گەنجان رەشبینی بە شكەست و گەشبینی بە رێگەی سەركەوتن دەزانن

مەهدی محەممەد – زاری كرمانجی:
بەشێك لە گەنجانی ئیدارەی سۆران لەم راپۆرتەدا قسە لەسەر رەشبینی و گەشبینی دەكەن و ئامۆژگاری گەنجان دەكەن، گەشبینی بكەن بە دۆستی نزیكی خۆیان و رەشبینیش وەك دوژمنێك سەیری بكەن و تا دەتوانن لە خۆیانی بەدوور بگرن.
كرێكار غەفوور پێی وایە گەشبینی هێز و ئیرادە بە مرۆڤ دەبەخشێت و رەشبینش مرۆڤ داخراو و وێران دەكات:” كاتێ‌ گەشبینی هەبێت، گەنج بۆچی رەشبین دەبێت ؟ كاتێ‌ گەشبینی ئیرادە و هێزت پێ دەبەخشێ‌ و بەرەو رێگەی سەركەوتن دەتبات، بۆچی رەشبین دەبیت كە تووشی لاوازی و نەهامەتی و گۆشەگیری و رێگەی هەڵدێران و شكست دەتبات ؟ ئایا باشتر نییە رێگایەكی دروست بگریتە بەر و هەمیشە بە ئیرادەیەكی بەهێز و ئومێدێكی زۆرەوە تێ بكۆشیت لە ژیان، لە جیاتی ئەوەی رێگەیەكی چەوتی پڕ لە شكست و تێكشكان و بێ ئەنجام بگریتە بەر كە دوا خاڵی رێگاكە هەڵدێران بێت؟ .”
محەممەد یاسین دەڵێ‌ گەشبینەكان كەسایەتی بەهێزتر و نەرمتریان هەیە لە ڕووبەرووبوونەوەی سەختیەكانی ژیاندا، دەڵێ‌:” پێویستە لە ناخۆشترین ساتەكانی ژیاندا گەشبین بین، چونكە گەشبینی وەك چرایەكی رۆشەن وایە هەموو رێگا تاریكەكانی ژیان رووناك دەكاتەوە و ناهێڵێت لە هیچ كاتێكدا بكەویت، لە پەرتووكی ( لە باشەوە بۆ مەزن ) جیم كۆلینزی نووسەر دەڵێ‌ * كەسە گەشبینەكان لە رووبەرووبوونەوەی سەختیەكانی ژیاندا، لە رەشبینیەكان بەهێزتر و خۆگونجێنترن*، دەزانیت ئەوەی زیاتر دڵخۆشم دەكات لە ژیاندا و لە كاتە سەخت و پڕ لە ئازارەكاندا، گەشبینی خۆمە كە هەمیشە لە ناخەوە شەڕم لەگەڵ دەكات و پێم دەڵێ‌ ئەو بارودۆخە نەخۆشە كاتی یە و بە ئاسانی تێپەڕ دەبێت تەنیا بە هێزەوە بەڕەنگاری ببەوە و بەسەری دا زاڵ بە،”
محەممەد نموونەی چەند قسەیەكی ئەلبێرت باندورا، دەروونناسی ستانفۆرد باس دەكات و دەڵێ‌: “باوەڕی خەڵك دەربارەی تواناكانیان كاریگەرییەكی قووڵی هەیە لەسەر ئەو توانایانە” بۆ نموونە كەسانێك كە هیوابەخشن و متمانەیان بە داهاتوو هەیە و لە یەكتردا (گەشبینەكان) زیاتر سەركەوتوو دەبن لەو كەسانەی كە متمانەیان بە داهاتوو نییە و خراپترین لە خەڵكدا دەبینن (ڕەشبینەكان). ئەو كەسانەی كە “پەرداخێكی نیوە پڕە”، شكست وەك ئەزموونێكی فێربوون دەبینن. كاتێك ڕووبەڕووی ئاستەنگە قورسەكان بوونەوە، پلانێكی نوێی كردار دادەڕێژن، بە دوای ئامۆژگاریدا دەگەڕێن و چ شتێك بەرەو پێشەوە دەنرخێنن. ئەو كەسانەی كە پەرداخێكیان هەیە نیوەی بەتاڵە، حەزیان لە كەم و پێكی كەسییە. ئەمە دەتوانێت بە درێژایی ژیانیان تووشیان بكات لەوانەیە خۆیان یان ئەوانی تر سەرزەنشت بكەن، چونكە شكستیان هێناوە و لەسەر بەربەستەكانی ژیان هەڵواسن و هەست بە گیر و شكست و نائومێدی بكەن.”‏
شاكار سەلیم دەڵێ‌ :” بەهرە بە تەنیا بۆ سەركەوتن بەس نییە. ‏‏سەركەوتن بریتییە لە تێكەڵكردنی بەهرە و توانای بەردەوامبوون لە بەرامبەر شكستدا. وە بۆ ئەوەی بتوانێت بەردەوام بێت لە بەرامبەر شكستدا، مرۆڤ پێویستی بە هیوا و متمانە و گەشبینی هەیە لە داهاتوودا‏،”
ئەوەش دەڵێ‌:” دڵنیابە ئەگەر مەیلی ڕەشبینیت هەیە، هەرگیز سەرناكەویت لە ژیاندا، ‏ئەگەرچی هیچكام لە ئێمە بەتەواوی یەك یان ئەوی تر نین. ئێمە تێكەڵەیەك لە هەردوو هەڵوێستی گەشبینانە و ڕەشبینانە پیشان دەدەین‏
‏دووەم، لێكۆڵینەوەكان ئەوە پیشان دەدەن كە گەشبینی، هەرچەندە بەشێكی دیاریكراوە لەلایەن جیناتیسەوە، هەروەها بە ژینگە و هەڵسوكەوتی كۆمەڵایەتی دیاری دەكرێت. ئەمە هەواڵێكی باشە مانای ئەوەیە كە هەر كەسێك دەتوانێت فێر بێت كە گەشبینتر بێت، ئەگەر پێشتر رەشبینیش بووبێت، كەواتە ژیانی خۆتان لە رێگەی گەشبینەوە باشتر بكەن و بە هەموو شێوەیەك لە رەشبینی دوور بكەونەوە.”
شاكار ئەوەش دەڵێ‌:” ‏من فێر بووم كە ئاسوودە بم لەگەڵ نائاسوودەیی. پێویست بوو، چونكە ئەلتەرناتیڤەكە ئەوەیە باشە، هیچ ئەڵتەرناتیڤێك نییە ئەگەر تۆ چێژ لە ژیان وەربگریت، فێربیت و گەشە بكەیت و دوور بیت لە رەشبینی.”‏