رێبوار حەمەلاو شوانی
بە گەڕانەوەی بۆ مێژوویی نزیکی هێرش و پەلاماردان و گەمارۆخستنە سەر گەلی کورد و قەوارەی هەرێمی کوردستان ، ئەم فشارانە ، پێشتریش و قۆناغ بە قۆناغ بە سپۆنسەری بەغدا و تاران دەستیپێکرد، خوی جێبەجێ نەکردنی بنەماکانی.
هاوبەشی، سازان، هاوسەنگی، ئینجا خۆدزینەوە لەو ماددە و برگە دەستووریی و مافەرەوایانەی کوردستان ئاماژەیەکی روون و ئاشکرا بوون بەوەی دەسەڵاتدارانی عێراق باوەریان بە دیموکراسیی و فیدڕاڵی نەماوە و کار بۆ ئەوە دەکەن تا بەهەر تاکتیک و شێوازێک بێت پرسێک بەناوی کوردستان و ئەزموونی هەرێمی کوردستان نەمێنێت لەکاتێکدا ئەم قەوارەیە پێش ئەوانیش بوونی هەبوو و لە لایەن هیچ دەوڵەت و لایەنێکەوە وەک دیاری یانیش بۆ کورد دروست نەکرا بوو تا ئێستا کار بۆ نەهێشتن و لێوەرگڕتنەوەی بکرێت.
ئەوەی گرنگە بزانین ، هەر لە دوای ساڵانی 2007 تا 2011 و ئینجا لە 2014 دەسەڵاتدارانی عێراق بە پاڵپشتی ئێران کاریان بۆ دەستوەردان و دروستکردنی گوشار لە سەر قەوارەی هەرێمی کوردستان ، هەر رۆژەوە بە سیناریۆ و پاساوێک دەستپێکرد و ئەم هێرش و پەلامار و پیلانگێرییانە لە 16ی ئۆکتۆبەری 2017 گەیشتە قۆناغێکی مەترسیدار بۆ داگیرکاری و کۆتایی هێنان بە قەوارەی هەرێمی کوردستان ، مێژوویش گەواهیدەرە کە چۆن هێزی پێشمەرگەی کوردستان بە رابەرایەتی سەرۆک بارزانی، خەونی دوژمنان و بەکرێگیراوانیان لە گۆڕنا و وانەیەکی کوشندە ومێژوویی پێیاندا کە هەرگیز لە بیری نەکەن.
بەڵام پێدەچێت ئەم داگیرکەران و میلیشیا تیرۆریست و جاش مورتەزەقانە مێشکیان بە رادەیەک وشک بێت وانە لە مێژوو وەرنەگڕن ، ڕق دوژمنە نامەردەکانیش بەرامبەر بە کوردوکوردستان و ئەزموونەکەی هەمیشەیی بێت ، لە دوای هێرشی ئەمەریکا بۆ سەر قاسم سولەیمان و ئەبوو مەهەدی موهەندیس لە بەغدا و کوژرانی چەندین سەرکردەی ئێرانی لە ڕووی سەربازی و ئەتۆمی لە ئێران و عێراق و لوبنان و ناوچەکە ، جارێکی تر ئێران و گروپ و میلیشیا تیرۆریستەکانی بەربوونە گیانی وڵاتانی ناوچەکە ئەوەی بانگەشیان بۆ دەکرد کە سنووری پێنج پایتەخت بە بێ پاسپۆرت و بەربەست دەبڕن ، بەڵام دواتر لێیان بووە خەون و گوریسەکەیان لێ بووە بەخۆری ، دەمهەوێت بڵێم ، لەدوای ساڵی 2020 وە هێرشی مووشەکی و درۆنی و تیرۆریستی ئەم تاقم و میلیشیانە و گوشاری هەندێک لایەنی زمان کورد بەڵام بەکرێگیراو بۆ دروستکردنی گوشار لەسەر هەرێمی کوردستان بە چەندین سیناریۆی جیاوازەوە دەستیپێکردووە و تا ئێستا بەردەوامی هەیە ، ئەوەتا هەموو کارتێکی سەربازی و سیاسی و ئابووری دژی ئەم گەل و ئەزموونە تاقی دەکەنەوە ، تەنها رێگریش لە پێکهێنانی حکوومەتی کوردستان و کاراکردنەوەی پەرلەمانی کوردستان دەکەن و لە بەغداش بە ویستی خۆیان و سیاسەتی زۆرینەی فاشیزمی شیعی عەرەبی ئەو بیانەوێت لە پێشێڵکردنی دەستوور و هاوبەشی و سازان و هاوسەنگی و ڕەتکردنەوەی فیدڕاڵی و دژایەتیکردنی هەرێمی کوردستان و خەونی نەهێشتنی بە پاڵپشتی ئێران پەیرەو و ئەنجامی دەدەن .
