ئا/ سامی
لە ساڵی ١٩١٨، لە قووڵایی کانگاکانی خەڵوزی ویلکس-بار لە ویلایەتی پێنسیلڤانیا، لەناو درزی خەڵوزێکدا پاشماوەی كۆڵكە دارێکی بەردبوو دۆزرایەوە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی ٣٠٠ ملیۆن ساڵ و تەمەنی دەگەرێتەوە بۆ سەردەمی کاربۆنیفرۆس.
كۆڵكەدارە بەردبووەکە پەیوەندییەکی دیاری بە ڕابردووی پێش مێژووی ناوچەکەوە ههيه، کاتێک بە دارستانە بەرفراوان داپۆشرابووه و دواجار گۆڕاوه بۆ ئەو چینە خەڵوزەی ئەمڕۆ دەیبيندهرێت.
گرنگی زانستی بەردبووەکە بریتی بوو لە:
1- کەپسولێکی زهمان”: دارە بەردبووەکان کە لەناو خەڵوزدا وەک خۆی پارێزراو بوون، وەک پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆ بۆ جیهانێکی لەناوچوو کارييان کردووە کە زۆر پێش سەردەمی دایناسۆرەکان بوونييان هەبووە.
2- بەڵگەی پڕۆسەی جیۆلۆجی ئەم دۆزینەوەيه: بەڵگەی سەرنجڕاکێشی پێشکەش کرد کە چۆن ماددە ڕووەکییە کۆنەکان بەهۆی گەرمی و فشارەوە لە ماوەی ملیۆنان ساڵدا دەگۆڕدرێن بۆ دروستکردنی ئەو سووتەمەنی بەردینیانەی کە ئەمڕۆ بەکاریان دەهێنین.
3- تێڕوانینەکان بۆ ژیانی پێش مێژوو: کۆتەکە لەگەڵ پاشماوەکانی تری ئیکۆسیستەم کە لە درزی خەڵوزدا پارێزراون، وردەکارییەکانی جۆرەکانی دیمەنە گەشاوە و تاڵاوەکانیان ئاشکرا کرد کە ڕۆژێک زاڵ بوون بەسەر ناوچەکەدا.
سهرچاوه: وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی ویلایەتی واشنتۆن
