نوسین و ئامادەکردنی: کرێکار قادر ڕوستایی
نوسەر و شارەزا لەبواری چارەسەری پزیشکی تەواوکاری
چارەسەری کایرۆپراکتیک (Chiropractic) کە لە ناو خەڵکدا زیاتر بە “تەقاندنی جومگەکان” ناسراوە، زانستێکی تایبەتە بە دەستکاریکردن و ڕێکخستنەوەی کۆئەندامی ئێسک و ماسولکە، بەتایبەتی بڕبڕەی پشت، کایرۆپراکتیک تەنها بۆ ئازار نییە، بەڵکو کار لەسەر کۆئەندامی دەمار دەکات، دەبێتە هۆی باشترکردنی خەو، هەرسکردن، و تەنانەت بەهێزکردنی کۆئەندامی بەرگریش
لێرەدا بابەتێکی زانستی کورت و پوخت لەسەر ئەم بوارە دەخەینە ڕوو :
کایرۆپراکتیک چییە؟
کایرۆپراکتیک شێوازێکی چارەسەری سروشتییە کە پشت بە بەکارهێنانی دەست دەبەستێت بۆ چاککردنی ئەو جومگانەی کە جوڵەیان کەم بووەتەوە یان لە شوێنی خۆیان لایان داوە. ئامانجی سەرەکی ئەم چارەسەرە بریتییە لە :
کەمکردنەوەی ئازار و باشترکردنی جوڵەی جومگەکان و
ڕێگەدان بە جەستە کە بە شێوەیەکی سروشتی خۆی چاک بکاتەوە بەبێ بەکارهێنانی دەرمان یان نەشتەرگەری.
جیاوازی لەنێوان تەقاندنی ئاسایی و کایرۆپراکتیک چیە؟
باشە ئەگەر بە کورتی ئاماژە بەوە بکەیت کە تەقاندنی جومگەکان لەلایەن کەسی نەشارەزا و نائەکادیمی (وەک ئەوەی لە ماڵەوە یان لەلای هەندێک کەسی میللی دەکرێت) جیاوازە لە کایرۆپراکتیک. کایرۆپراکتیک بە گۆشەیەکی دیاریکراو و فشارێکی ورد دەکرێت، نەک تەنها بۆ دروستکردنی دەنگ.
ئەو دەنگەی دەبیسترێت لەکاتی (تەقاندنەکە) چییە؟
زۆرکەس وا دەزانن ئەم دەنگە نیشانەی چاکبوونەوە یان لێکخشانی ئێسکەکانە، بەڵام لە ڕاستیدا ئەمە دیاردەیەکی فیزیاییە کە پێی دەوترێت “کاویتەیشن” (Cavitation).
کاتێک چارەسەرکار فشار دەخاتە سەر جومگەکە، بۆشایییەک لە ناو کیسەی جومگەکە دروست دەبێت. ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی گازە تواوەکانی ناو شلەی جومگەکە (وەک ئۆکسجین و نایترۆجین) بە شێوەی بڵق دەربچن و ئەو دەنگە دروست بکەن.
سوودە زانستییەکانی کایرۆپراکتیک چین؟
بەپێی توێژینەوە پزیشکییەکان، ئەم جۆرە چارەسەرە بۆ ئەم حاڵەتانە کاریگەرە و بەسودە :
١_ ئازاری پشت و مل، یەکێکە لە باشترین بژاردەکان بۆ چارەسەری ئازاری درێژخایەنی خوارەوەی پشت.
٢_ بەسودە بۆ سەرئێشە، بەتایبەتی ئەو جۆرە سەرئێشانەی کە سەرچاوەکەیان کێشەی بڕبڕەکانی ملە.
٣_ سیاتیک (عرق النسا) یارمەتیدەرە لە کەمکردنەوەی پەستانی سەر دەمارەکان.
٣_ بەسودە بۆ باشترکردنی وەرزش، زۆرێک لە وەرزشەوانە جیهانییەکان بۆ پاراستنی هاوسەنگی جەستەیان سوودی لێ دەبینن.
کێن ئەو کەسانەی کەنابێت ئەم چارەسەرەیان بۆ بکرێت؟
سەرەڕای سوودەکانی، کایرۆپراکتیک بۆ هەموو کەسێک گونجاو نییە. لەم حاڵەتانەدا پێویستە کایرۆپڕاکتیک ئەنجام نەدرێت:
١_ ئەو کەسانەی کێشەی هەبوونی پوکانەوەی ئێسکیان هەیە (Osteoporosis) بە شێوەیەکی توند.
٢_ ئەو کەسانەی هەوکردنی توندی جومگەکانیان هەیە.
٣_ ئەو کەسانەی بوونی وەرەمیان هەیە لە بڕبڕەکانی پشتدا.
٤_ ئەو کەسانەی کێشەی خوێنبەرەکانی ملیان یان مەترسی جەڵتەیان هەیە.
٥_ ئەو کەسانەی نەشتەرگەری فەقەراتیان بۆ کراوە،
٦_ ئەو کەسانەی پلاتینیان بۆ دانراوە.
٧_ ئەو کەسانەی زۆر بەتەمەنن و هێزیان کەمە.
ئامۆژگاری بۆ دوای چارەسەری بە ئەنجامدانی کایرۆپراکتیک، پێویستە نەخۆش چی بکات :
١_ خواردنەوەی ئاو، بۆ یارمەتیدانی جەستە لە دەرکردنی ئەو ماددە کیمیاییانەی کە لە کاتی جوڵاندنی جومگەکاندا ئازاد دەبن.
٢_جوڵەی نەرم، دوورکەوتنەوە لە وەرزشی توند یان هەڵگرتنی قورسایی بۆ ماوەی ٢٤ کاتژمێر.
٣_ لە دوای تەقاندنی هەر جومگەیەک، بە لانی کەم ٢٠ خولەکی دەوێت تاوەکو گازەکان دووبارە لە شلەی جومگەکەدا دەتوێنەوە و ئامادە دەبن بۆ تەقاندنەوە.
تێبینی: پێویستە ئەم کارە تەنها لەلایەن کەسانی پسپۆڕ و شارەزا ئەنجام بدرێت، چونکە ئەنجامدانی بە شێوەیەکی هەڕەمەکی و نادروست لەوانەیە زیان بە دەمارەکان و بڕبڕەی پشت بگەیەنێت.
