شەهلا سۆفی ـ زاری کرمانجی:
خهمۆكى بێدهنگ ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ زیان بە دڵ دەگەیەنێت لە ڕێگەی زیادبوونی فشار ,قهلهقى و دەردانی هۆرمۆنەکانی وەک کۆرتیزۆڵ و ئەدرنالین؛ ئەم سترێسه درێژخايهنه لێدانی دڵ و پەستانی خوێن بەرز دەکاتەوە، دەبێتە هۆی هەوکردن، و دەتوانێت ببێتە هۆی ناڕێکی لێدانی دڵ و هەناسە تەنگی و توندبوونەوەی نەخۆشییە بنەڕەتییەکانی دڵ، تەنانەت دەبێتە هۆی نیشانەکانی هاوشێوەی جەڵتەی دڵ، کە پێویستی بە چاودێری پزیشکی خێرا هەیە.
خەمۆکی و دڵەڕاوکێ دەتوانێت مەترسی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان زیاد بکات بە چالاککردنی درێژخایەنی ڕێگاكانى سترێس لە مێشک و جەستەدا. لە شیکارییەکی گەورەدا، ئەو کەسانەی خەمۆکی و دڵەڕاوکێیان هەبووە, بەتایبەتی ئەوانەی هەردوو نەخۆشیەکەیان هەبووە, ئەگەری تووشبوونیان بە جەڵتەی دڵ، جەڵتەی مێشک، یان سستبوونی دڵ بە شێوەیەکی بەرچاو زیاتر بووە.
گروپێکی بەشداربووان نیشانەکانی زیادبوونی چالاکیی ئەمیگدال و چالاکیی زۆری سیستەمی وەڵامدانەوەی سترێس و ئاستی بەرزی هەوکردنیان نیشان دا، کە هۆکارەکان دەتوانن بە تێپەڕبوونی کات زیان بە دیواری خوێنبەرەکان بگەیەنن.
دۆزینەوەکان ئەوە پیشان دەدەن کە تەندروستی سۆزداری بە قووڵی و دانەبڕاو پەیوەندی بە تەندروستی دڵ و خوێنبەرەکانەوە هەیە، و دەستێوەردانەکانی کەمکردنەوەی فشار دەتوانێت سوودی جەستەیی بەرچاو بەدەستبهێنێت جگە لە باشترکردنی تەندروستی دەروونی.
