ئادار عەبدوڵڵا – زاری کرمانجی
ڕێواس یەکێکە لەو ڕووەکە بەهارییانەی کە نەک تەنیا بەهۆی تامە خۆش و ترشەکەی، بەڵکوو بەهۆی تایبەتمەندییە دەرمانییەکانی لەناو کوردەواریدا جێگەیەکی تایبەتی هەیە. ئەم ڕووەکە کە زیاتر لە ناوچە شاخاوییەکاندا دەڕوێت کە ساڵانە لە وەرزی بەهاردا هاڵاتیان روو لە چیا و شوێنە شاخاویەکان دەکەن بە مەبەستی کۆکردنەوەی رێواس، سەرچاوەیەکی دەوڵەمەندە لە ڤیتامین و ماددە دژەئۆکسانەکان.
ڕوەکێکی چڕ و پڕ لە ماددە خۆراکیەکان و کەم کالۆرییە و دەوڵەمەندە بە ڕیشاڵ و دژە ئۆکسێنەر (بەتایبەت ئەنتۆسیانینەکان)،هەروەها دابینکەری ڤیتامین K و ڤیتامین C. سوودە تەندروستییە سەرەکییەکانی بریتین لە باشترکردنی تەندروستی هەرسکردن، بەهێزکردنی ئێسکەکان، کەمکردنەوەی هەوکردن، پشتگیریکردنی تەندروستی دڵ لەڕێگەی دابەزاندنی کۆلیسترۆڵ و پێشکەشکردنی تایبەتمەندی دژە شێرپەنجەی ئەگەری.
سوودە سەرەکییە تەندروستییەکانی ڕێواس بریتین لە:
تەندروستی هەرس: ڕێژەیەکی زۆر لە ڕیشاڵەکان یارمەتیدەرە بۆ بەرەوپێشبردنی هەرسکردنی تەندروست، یارمەتیدەرە لە نەهێشتنی قەبزی، هەروەها پشتگیری لە مایکرۆبایۆمی تەندروست و تەندروستەکانی ڕیخۆڵە دەکات.
تەندروستی ئێسک: ڕێواس سەرچاوەیەکی نایابی ڤیتامین K یە، کە پێویستە بۆ میتابۆلیزمی ئێسک و پاراستنی لە پووکانەوەی ئێسک.
تەندروستی دڵ: توێژینەوەکان باس لەوە دەکەن کە پێکهاتەکانی وەک ڕیشاڵ و دژە ئۆکسێنەرەکان و یارمەتی دابەزاندنی ئاستی کۆلیسترۆڵی “خراپ” (LDL) دەدەن. هەروەها پۆتاسیۆمی تێدایە کە یارمەتیدەرە لە ڕێکخستنی پەستانی خوێن.
دەوڵەمەندە بە دژە ئۆکسان: ئەنتۆسیانین (ڕەنگێکی سووری پێدەبەخشێت) و پۆلیفینۆلی تێدایە، کە بەرەنگاریی ڕادیکاڵە ئازادەکان دەبنەوە و هەوکردن کەمدەکەنەوە و لەوانەیە لە نەخۆشییە درێژخایەنەکان بپارێزن.
تایبەتمەندییە ئەگەرییەکانی دژە شێرپەنجە: هەندێک لە لێکۆڵینەوەکان پێشنیاری ئەوە دەکەن کە پێکهاتەکانی ناو ڕێواس، وەک ئیمۆدین، توانای ڕێگریکردنیان لە گەشەی خانە شێرپەنجەییەکان نیشانداوە.
بەڕێوەبردنی کێش: بەهۆی ئەوەی کالۆری زۆر کەم و ڕیشاڵی زۆرە، یارمەتی بەڕێوەبردنی کێش دەدات بە زیادکردنی هەستکردن بە تێری.
