێگەی دروستکردنی ژینگەیەکی ئارام و پشتگیر، هاندانی هاوکاری و گفتوگۆ و ڕێزگرتن لە جیاوازییەکان،
ئەم توانا و لێهاتووییانە لە قوتابیاندا پەرەپێبدات. لە کۆتاییدا دەتوانرێت بگوترێت کە فێربوونی کۆمەڵایەتی و هەستی یەکێکە لە بنەما سەرەکییەکانی پەروەردەی نوێ، چونکە تەنها گرنگی بە زانیاری نادات، بەڵکو هەوڵدەدات تاکێکی هاوسەنگ، بەرپرسیار، هاوکار و توانادار بۆ ژیان و کار لە ناو کۆمەڵگادا ئامادە بکات.
