ئادار عەبدوڵڵا – زاری کرمانجی
شارەزایان هۆشداری دەدەن لەوەی گواستنەوەی جۆری خوێنی هەڵە دەتوانێت مەترسییەکی زۆری هەبێت هیمۆلیزی توند دەتوانێت لە وەرگرەکەدا لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا لە دوای وەرگرتنی خوێن ڕووبدات یان لە کاتی گواستنەوەی خوێندا ڕووبدات.
ماڵپەڕی جیهانی : vinmec.com نەخۆش ئەو کەسەی کە توشی ئەم هاڵەتە دەبێت ئەم نیشانانەی لێ بەدیار دەکەون لەوانەیە جەستە تووشی گەرمی لە شوێنی وەرگرتنی خوێن، تا، لەرز و ئازاری لایەنی خوێن گواستنەوەی جۆری خوێنی هەڵە دەبێتە هۆی کاردانەوەی پەیوەست بە هیمۆلیسیسی ناوپۆشی. دژەتەنەکانی وەرگر خڕۆکە سوورەکانی خوێنی بەخشەرەکە ڕاست لەناو خوێنبەرەکاندا لەناو دەبەن. ئەمەش دەتوانێت ببێتە هۆی کاردانەوەی ڕاستەوخۆ کە دەبێتە هۆی شۆک و مردنی خێرای نەخۆشەکە.
ئاڵۆزییەکان بەهۆی گواستنەوەی جۆرە جیاوازەکانی خوێن (چ تەواو یان بەشەکی) دەبنە هۆی کاردانەوەی توند یان دواکەوتوو، تەنانەت دەبێتە هۆی مردنی پەیوەست بە گواستنەوەی خوێن. بۆیە پێش گواستنەوەی خوێن پێویستە دڵنیا بین لە پابەندبوون بە بنەماکان و بە توندی جێبەجێکردنی ڕێنماییەکانی گواستنەوەی خوێن ئەو نەخۆشانەی کە تووشی ئاڵۆزییەکانی گواستنەوەی جۆرە جیاوازەکانی خوێن دەبن، پێویستیان بە چارەسەری خێرا هەیە بۆ پاراستنی هیمۆداینامیک و هاوسەنگی و هاندانی میزکردن و بەکارهێنانی دەرمان بۆ چارەسەرکردنی نیشانەکانبۆ ئەوەی لە کاتی گواستنەوەی خوێن لە گروپە جیاوازەکانەوە تووشی ئاڵۆزییەکان نەبێت، پێویستە بە توندی بنەماکانی گواستنەوەی خوێن پەیڕەو بکرێت. دەبێت خوێنی هەمان گروپ بە دژە جەستە و دژەتەنی گونجاو بگوازینەوە. پێویستە پزیشک پشکنین بکات بۆ ئەوەی بزانێت ئایا فاکتەری Rh (+) یان Rh (-) هەیە یان نا پێش گواستنەوەی خوێن لە کەسانی گروپی خوێنی A بۆ ئەو کەسانەی کە هەمان جۆری خوێنیان هەیە.
ئەم گروپە خوێنانەی خوارەوە گونجاون بۆ گواستنەوەی خوێن:
گروپی خوێن A.
ئەو کەسانەی گروپی خوێنی A یان هەیە دەتوانن خوێن بگوازنەوە بۆ ئەو کەسانەی کە گروپی خوێنیان A یان گروپی خوێنی AB یان هەیە، هەروەها ئەو کەسانەی گروپی خوێنی A یان هەیە دەتوانن خوێن لە کەسانی گروپی خوێنی A یان O وەربگرن.
گروپی خوێنی B
ئەو کەسانەی کە گروپی خوێنیان B یان هەیە دەتوانن خوێن بگوازنەوە بۆ ئەو کەسانەی کە گروپی خوێنی B یان AB یان هەیە و بە پێچەوانەشەوە؛ ئەو کەسانەی کە گروپی خوێنیان B یان هەیە دەتوانن خوێن لە بەخشەرەکانی گروپی خوێنی B یان O وەربگرن.
گروپی خوێن (AB)
ئەو کەسانەی گروپی خوێنی AB یان هەیە کە بە گروپێکی خوێنی دەگمەن دادەنرێت، دەتوانن خوێن لە گروپەکانی تری خوێن وەربگرن، بەڵام تەنها دەتوانن خوێن بدەن بەو کەسانەی گروپی خوێنیان AB یان هەیە.
گروپی خوێن O
هەموو گروپەکانی تری خوێن دەتوانن گروپی خوێنی O بگوازنەوە کە تەواو باو و هیچ دژە جەستەیەکی تێدا نییە. بەڵام ئەو کەسانەی گروپی خوێنی O یان هەیە تەنها دەتوانن خوێن لە بەخشەرەکان وەربگرن کە هەمان گروپی خوێنیان هەیە چونکە دژەتەنی A و B لە پلازمایان هێرش دەکەنە سەر جۆرەکانی تر و ئاڵۆزی دروست دەکەن.
