بهختیار سهباح-زاری كرمانجی:
سایتی ئیندیان تودەی ڕاپۆرتێکی بڵاوکردۆتەوە کە ئایا ئێران دەتوانێت بە بڕینی کێبڵەکانی ژێر دەریای هورمز ئینتەرنێتی جیهانی ببڕێت؟
وهك ئهوهی لە ڕاپۆرتەکەدا باسكراوه؛
• جیهان ڕووبەڕووی قەیرانی وزە بووەتەوە لە کاتێکدا ئێران دوای هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل ڕێگری لە دابینکردنی پێداویستییەکان کرد، کە بە گەرووی هورمزدا تێدەپەڕن.
• کێبڵە گرینگەکانی ژێر دەریا، کە هاتووچۆی ئینتەرنێتی جیهانی دەگوازنەوە بە هورمزدا تێدەپەڕن، هەر زیانێک بەوان دەتوانێت ببێتە هۆی پچڕانی ئینتەرنێت و زیان بە سیستەمی دارایی لە سەرانسەری وڵاتان بگەیەنێت، لە نێویاندا لە هیندستان.
• کێبڵە گرینگەکانی ئینتەرنێتی ژێر دەریا، بە هورمزدا تێدەپەڕن. ئایا تاران لە داهاتوودا ئینتەرنێت دەبڕێت، لە کاتێکدا شەڕ دەچێتە قۆناغی دووەمەوە کە دامەزراوە نەوتییەکان دەکرێنە ئامانج؟
• لە کاتێکدا کە گەرووی هورمز گیراوە، ترسی ئەوە هەیە کە بابولمهندهب لە دەریای سووریشدا لەلایەن حوسییەکانی بە وەکالەتی ئێرانەوە لێی بدرێت، هەروەها تۆڕە دیجیتاڵییەکانی جیهان بە شێوەی کێبڵی ژێر دەریا بەم ڕێگایانەدا تێدەپەڕن.
• لەلایەکی دیکەوە لە دەریای سووردا گروپە حوسییەکان لە یەمەنەوە تەقە لە کەشتییە تێپەڕەکان دەکەن و ئەو ڕێڕەو ئاوییە تەسکەش دەکاتە ناوچەیەکی مەترسیدار.
• بەلایەنی کەمەوە ٢٠ کێبڵی ژێر دەریایی کە لە دەریای سوور و گەرووی هۆرموزدا ئامادەن.
• حەڤدە کێبڵی ژێردەریایی بە دەریای سووردا تێدەپەڕن، ئەم کێبڵانە پشکی سەرەکی لە هاتوچۆی ئینتەرنێتدا هەڵدەگرن کە ئەوروپا و ئاسیا و ئەفریقا بەیەکەوە دەبەستنەوە.
• کۆمپانیا گەورەکانی تەکنەلۆژیای وەک ئەمازۆن و مایکرۆسۆفت و گووگڵ ملیارەها دۆلاریان خهرج كردووه، بۆ دروستکردنی ناوەندی داتا گەورەکان لە وڵاتانی کەنداو وەک ئیمارات و سعودیە.
• پلانیان ئەوە بوو کە ناوچەکە بکەنە ناوەندی گەورەی داهاتوو بۆ زیرەکی دەستکرد، کێبڵەکانی ژێر دەریا ئەم ناوەندانە بە بازاڕەکان و بەکارهێنەرانەوە دەبەستنەوە لە دوو کیشوەردا کە ئاسیا و ئەفریقان.
• ئێستا کە هەردوو ڕێڕەوەکە گیراون، کاری چاککردنەوە نزیکە لە مەحاڵ، ئەو کەشتییە تایبەتانەی کە پێویستن بۆ چاککردنەوەی کێبڵە شکاوەکان ناتوانن بە سەلامەتی بچنە ناوچەکە.
• لە ساڵی ٢٠٢٤دا، هێرشەکانی پەیوەست بە حوسییەکان – هەڵمەتێکی فراوانتر بۆ هاودەنگی لەگەڵ حەماس لە نێوان شەڕی ئیسرائیل و حەماس لە غەززە – زیانیان بە چەندین کێبڵی دەریای سوور گەیاند، خێرایی ئینتەرنێت لە بەشێک لە ئاسیا و ئەفریقا بە شێوەیەکی بەرچاو دابەزی و چاککردنەوەی تەواو چەند مانگێکی خایاند، چونکە کەشتیەکان دوور کەوتنەوە.
