ئادار عەبدوڵڵا – زاری کرمانجی
توێژەران ڕیاکتۆرێکیان دروستکردووە کە دووەم ئۆکسیدی کاربۆن ڕاستەوخۆ لە هەوا ڕادەکێشێت و دەیگۆڕێت بۆ سووتەمەنی بەردەوام، تیشکی خۆر وەک سەرچاوەی هێز بەکاردەهێنێت.
بەپێی ماڵپەڕی جیهانی : cam.ac.uk بە پێچەوانەی زۆربەی تەکنەلۆژیاکانی گرتنی کاربۆن، ئەو ڕیاکتۆرەی کە لەلایەن توێژەرانی کامبریجەوە پەرەی پێدراوە، پێویستی بە هێز نییە لەسەر بنەمای سووتەمەنی بەردینی، یان گواستنەوە و هەڵگرتنی دووەم ئۆکسیدی کاربۆن، بەڵکو لەبری ئەوە CO2ی بەرگەهەوا دەگۆڕێت بۆ شتێکی بەسوود بە بەکارهێنانی تیشکی خۆر.
سیستەمەکە CO2 ڕاستەوخۆ لە هەوا وەردەگرێت و دەیگۆڕێت بۆ سینگاس: مادەیەکی سەرەکییە لە بەرهەمهێنانی زۆرێک لە ماددە کیمیاییەکان و دەرمانەکاندا. توێژەران دەڵێن پێویستی بە هیچ گواستنەوە و هەڵگرتنێک نییە.
ئامێرەکە ڕیاکتۆرێکی لێشاوی خۆرە و فلتەری تایبەتمەند بەکاردەهێنێت بۆ گرتنی CO2 لە هەوا لە شەودا، وەک چۆن ئیسفەنجێک ئاو هەڵدەمژێت. کاتێک خۆر دێتە دەرەوە، تیشکی خۆر CO2 گەرم دەکات، تیشکی ژێر سوور هەڵدەمژێت و پاودەرێکی نیمچە هێڵکاری تیشکی سەروو بنەوشەیی هەڵدەمژێت بۆ دەستپێکردنی کارلێکی کیمیایی کە CO2 گیراوەکە دەگۆڕێت بۆ سینگازی خۆر.
لە ئێستادا توێژەران کار لەسەر گۆڕینی سینگازی خۆر دەکەن بۆ سووتەمەنی شل، کە دەتوانرێت بەکاربهێنرێت بۆ کارپێکردنی ئۆتۆمبێل و فڕۆکە و زۆر شتی تر – بەبێ ئەوەی CO2ی زیاتر بۆ بەرگەهەوا زیاد بکرێت.
ئەگەر ئەم سیستەمە نوێیە بەکاربهێنرێت دەتوانرێت بە یەکجار دوو کێشە چارەسەر بکرێن: لابردنی CO2 لە بەرگەهەواوە و دروستکردنی بەدیلێکی پاک بۆ سووتەمەنی بەردینی”. “CO2 وەک بەرهەمێکی پاشماوەی زیانبەخش سەیر دەکرێت، بەڵام دەرفەتێکیشە بۆسوود وەرگرتن لێی و بەکارهێنانی بۆ چەندین شتی جیاواز.
