شههلاسۆفى- زارى كرمانجى:
بە گوتەی فەراداید، ڤینیکۆنکا کە بە شاخی کەوانە یان شاخی حەوت ڕەنگ ناسراوە، بەشێکە لە زنجیرە چیای ئەندێس لە ناوچەی کوسکۆ لە وڵاتی پیرۆ. ئەمە هەمان ناوچەی ئەندێسە کە ماچو پیچو کە بە شاری ونبووی ئینکاکان ناسراوە، لێیە.
ڤینیکۆنکا دەکەوێتە بەرزی ٥٠٣٦ مەتر لە ئاستی دەریاوە و بە ڕیزبەندییە نزم و بەرزەکانی ناسراوە کە ڕەنگەکانیان قاوەیی خۆڵاوی، شین ، زەردی خەردەل، سووری دەوڵەمەند و وەنەوشەیی چەوەندەر.
بەپێی ئاماری کۆمەڵەی جیۆلۆجی پیرۆ، شاخەکە حەوت ڕەنگی جیاوازی هەیە لە شێوەی باند کە بەهۆی بوونی هەندێک کانزا دروست دەبن.
خاڵی سەرنجڕاکێش ئەوەیە کە ئەم ڕەنگانە بە تایبەتی دوای باران بارین درەوشاوە دەبن، لە کاتێکدا لە وەرزی وشکەساڵیدا سپێکترۆمەکە تۆنێکی نەرمتر و پاستێلتر وەردەگرێت.
ناوی “ڤینیکۆنکا” بە زمانی کیچوای ناوچەکە بە واتای “شاخی ڕەنگەکان” دێت. جگە لەو مەڕدار و گەشتیارانەی کە لە جوڵەدان، ناوچەکە شوێنی ئەلپاکا و لامایە، کە ئاژەڵە ئایکۆنییەکانی ئەندین و بەشێکی دانەبڕاون لە ژیانی شاخاوی لە پیرۆ و بۆلیڤیا و شیلی.
لە سەردەمی سۆشیال میدیادا، شاخەکە بووەتە شوێنێکی گەشتیاری بەناوبانگی جیهانی. بەداخەوە ئەم لێشاوەی سەردانکەرانیش لێکەوتەی نەرێنی هەبووە. لە وتارێکی ساڵی ٢٠٢٣دا سەبارەت بەو کێشەیە هاتووە: “ئەم جۆرە ژینگە شاخاوییە بەرزانە زۆر ناسکن و بە خێرایی چاک نابنەوە؛ ئەم لێشاوە خێرایەی سەردانکەران زیانێکی زۆر بە دیمەنەکە دەگەیەنێت، و نۆژەنکردنەوەی دەیان ساڵ دەخایەنێت.”
