سوودە سەرسوڕهێنەرەکانی سیر

ئادار عەبدوڵڵا – زاری کرمانجی

زۆرێک لە ئێمە گرنگی بە خواردنی سیر نادەن لەبەر هەبونی بۆنەکەی کە پێمان وایە بێزارژەرە لە ڕاستیدا بۆنی سیر بێزار کەرە بەڵام سوودەکانی بۆنە بێزارکەرەکەی لە بیرت دەباتەوە سیر خۆراکێکی بەهێز و چڕ و پڕە لە ماددە خۆراکیەکان کە ئەلیسین لەخۆدەگرێت، کە سوودی تەندروستی بەرچاوی هەیە، لەوانە دابەزاندنی پەستانی خوێن و کەمکردنەوەی کۆلیسترۆڵی LDL و بەرزکردنەوەی کارکردنی بەرگری لەش. وەک دژە ئۆکسێنەرێکی سروشتی و دژە میکرۆب کاردەکات، خواردنی بەردەوام پەیوەندی بە باشتربوونی تەندروستی دڵ و کەمکردنەوەی مەترسی تووشبوون بە هەندێک شێرپەنجە و باشتر کۆنترۆڵکردنی شەکری خوێنەوە هەیە.
بەپێی ماڵپەڕی جیهانی : سیر دەوڵەمەندە بە دژە ئۆکسانی بەهێز کە یارمەتی کەمکردنەوەی کەڵەکەبوونی ڕادیکاڵە ئازادەکان دەدات لە پێستدا، بەمەش پێست بە توندی و گەنجی دەهێڵێتەوە. هەروەها گۆگردی تێدایە کە یارمەتی بەرهەمهێنانی کۆلاجین دەدات لە جەستەدا و چرچی پێست کەم دەکاتەوە. بێگومان سوودەکانی ئەم خواردنە بۆ پەڵەی دەموچاو یان چارەسەرکردنی زیپکە ناتوانرێت پشتگوێ بخرێت. ئەم پێکهاتە خۆراکییە پۆلیفینۆلی پاراستنی پێستی تێدایە و دەتوانێت زۆر بەسوود بێت بۆ ڕێگریکردن لە زیپکە یان نەهێشتن و چارەسەرکردنی زیپکە و پەڵە.
سوودە سەرەکییە تەندروستییەکانی سیر
تەندروستی دڵ و پەستانی خوێن: سیر یارمەتی ئارامکردنەوەی خوێنبەرەکان دەدات، پەستانی خوێن بە ڕێژەی 8-10 ملم زئۆس دادەبەزێنێت لە کەسانی بەرزی فشاری خوێن. هەروەها کۆلیسترۆڵی کۆی گشتی و LDL خراپ کەم دەکاتەوە.
بەرزکردنەوەی سیستەمی بەرگری: تایبەتمەندی دژە میکرۆبی و دژە ڤایرۆسی تێدایە کە یارمەتی بەرەنگاربوونەوەی هەوکردن دەدات. توێژینەوەکان باس لەوە دەکەن کە تەواوکەری سیر دەتوانێت فرێکوێنسیی سەرمابوون بە ڕێژەی ٦٠% کەم بکاتەوە و کاتەکانی چاکبوونەوە خێراتر بکات.
کەمبوونەوەی مەترسی شێرپەنجە: خواردنی سیر پەیوەندی بە کەمبوونەوەی مەترسی تووشبوون بە هەندێک شێرپەنجەوە هەیە، بەتایبەتی شێرپەنجەی گەدە و کۆڵۆن و ڕیخۆڵە.
دژە ئۆکسێنەر و ژەهراویکردن: سیر خانەکان لە زیانەکانی ئۆکسجین دەپارێزێت، هەوکردن کەمدەکاتەوە و پشتگیری تەندروستی جگەر دەکات.
تەندروستی میتابۆلیک و ڕیخۆڵە: لەوانەیە یارمەتیدەر بێت لە بەڕێوەبردنی ئاستی شەکری خوێن و وەک پریبایۆتیک کاردەکات بۆ باشترکردنی هاوسەنگی مایکرۆبایۆمی ڕیخۆڵە.
چاودێری پێست و کەروو : تایبەتمەندی دژە بەکتریاکانی دەتوانێت چارەسەری زیپکە و برینەکانی سەرما و کەرووی وەک پێی وەرزشوان یان تحشکەی سەر بکات.
چۆن زۆرترین سوود بەدەست بهێنین
کاڵ باشترینە: سیری کاڵ، وردکراو، یان وردکراو زۆرترین ڕێژەی ئەلیسین دابین دەکات.