پێویستە ناوەندەكانی ئەكادیمی و پەروەردە و خێزان رۆڵ ببینن تا ئاژەڵ دۆستی بكرێتە كلتوور
“ئەوانەی بەرامبەر ئاژەڵەكان دڕندەن، دوورن لە ئایین و ئەخڵاق”
شەهلا رەشید- سۆران:
رۆژانە بەردەوام گوێبیستی مرۆڤ دۆستی و ژینگە دۆستی دەبین، بەتایبەت لە نێو ناوەندە ئەكادیمیەكانی وەك زانكۆ و پەیمانگە و قوتابخانە و رێكخراوەكان، بەڵام بەپێی بە دوواداچوونێكی زاری كرمانجی بەپێچەوانەوە لە گەڕەك و كۆڵانەكان و بازاڕ بەردەوام ئاژەڵان لەلایەن منداڵان و هاووڵاتییانەوە رووبەڕووی ئازاردان دەبنەوە، ئەمە لە كاتێكدایە بێ ئەوەی هیچ زیانیشیان هەبێت و ئەمەش لە حاڵەتەوە بووەتە دیاردە، بەشێوەیەك لە نێو زۆربەی زۆری خێزانەكان، منداڵان بە ئاژەڵەكان دەترسێندرێن و وەك دڕندە ناویان دەبەن، بۆیە تا گەورەش دەبن وەك دوژمن سەیر دەكرێن، شارەزایانیش ئاماژە بۆ ئەوەدەكەن، ئەگەر لەگەڵ ئاژەڵەكانیش میهرەبان نەبین پێویستە ئازاریشیان نەدەین.
ئەڤین عەبابەكر، هاووڵاتییەكی ئیدارەی سۆرانە، بە زاری كرمانجی گووت:” ئەم جۆرە رەفتارە خراپانەی زۆرجار منداڵان بەرامبەر ئاژەڵەكان دەیكەن، لە گەورەكانەوە فێر دەبن، بەشێوەیەكی دڕندانە هەڵسوكەوتییان لەگەڵ دەكەن یان لێیان دەدەن و گاڵتەیان پێ دەكەن، بۆیە پێویستە ئاژەڵ دۆستیش وەك هەڵمەتی ژینگە دۆستی و مرۆڤ دۆستی ببێتە هاندان بۆ هەموو مرۆڤێك، لەبەر ئەوەی ئەوان لەسەر ئەم گەردوونە ئەمانەتی ئێمەن و ئەوانیش هەستیان هەیە و دەیانەوێت بێ ترس و ئاسوودە بژین، با ئێمەش لەگەڵیان میهرەبان بین و خۆشەویستییان پێ ببەخشین، چونكە ئەوانیش بەشێكن لەم سروشتە و جوانیەكی تایبەت دەبەخشنە ئێمە و سروشت و هەموو جیهان.
زیاتر گووتی:” سەرەڕای بنەما ئاینی و ئەخلاقییەكان لە بارەی رێگە نەدان بە زیان گەیاندنی ئاژەڵان، هێشتا كەسانێك هەن كە رەزامەندی خودا پشتگوێ دەخەن، مرۆڤایەتی و میهرەبانی بەجێدەهێڵن و لەسەر گۆشەگیری سەر بوونەوەرە بێتاوان و سەرزەنشتكراوەكان بنیات دەنێت، كە هەندێكیان چێژ لە ئەشكەنجەدانی گیانەوەران وەردەگرن، ئەمانە كەسانێكن كە دوورن لە خوداناسی و ئەخڵاقەوە، چونكە لەم گەردوونەدا خودا دەستەڵاتی بە مرۆڤەكان داوە و ناكرێت ئێمە ئەم دەستەڵاتە دژی ئاژەڵەكان بەكار بێنین، تەنانەت دەبێ منداڵەكانیشمان بە جۆرێك پەروەردە بكەین تا گیانەوەرانیان خۆش بوێت و بە سۆزەوە هەڵسوكەوتیان لەگەڵ بكەن.
گووتیشی:“ پێویستە ئاژەڵ وەك بوونەوەرێكی دڕندە بە منداڵەكانمان ئاشنا نەكەین، تێیان بگەیەنین كە ئەوانیش بەسۆز و میهرەبانی دڵخۆش دەبن، بە توڕەی و ئازاردان، ئازار دەكێشن”.
هەژار ماهر، چالاكوان و بەرپرسی رێكخراوی وار بۆ پاراستنی ژینگە لە سۆران، لەبارەی ئاژەڵ دۆستییەوە دەڵێت:” مرۆڤ بەسەرنجدانی كار و كاریگەرییەكانی لە سەر سروشت، زۆر جار زیانێكی گەورەی بە سروشت گەیاندووە لەوانەش تاوانێك بووە دژی ئاژەڵان، لە بەر ئەوە ئەم جیهانە هی هەموو بوونەوەرەكانی ترە لە گەڵ مرۆڤ، بۆیە پێویستە رێز لە ئاژەڵەكان بگرین و پەیامی ئاژەڵ دۆستی بسەپێنین بە سەر هەموو كومەڵگەیەك دا ئەمەش دەكرێت، پێویستە منداڵەكانمان لە سەر رێزگرتنی ئاژەڵان پەروەردە بكەین تا هەستی ئاژەڵ دۆستیان لا گەڵالە بیت.