ئەوەتا جارێکی دیکە بە پاساوی شەڕی ئەمەریکاوئیسرائیل بەرانبەر بە ئێران کە دوور و نزیک هیچ پەیوەندییەکی بە دۆزی کورد و مافەرەواکانییەوە نییە ، ئەو تاقم و میلیشیا لە یاسا دەرچوو و دڕندانە کە لە بەغداو تارانەوە هاوکاری وپاڵپشتی دەکرێن ، زۆر نامەردانە کەوتوونەتە پەلاماردانی درۆنی و مووشەکی بەناوی بەرەی موقاوەمە و ناوی سەیروسەمەری دیکە ، بەڵام قێزەوە بوونەتە هۆی شەهید و برینداربوونی پێشمەرگە و خەڵکی سڤیل و زیانگەیاندن بە موڵک و ماڵی هاووڵاتیانی کوردستان.
لەو لاشەوە لە عێراق لە جیاتی ئەوەی ڕووبەڕووی ئەو میلیشیاو گروپە چەکدارە لە یاسا دەرچووانە ببنەوە ، ئەوا بەڕێگەی سیاسەتی زۆرینە و نادەستووری دژایەتی کوردستان دەکەن و لەگەڵ بەکرێگیراوەکانیان لە پەلەقاژەی ئەوە دا جارێکی تر سەرۆککۆمارێکی بێ دەسەڵات بەڵام بۆ دەستکەوتی ماددی و سەرۆکوەزیرانێکی لاواز و سووک کە ناتوانێ سەروەری بەغداش بپارێزێ نەخاسمە دژایەتیکردنی و بە سزاگەیاندنی میلیشیا تیرۆریستەکان بە خێرایی هەڵبژێرێنەوە و سووکایەتی بە سیستەمی فیدڕاڵی عێراق بکەن و خەونی نەهێشتنی قەوارەی کوردستان دەبینن.
لە راستیدا ئەم تاقم و گروپانە چ بەڕێگەی سەربازی و چ بەڕێگەی سیاسییەوە ، هەموو هێلە سوور و هەموو سنوورەکانی دوژمنکاریی گەلی کوردستانیان بەرزاندووە ، بە چەندبارەبوونەوەی هێرشکردنیان بۆ سەر بارەگای بارزانی و ماڵی سەرۆکی هەرێم و دامودەزگاکانی دیکەی هەرێمی کوردستان و ئەوەش ئامانج تێیدا ، نە دژایەتی ئەمەریکاوئیسرائیل و نە هیچ پەیوەندی بە ئێرانەوە هەیە ، بەڵکو ڕق ئەستوورییەکی بێ وێنەیە بەرامبەر بەم گەل ونیشتیمانە و سەروەرییەکانی و چاو هەڵنەهاتنە بۆ پێکەوەژیانی گەلانی کوردستان و عێراقە ، وێرای ئەوەی سەرکردایەتی سیاسی هەرێمی کوردستان هەمیشە رایانگەیاندووە و بەشێک نەبوونە و نابن لە شەڕەدا و هەوڵیی زۆرشیان داوە تا جەنگ و بەریککەوتن ڕوونەدا، بەڵام لەکاتی ڕوودانشیدا هەمیشە بێلایەنی خۆیان پاراستووە.
بۆیە ، دوای ئەو شەڕە زیاتر لە 700 جار بە درۆن و مووشەک لەلایەن ئێران و گروپ و ملیشیا تیرۆریستیەکانیەوە لە عێراقەوە پەلاماری هەرێمی کوردستان دراوە ، بۆ ئەوەی هەرێمی کوردستان لە نێو ئەو شەرەدا تێوە بگلێنن ، تا کو بەو ڕێگەیەوە ئەو خەونەی کە 23 ساڵە هەوڵی نەمانی قەوارەی هەرێمی کوردستان دەدەن پێی بگەن.
