ئادار عەبدوڵڵا – زاری کرمانجی
خۆراک و ڕێچکەی تەندروستی جەرجیل سەوزەیەکی بەسوودە کە چڕ و پڕە لە ماددە خۆراکیەکان و پڕە لە ڤیتامینەکانی A و C و K، لەگەڵ ڕیشاڵ و دژە ئۆکسێنەرەکان کە بەرگری لەش بەرز دەکەنەوە و تەندروستی دڵ باشتر دەکەن و ئێسکەکان بەهێز دەکەن. هەروەها پاڵپشتی بەڕێوەبردنی کێش دەکات، هەوکردن کەمدەکاتەوە، هەروەها گلوکۆسینۆلاتەکانی تێدایە، کە ڕەنگە یارمەتیدەر بێت لە خۆپاراستن لە شێرپەنجە.
سوودە تەندروستییە سەرەکییەکانی جەرجیل:
پاڵپشتی تەندروستی ئێسک دەکات: ئاستی بەرزی ڤیتامین K و کالیسیۆم یارمەتی میتابۆلیزمی ئێسک دەدات و ڕێگری دەکات لە نەخۆشییە پەیوەندیدارەکانی ئێسک.
تەندروستی دڵ بەرەوپێش دەبات: دەوڵەمەندە بە پۆتاسیۆم و مەگنیسیۆم، یارمەتی ڕێکخستنی پەستانی خوێن دەدات، هاوکات نیتراتەکان ڕۆیشتنی خوێن باشتر دەکەن.
بەرگری لەش بەرز دەکاتەوە: جەرجیل سەرچاوەیەکی زۆر باشە بۆ ڤیتامین سی کە دژە ئۆکسێنەرێکی بەهێزە و یارمەتی جەستە دەدات بۆ بەرەنگاربوونەوەی هەوکردنەکان.
یارمەتی هەرسکردن دەدات: ڕێژەیەکی بەرزی ڕیشاڵەکانی پشتگیری لە مایکرۆبایۆمێکی تەندروست لە ڕیخۆڵەدا دەکات و یارمەتیدەرە لە هەرسکردنی ڕێکوپێک.
پشتگیری تەندروستی چاو دەکات: لوتین و زیاکسانتین لەخۆدەگرێت، ماددە خۆراکیەکان کە زۆر گرنگن بۆ پاراستنی بینینێکی باش.
خۆراکی کەم کالۆری: ئایدیاڵە بۆ دابەزاندنی کێش، خواردنەوەی یەک کوپ ئاوی بە نزیکەیی 5 کالۆری دابین دەکات لەکاتێکدا ئاستی بەرزی فیتۆکیمیایی پێشکەش دەکات
زانیارییە خۆراکییە گرنگەکان:
دژە ئۆکسێنەرەکان: دەوڵەمەندە بە گلوکۆسینۆلاتەکان، کە یارمەتی جەستە دەدەن ژەهراوی بوون و ئەگەری هەیە بەرەنگاری گەشەی خانە شێرپەنجەییەکان ببێتەوە.
کەمی ئۆکسالات: بە بەراورد لەگەڵ سەوزە گەڵادارەکانی تر وەک سپێناخ، جەرجیل ڕێژەی ئۆکسالاتی کەمی تێدایە، ئەمەش ڕێگە بە باشتر هەڵمژینی کانزاکانی دەدات.
کارلێکی ڤیتامین K: ئەو کەسانەی دەرمانی تەنککردنەوەی خوێن بەکاردەهێنن پێویستە وەرگرتنی بەردەوامی ئارۆگولا بپارێزن بەهۆی بەرزی ڕێژەی ڤیتامین K کە کاریگەری لەسەر مەینبوونی خوێن هەیە.
