كولتوور و پاراستنی نەتەوە

بەڕەڤان شاكر
كولتوور یەك لە بابەتانەیە زۆرترین مشتومڕی لەسەر كراوە، بەتایبەت لە زانستی كۆمەڵناسی و مرۆڤناسیدا بووتە بابەتێكی گرنگ بۆ توێژینەوە، دەتوانین بڵێین” كولتوور كۆی بەرهەمی ماددی و مەعنەوی تاكەكانی كۆمەڵگەیە لە رابردوو و ئێستادا.
كۆمەڵناسی لە رێگەی كولتوورەوە سەیری كۆمەڵگە دەكات، بەڵام مرۆڤناسی لە كولتوورەوە سەیری كۆمەڵگە دەكات.
ئەوەی لێرەدا من دەمەوێت تیشكی بخەمە سەر، رۆڵی كولتووری كوردیە لە پاراستنی شوناسی نەتەوەی كورد و پرسی سیاسی كوردستان، ئاشكرایە كورد نەتەوەیەكی گەورەی دەوڵەمەندە لەرووی كولتوورییەوە، ئەمەش بەرهەمی ژیان و ئەزموونی چەندین ساڵەی كوردە.
كولتووری كوردی، بەهەردوو لایەنی ماددی و مەعنەویەوە رۆلێكی گرنگی هەبووە لە پاراستنی كورد و كوردستان، ئەگەرچی داگیركەران لە ساڵانێكە هەوڵی لەناوبردنی كوردیان داوە، بەڵام تا ئێستاش نەیانتوانیوە كورد لەناو ببەن، بەبۆچوونی من ئەمەش بۆ كولتوور دەگەڕێتەوە، بۆ نمونە زمانی كوردی، حكومەتە داگیركارەكان هەرچی رێگەیە گرتیانەبەر بۆ لەناوبردنی كورد، بەڵام نەیانتوانی زمانی كوردی لەناوببەن، چونكە زمانی كوردی بابەتی مێژووی و ئەدەبی پێوەنوسراوە و هەر زمانێكیش ئەدەبی پێنوسرابێت زۆر ئەستەمە لەناوبچێت، زمانی كوردی بە هەموو شێوەزار و بنزارەكانیەوە وەك چەكێكی بەهێز شەڕیان كردووە بۆ پاراستنی شوناسی كورد، ئەمەش ئەوە دەگەینێت زمانی كوردی چەكێكی بەهێزبووە.
بەڵام لێرەدا بەداخەوە دەڵێم، هەرچی دووژمنی كوردە نەیتوانیوە زمانی كوردی لەناوببات، ئێمە خۆمان وا خەریكە كار بۆ لەناوبردنە زمانی خۆمان دەكەین.
ئەگەر بلێین چۆن؟ لە لایەنی پەروەردەییەوە وا خەریكە زمانی بیانی ئەبێتە باو و زیاتر كاریپێدەكرێت، لایەنی بازرگانی و كاروباری بازرگانی وا خەریكە نەزانینی زمانی كوردی ئەبێتە شتێكی زۆر ئاسایی، بەناو بازاردا بڕۆ چەمك و دەستەواژەی كوردی روو لە كەمبوونە، پێم وایە، ئەوەی دەستیان بەزمانی كوردییەوە گرتووە نوسەر و رۆشەنبیرانن، بەتایبەت بواری وێژەیی(ئەدەبی)، هەڵبەت ئێستاش خانێمان هەنە كار بەزمانی كوردی دەكەن بۆ ئەوەی كورد بمێنێت، بەڵام بەداخەوە ئەوانیش بەتەنها زۆریان پێناكرێت.
ئەگەر هەر كەسێكی بیانی بێتە ناو هەر نەتەوەیەك بەر لەوەی لەگەڵیان بئاخفێت هەڵبەت بە جلوبەرگەوە دەزانێت چ نەتەوەیەكە، بەخۆشحاڵیەوە كورد وەك نەتەوە خاوەنی جلوبەرگی خۆیەتی بە چەندین شێوەی جیاوازی جوان، بەڵام داخی گرانم ئەوەیە وا خەریكە جلوبەرگی كوردی بەرەبەرە كەمتر دەبێتەوە، من پێم وایە ئەمە بۆ لایەنی پەروەردە دەگەرێتەوە كەوا دەبوایە خوێندن بە جلوبەرگی جوانی كوردی بوایە نەك جلوبەرگێك كە هیچ پەیوەندی بە كوردەوە نیە، ئێستا بە دەگمەن گەنجێك دەبینی كەوا بزانێت جامانە ببەستێت یان پشتێنێك ببەستێت، بەراستی ئەمە كارەساتە!، زۆرجار دەڵێم دوای هندە شۆرش وخەبات وشەهید و ماڵوێرانی كورد، كورد دەستی دایە ئەوەی رۆژێك بۆ جلی كوردی دابنێت.
لایەنی هونەری هەر خۆی لەخۆیدا بووتە كارەسات!، باوباوی ئەوەیە هونەری بیانی بەكاربێنن، رێژەیەكی كەم نەبێت هونەری كوردی بەكاردێنن بەشێكی زۆر هەر هونەری كوردی دەشێوێنن، بەڕاستی من نامەوێت زۆر بچمە ناو بابەتەكەوە بەڵام هیوام وایە هەستینەوە و رۆشەنبیران و خاوەن ویژدانەكان هەستنەوە و چیدی ئەم بێسەروبەری بێ ویژدانیەی دژی كولتووری كوردی قەبول نەكەن، چونكە بەڕاستی ئێمەی خەڵكی كوردستان قەرزاری كولتووری كوردین”.