زاری كرمانجی
دۆزینەوەی پارچە زێڕێکی دەگمەن لە ناو دەمی تەرمێکی کۆندا لە شاری ئەبەردینی سکۆتلەندا بووەتە جێی سەرنجی ناوەندە زانستییەکان و تێڕوانینی جیهانی بۆ مێژووی پزیشکی گۆڕی.
توێژینەوەیەک کە لە گۆڤاری پزیشکی ددانی بەریتانیدا بڵاوکراوەتەوە دەریخستووە کە ئەم پارچە زێڕە لە ڕاستیدا تەلێکی وردی دروستکراو لە زێڕی عەیارە ٢٠ـە و بۆ مەبەستی جێگیرکردنی ددان بەکارھاتووە.
ئەم دۆزینەوەیە کە مێژووەکەی بۆ نێوان ساڵانی ١٤٦٠ بۆ ١٦٧٠ دەگەڕێتەوە دەیسەلمێنێت کە زۆر پێش سەرهەڵدانی پزیشکی ددانی مۆدێرن مرۆڤەکان تەکنیکی پێشکەوتوویان بۆ چاککردنەوەی ددان و بەکارهێنانی ماددەی گرانبەهای وەک زێڕ بۆ ڕێگری لە داخوران زانیوە.
شوێنی ناشتنی ئەم کەسە لە کەنیسەیەکی مێژوویی و بەکارهێنانی زێڕ ئاماژەن بۆ ئەوەی کە ئەم جۆرە چارەسەرە پێشکەوتووانە تەنیا بۆ چینی دەوڵەمەند و دەستڕۆیشتووی ئەو سەردەمە بووە.
زانایان پێیان وایە ئەم کارە پزیشکییە نەک تەنیا بۆ کەمکردنەوەی ئازار بەڵکو بۆ جوانکاری و پاراستنی شێوەی دەم و ددان ئەنجامدراوە کە ئەمەش ئاستی بەرزی زانیاری پزیشکی لە سەدەکانی ناوەڕاستدا نیشان دەدات.
ئێستا ئەم تەلە زێڕە وەک بەڵگەیەکی مێژوویی گرنگ دەبینرێت کە پەیوەندی نێوان زانست و دەسەڵاتی دارایی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا دەردەخات.
سەرچاوە: شارستانیەتی میزوبوتامیا