بەدڵنییاییەوە ، ئەو دوژمنکارییانەی عێراق و جاش مورتەزەقەکانیان پیلانگێریی و نەخشە بۆ دارێژراوە و چەندین ساڵە بە چەندین شێوازی جیا دژی کوردوکوردستان پەیرەو دەکرێت ، ئەوەتا ئێستا ئێران هەر پاساوێک دێنێتەوە تا گڵۆپی سەوز بۆ ئەو تاقم و گروپە میلیشیا تیرۆریستانە هەڵبکات بۆ ئەوەی دڕندانە پەلاماری بدەن و دەسەلاتدارانی بەغدا بێ ئەوەی بچووکترین هەنگاو بهاوێژن بەڵکو لە پشتەوە ، هاوکاری ماددی و سەربازییشیان بۆ فەراهەم دەکرێت ، وەک چۆن لەماوەی شەڕی 40 رۆژدا بە دەیان ملیارد دۆلار و دینار بەناوی هاوکارییەوە بۆ ئێران وپاڵپشتی کردنی ئەم جەنگە دژی ئەمەریکاو ئیسرائیل رەوانەکرا.
لەگەڵ ئەوەی ئەو بیرکردنەوەی ئێران و گروپ وتاقمە میلیشیاکانی لە دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس لە ساڵی 2003 دەگەڕێتەوە، بەڵام لە ساڵی 2017 بینیمان بە هێرشە کردنە سەر کەرکووک و ناوچەکە کوردستانییە داگیرکراوەکانی دیکە و ئینجا ، بۆ سەر هەرێمی کوردستان و گوشاری دارایی و ئابووری دژی هەرێمی کوردستان و ئاشکرا بوونی مەرامەکانیان گەیشتە لووتکە ، لە قۆناغی ئێستاشدا بە پاساوی شەڕی ئەمەریکاوئیسرائیل لەگەڵ ئێران ، خەونی ئەوە دەبینن ، بازنەی شەڕەکەی بەرفراوان تر بکەن ، بۆیە ئێستا لەلایەن ڕێگری لە پێکهێنانی حکوومەتی کوردستان وکاراکردنی پەرلەمانی کوردستان دەکەن ، لەلایەن لە بەغدا بە ئاشکرا پێشێڵی دەستوور و فیدڕاڵی دەکەن ، هەموو ئەم ئامادەکارییانە ئاماژەی خەونێکی نەزۆکن دژ بە قەوارەی هەرێمی کوردستان ، ئیتر چ بەڕێگەی جاش مورتەزەقەکانەوە بێت یانیش میلیشیا تیرۆریستەکان و چ ڕاستەوخۆ ئێران و چ لەلایەن عێراقەوە بێت.
گەلی کورد لەماوەی حکوومڕانی لە هەرێمی کوردستان لە 35 ساڵی رابردوو ، هەمووکات لە پێناو ئاشتی و ئاوەدانی و سوودبەخشین بۆ خۆی و دراوسێیەکانی هەوڵی داوە ، هەتا ئەگەر هەوڵەکانی سەرکردایەتی سیاسی کورد نەبووایە، ئەوانەی ئێستا لە بەغدا دەسەڵاتیان گڕتۆتە دەست ، پێشتر خۆیان بە ئۆپۆزسیۆنی ڕژێمی پێشووتر و ستەملێکراو دەزانی هەرگیز نەیاندەتوانی بە ئاسانی بگەڕێنەوە بۆ عێراقی نوێ ، بەڵام ئێستا بەئاشکرا بوونەتە دوژمنی کوردو ئەم قەوارەیە کە بەرهەمی خوێنی شەهیدان و خەباتی دەیان ساڵەیە و چاویان بەسەرکەوتن و پێشکەوتنەکانی هەڵنایەت.
دەمهەوێت بڵێم ، گەلی کورد وێرای هەموو ئەو دوژمنکارییانەی لەماوەی چەند ساڵی رابردوو بە ئێستاشەوە دەرهەقی کراوە ، جگە لەوەی توانیوێتی کاروانی خزمەتگوزاری و گەشەسەندن و پێشکەوتنەکانی بەرەو پێشەوە ببات و بەردەوام بێت ، لە هەمانکاتیشدا خەڵکی کوردستانیش خۆڕاگر و بەهێز بووە و باوەری بە سەرخستنی دۆزی رەواکەی هەبووە ، مێژوویش سەلماندوێتی لە ئێستا و نە لەداهاتووشدا ، سیاسی کوشتن ولەناوبردن و موشەک و ئاگر و ئاسن نەیتوانیووە ببێتە هۆی لاوازکردنی بیروباوەری کوردانەی ، بەپێچەوانەوە بەهێزتر بوو، ئەم بەرخودان و بەهێزی کوردستانیان لە هەموو جیهان دەگی داوەتەوە و بەدڵنییایشەوە دەبێتە هۆی دەستکەوتی مەزن و سەرکەوتنی گەورە لە داهاتوویەکی نزیکدا.