زیتر گووتی:”هەموو ئاژەڵێك مافی پاراستنیان هەیە كە پارێزراوبن، نابێت هیچ ئاژەلێك رووبەڕووی رەفتاری نەشیاو و بێ رەحمانە ببێتەوە، ئەمە خێزان و پەروەردە رووڵی خۆیان دەبینن، چونكە لەم سەردەمەدا ئەوندەی گرنگیمان بە رووحی شەرانگیزی و ترساندنی منداڵ بە ئاژەڵەكان دراوە، ئەوندە گرنگیمان بە ئاژەڵ دۆستی نەداوە بگرە نەك منداڵ بەتەمەنەكانیش ئەو هەستەیان وەك پێویست بوویان دروست نەبووە.
بەرپرسی رێكخراوی وار، دووپاتی كردەوە:” پێویستە زانكۆ و پەیمانگە و ناوەندە ئەكادیمی و پەروەردە و خێزان ئەو رۆڵە ببینن كە ئاژەڵ دۆستی لە ناو كۆمەڵگەدا ببێتە كلتوور، واز لە ئازاردان و لەناوبردنیان بهێنن، چونكە سیستەمی ژینگەیی هەمەجۆری بە مرۆڤ و روەك و ئاژەڵەوە جوانە .
لای خۆیەە، د. محەمەد حەسەن، پسپۆڕی نەخۆشییەكان و گەشەی منداڵان، لە راپۆرتێكی زاری كرمانجی باسی ئاژەڵ دۆستی دەكات و چۆن منداڵەكانمان فێر بكەین هەموو گیانەوەرەكانیان خۆشبوێت و ئازاریان نەدەن، لەو بارەوە دەڵێت:” پێویستە گیانداران وەك بەشێكی گرنگی سروشت سەیر بكرێن، جگە لەوەی كە لەرووی ئاشتەوای و پێكەوە ژیانەوە هاوشانی مرۆڤەكانن، لە هەمان كاتدا سوودێكی زۆریشیان هەیە تایبەت ئەوانەی كە خۆماڵین، هەروەها ئەوانەی كە دەرەكین دەبێ وەك سەرچاوەیەكی گرنگی سروشت سەیر بكرێن، ئەگەر بمانەوێت هاوڕێیەتی لەگەڵ گیانداران دروست بكەین، پێویستە لە منداڵەكانەوە دەست پێ بكەین، ئەگەر ئەوان لە سەرەتاوە رابێنین ببەنە هاوڕێی گیانداران كاتێ گەورە دەبن ئەم هاوڕێتییە زیاتر و گەورەتر دەبێت.
زیاتر گووتی:” چەند رێگایەك هەن پێویستە وا بكەین لە جیاتی ئەوەی منداڵەكانمان رقیان لە گیانداران ببێتەوە خۆشیان بوێت، نابێ گەورەكان رقیان لە ئاژەڵەكان ببێتەوە تایبەت لای منداڵەكانیان بە خراپە باسی نەكەن، وایان لێنەكەن رق و كینە بەرامبەریان دەرببڕن لە مێروولەیەكەوە تا دەگاتە سەگ، پشیلە و ئەسپ و…هتد، كاتێك منداڵێك لە گیاندارێك توڕە دەبێت و هەوڵبدات ئازاری بدات و زیانی پێ بگەیەنێت بە هیچ شێوەیەك دایك و باوك و دەورووبەرەكەی نابێت هانی بدەن و دەست خۆشی لێ بكەن، پێویستە بەشێوەیەكی سادە و نەرم و نیان بووی روون بكەنەوە كە ئەویش وەك مرۆڤ هەستی هەیە، نابێ بە هیچ شێوەیەك ئازار بدرێت، كاتێ منداڵێك خۆشەویستی بەرامبەر هەر ئاژەڵێك دەردەبڕێت پێویستە هانی بدرێت و دیاریشی پێ ببخەشرێت لەپێناو ئەو كارە مرۆییانەی كە دەكات، پێویستە بەشێوەیەكی دادپەروەرانە منداڵەكان تێ بگەیەنین ئاژەڵەكانیش وەك مرۆڤەكان هەست بە نەخۆشی و ناڕەحەتییەكان دەكات، بە پێچەوانە ئەوانیش وەك هەر مرۆڤێك كە لەسەر ئەم زەوییە دەژین خۆراك و شوێنی باشیان دەوێت، دەیانەوێت بە خۆشی و ئاسوودەیی بژین و پشوو بدەن، دەكەن و شوێنی باشیان دەوێت، ناكرێت بە هیچ شێوەیەك منداڵەكانمان بە ئاژەڵەكان بترسێنین”.
