ئادار عەبدوڵڵا – زاری کرمانجی
ئەمەش دەبێتە هۆی بۆنی ناخۆش و هەوکردن و حاڵەتی دەگمەنی پێست لەبەر ئەوەی دوگمەی سک ژینگەیەکی تاریک و گەرم و شێدارە بەتایبەتی لە بە شێوەیەکی سروشتی ئارەقە و پەڕۆ و خانە مردووەکانی پێست و چەوریکۆدەکاتەوە، ئەگەر بە بەردەوامی پاک نەکرێنەوە ئەم ماددانە دەبنە هۆی کێشەی تەندروستی جۆراوجۆر.
بە پێی ماڵپەڕەکانی جیهانی : ئاشکرایان کردوە کە پاک ڕانە گرتنی ناوک دەبێتە هۆی نەخۆشی و بۆنی ناخۆش
خراپی پاکوخاوێنی: نەشۆردنی ناوک بە بەردەوامی بە ئاو و سابوون ڕێگە دەدات ئارەقە و پێستی مردوو و لینتی جل و بەرگ کۆببنەوە.
زۆر ئارەقکردنەوە: کەشوهەوای گەرم یان وەرزشی قورس شێداری زیاد دەکات، کە ژینگەیەکی گونجاو بۆ زاوزێکردن بۆ و بەکتریا دابین دەکات.
کونکردنی ناوک: کونکردنی نوێ یان پاکنەکراو برینی کراوە دروست دەکات کە ئامادەیە بۆ پیسبوونی بەکتریا.
قەڵەوی: زیادبوونی چەوری لەش دەبێتە هۆی دروستبوونی تاودانی زیاتری پێست و شێداری دەگرێت و پاککردنەوەی شوێنەکە قورستر دەکات. بەرهەمەکانی پێست: زۆر بەکارهێنانی لۆشن یان کرێم لەناو ناوکدا دەبێتە هۆی داخستنی شوێنەکە و هاندانی گەشەی میکرۆبەکان.
نەخۆشی و هەوکردنەکان بەهۆی پیسی ناوکەوە
هەوکردنی لینجی (کاندیدایس) لە شوێنە شێدار و تاریکەکاندا گەشە دەکات زیادەڕۆیی لە گەشەکردن دەبێتە هۆی دروستبوونی پەڵەیەکی سوور و خوران و هەندێکجاریش بە ئازار، زۆرجار دەردراوێکی سپی و ئەستوور و بۆنێکی ناخۆشی لێدێت.
هەوکردنی بەکتریا (Omphalitis): بەکتریا باوەکانی وەک ستافیلۆکۆکۆس یان سترێپتۆکۆکۆس دەبنە هۆی هەوکردن، کە دەبێتە هۆی دەردانی سەوزی زەرد بۆنێکی توند، ئازار، ئاوسانی و سووربوونەوە.
بەردی ناوک (Omphaloliths): کەڵەکەبووی چەوری و خانە مردووەکانی پێست دەتوانن ڕەق بن و ببنە بارستەیەکی هاوشێوەی بەرد. ئەمانە بەزۆری بێ ئازارن بەڵام دەبنە هۆی خوران و هەوکردن و برینی گەدە.
