كوردستانی بەهێز؛ متمانە پێكراو لە قوڵایی ستراتیژی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی

رێبوار حەمەلاو شوانی

ئاشكرایە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە گۆڕانكاری و ڕووداو و پێشهاتی لەناكاو وخێرا گوزەر دەكات، هەرێمی كوردستانیش وەك قەوارەیەكی یاسایی و دەستووری لە نێو چەقی ئەو ململانێ و كێشانەی ناوچەكەدایە، بەڵام بەهۆی بوونی سەركردایەتییەكی ژیرانە و گڕتنەبەری دیپلۆماسییەت و سیاسەتی وردبینانە ئەمڕۆ وەك یاریزانێكی گرنگ لەڕووی سیاسی و دیپلۆماسی و ئەمنییەوە توانیوێتی كوردستان وەك دوورگەیەكی سەقامگیر و ئارام پارێزگاری لە قەوارەكەی بكات و لەهەمانكاتیشدا سەرنجی وڵاتانی ناوچەكە و زڵهێزانیش بەلای خۆیدا ڕابكێشێت.
كوردستان بە پێی ئەو پێگە جوگرافیا و هەروەها ئەو ئەزموونە سیاسی و دیپلۆماسی و ئەمنییەی لە ناوچەكە هەیەتی، توانیوێتی ئاستی پەیوەندیییەكانی بگاتە لووتكە بەشێوەیەك ئەمڕۆ جێگەی متمانەیە لە ڕوانگەی وڵاتانی زڵهێزی وەك ئەمەریكا، فەرەنسا ، بریتانیا ووڵاتانی كەنداویش بەتایبەتی ، هەر ئەوەشە پشتیوانی بەهێزی خۆیان لە كوردستانێكی بەهێزتر دەربڕیووە و بە ئاشكراش راگەیاندووە،
كوردستان وەك قەوارەیەكی دەستووری و یاسایی لەماوەی 34 ساڵی رابردوو توانیوێتی لەڕووی سیاسی و ئابووری و ئاسایشەوە ببێتە هاوبەشێكی گرنگ و متمانەپێكراو لەگەڵ وڵاتانی ناوچەكە و بەتایبەتی زڵهێزانی وەك وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكاو هاوپەیمانانی ، هەڵبەتە ئەو سەركەوتنە دیپلۆماسیی و سیاسییە هەر لەخۆیەوە دروست نەبووە بەڵكو لە ئەنجامی خوێندنەوەی وردبینانە و سیاسەتی ژیرانەی سەركردایەتی سیاسی كورد وبەتایبەتی ڕۆڵی كاریگەری سەرۆك مسعود بارزانی دەگەڕێتەوە ، توانیوێتی لە ناوچەیەكی پڕكێشەی وەك ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دونیادا ،مامەڵەیەكی گرنگ لەگەڵ هاوكێشەكان بكات و بەرژوەندییە باڵاكانی گەل و نیشتیمانەكەی لە هەموو جۆرە بەریككەوتن وشەڕی جەمسەرەكان بپارێزێت
بەتایبەتی كردەوەی گەورەترین باڵەخانەی دیپلۆماسی جیهان لەلایەن ئەمەریكا لە كوردستان ، ئاماژەیەكی روونە بۆ سەنگ وپێگەی هەرێمی كوردستان ولە سیاسەت و دیپلۆماسی ناوچەیی و نێودەوڵەتی و بەهێزبوونی پەیوەندییەكانی و هەروەها بەهێزبوونی ئەو پەیوەندییانە لەڕووی سەربازی و سیاسی و بارزگاكانی ،ئەوەش ڕۆڵ و كاریگەری و سەنگی كوردستان لە نێو عێراق و ناوچەكە دا وێنا دەكات.
سیاسەت و ئیدارەدانی سەركەوتوویی سەركردایەتی سیاسی گەلی كورد و هەرێمی كوردستان لە ناوچەكە و جیهان ، وایكردووە ئەمەریكا كوردستان وەك هاوبەشێكی گرنگ و ستراتیژی لە ناوچەیەكی پڕ كێشەدا ببینێت و پارێزگاریش لە كورد وبەرژوەندییە هاوبەشەكانی بكات ؛ بەتایبەتی ئەو پەیوەندییانە لەماوەی 22 ساڵی رابردوو و لەڕووی سیاسی و دیپلۆماسی و سەربازی و بەتایبەتی لەكاتی شەڕی ڕووخانی ڕژێمی بەعس لە ساڵی 2003 و ئینجا شەڕی جیهانی تیرۆریستانی داعش لە ساڵی 2014 و ئێستای ڕووداو و پێشهاتەكانی ناوچەكە و پارێزگاریكردن لە ئاسایش و سەقامگیری قەوارەی كوردستان بەڵگەیەكی حاشاهەڵنەگرە.
