سەنار شێرۆكی
ماستەر لە یاسای گشتی
لێدوانی كۆنسووڵی ئێران و هێرشی “زەرگەزەوی” قۆناغێكی مەترسیداری “سەرپێچیی نێودەوڵەتی”یە. شەهیدبوونی پێشمەرگەیەك و هاوژینەكەی، پێشێلكردنی “ڕێككەوتننامەی ڤیێنا ١٩٦١” و میساقی نەتەوە یەكگرتووەكانە. ئەم كردەوانە بەڵكو بەپێی هەڵوێستی سەرۆكایەتیی هەرێم و حكومەت، وەك “تاوانی تیرۆریستی” و “تاوانی جەنگ” پۆلێن دەكرێت كە هەڕەشەیەكی ڕاستەوخۆیە بۆ سەر ئاسایشی نەتەوەیی. كە پێویستییان بە هەڵوێستی توندی یاسایی و نێودەوڵەتی هەیە بۆ پاراستنی سەروەری.
لە ڕووی یاساییەوە، پێویستە حكومەتی فیدراڵ دەستبەجێ لە “دادگای دادی نێودەوڵەتی (ICJ)” سكاڵا دژی ئەم دەستدرێژییانە تۆمار بكات. داواكردنی “قەرەبووكردنەوەی دادپەروەرانە” (Reparation) مافێكی ڕەوایە بۆ قەرەبووی ئەو زیانە گیانی و ماددییانەی بەر سڤیلەكان كەوتوون. ئەم هەنگاوە لەسەر بنەمای ماددەكانی (١ و ٨)ی دەستووری عێراقە، كە بەغدا پابەند دەكات بە پاراستنی سەروەریی خاك و گیانی هاووڵاتیان لە هەرێمی كوردستان وەك بەشێكی دانەبڕاو لە دەوڵەتی فیدراڵ.
بەپێی ماددەی (٥١)ی میساقی نەتەوە یەكگرتووەكان، عێراق مافی هەیە بەرگری لە سەروەریی خۆی بكات. بەرامبەر ئەو (٦٧١) هێرشەی كراونەتە سەر هەرێم، پێویستە دەوڵەت ڕێكاری سەربازی و ئەمنی بگرێتەبەر. پاراستنی گیانی خەڵك “هێڵی سوورە” و بێدەنگی بەرامبەر ئەم هەڕەشانە، ئاسایشی نەتەوەیی عێراق و سەقامگیریی هەموو ناوچەكە دەخاتە مەترسییەكی جیددییەوە.
داڕشتنی ستراتیژێكی “یەكڕیزیی نیشتمانی” وەك قەڵغانێكی سیاسی پێویستە، تاوەكو كورد لە “قوربانیی ململانێكان”ەوە ببێتە “كارەكتەرێكی كارا”. حكومەتی فیدراڵیش دەبێت بەرپرسیارێتیی یاسایی هەڵبگرێت؛ چونكە هەر جۆرە كەمتەرخەمییەك لە وەڵامدانەوەی تۆمەتەكانی دژەتیرۆر بۆ سەر ئێران، بە “ڕەزامەندیی ناڕاستەوخۆ” دادەنرێت و شكۆی دەستووریی وڵات لەسەر ئاستی جیهانی لاواز و بێبایەخ دەكات.
سەقامگیریی هەرێمی كوردستان و عێراق تەنیا بە جێبەجێكردنی وردی یاسا نێودەوڵەتییەكان گەرەنتی دەكرێت. بێدەنگیی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بەرامبەر ئەم “بیانووە بێ پاساوانە”، دەرگا بۆ پشێوی و ستەمكاریی زیاتر دەكاتەوە. پێویستە ململانێ ئیقلیمییەكان لە خاكی كوردستان دوور بخرێنەوە و ڕێز لە قەوارەی دەستووریی هەرێم بگرێت وەك بەشێكی سەرەكی لە دەوڵەتی فیدراڵ