ئەوەی لە قۆناغی ئێستای ناوچەكە وعێراق گڕنگە ناردنی حاكمێكی مەدەنی یا نێردەیەكی تایبەتە لەلایەن ئەمەریكاوە بۆ عێراق بەناوی مارك ساڤایا ، ڕەنگە ئەوانەی سیاسی بن لە نیگەرانی و بێ ئومێدی واشنتۆن بەرامبەر عێراق تێگەیشتبن ، بەتایبەتی لەماوەی 23 ساڵی رابردووی دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس و دەستوەردانی دەرەكی و هەژموونی ئێران و تاڵانكردنی سەروەت و سامان و بوونی دەسەڵاتێكی میلیشیایی لە جیاتی یاسا و دەستوور و فیدراڵی و دیموكراسی ؛ هاتنی ئەو نێردەیە كۆتایی هێنانە بە دەسەڵاتی چەندین ساڵەی ئێران بەسەر حكوومەتی بەغدا و هێنانەكایەی كەشێكی سەقامگیری و دروستكردنەوەی هاوبەشی ، سازان و هاوسەنگی ، بەتایبەتی كە كوردستان رۆڵێكی گرنگی لە ڕێگریكردن لە چوونی عێراق بەرەو تاكڕەوی و دیكتاتۆری تایفی و دیكتاتۆری گڕتووە ـ ئیتر چ بە گفتوگۆ بێت یانیش بەكارهێنانی سەربازی ، چونكە لەماوەی رابردوو و بوونی دەسەڵاتێكی میلیشیایی ونایاسایی هۆكاری ناسەقامگیری و هەڕەشە بوون بۆ سەر بەرژوەندییەكانی ئەمەریكا و كوردستان و هەموو ناوچەكە
حكوومڕانی و سیاسەت و ئیدارەدانی كوردستان بەسەرۆكایەتی ڕێزدار مەسروور بارزانی ، ڕاگرتنی سیاسەتیكی هاوسەنگ و گڕتنەبەری دیپلۆماسییەتێكی ژیرانە و بەرەپێشبردنی كوردستان لە هەموو بوارەكانی ئاوەدانی و چاكسازی و ئیداری و ژمێریاری ، سەقامگیری و دیپلۆماسی و ئینجا بەرەوپێشبردنی پەیوەندییەكانی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەكە وئەمەریكا وئەورووپا وایكردووە ، پێگە ومتمانەی كوردستان بەهێزتر بێت، بەدڵنییاییەوە ئەو ئیدارەدان و دیپلۆماسی و سیاسەتە سەركەوتووە وادەكات كوردستان پێگەی كوردستان لە سەر ئاستی ناوچەكە و نێودەوڵەتی بەتایبەت لە ناو ئەو كێشە وئاڵۆزی و پێشهاتە نوێ ورووداوانە زیاتر بەهێز بێت .
گرنگ بزانین ئەو سەركەوتنە لە پەیوەندییەكان بۆ ، هاوبەشی سیاسی و دیپلۆماسی و بارزگانی و ئابووری كە دەكرێت ئاماژەی پێبكەین :
پەیوەندی گرنگ لە بواری ئاسایشی بە شێوەیەكی هاوبەش لە ناوچەكەدا
بەرژوەندییە ئابووریی و بارزگانییەكان بەتایبەتی لە بواری وزەدا، بەتایبەتی پرۆژەكانی نەوت و غاز پێگەی بەهێزی هەرێمی كوردستان لەناوچەكەدا وادەكات ، هەرێمی كوردستان رۆڵێكی گرنگ و باش لە دروستكردنی هاوكێشە بەتایبەتی لەبواری وزە و هەناردەكردنی بۆ بازارەكانی ئەورووپا ببێنێت
هەرێمی كوردستان ،وەك قەوارەیەكی یاسایی و دەستووری ، هەروەها ڕۆڵ و كاریگەری سەركردایەتییەكی ژیر توانیوێتی وەك كاراكتەرێكی گرنگ ڕۆڵی بەهێزی لە هاوسەنگی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ببێنێت و ببێتە هاوبەشێكی متمانەپێكراو بۆ وڵاتانی زڵهێز و ناوچەكەیشدا لە سەر بنەمای بەرژوەندییە هاوبەشییەكان و هاوپەیمانی ڕاستەقینە، ئەوەش وادەكات قەوارەی كوردستان بەرامبەر هەموو هێرش و پەلاماردانێكی دەرەكی بپارێزێت و پشتیوانی لێبكرێت .