د. ئازا كامەران – زاری كرمانجی:
ناوەندەكانی وەرزش و لاوان وەك دامەزراوەیەكی گرنگ ڕۆڵی كاریگەریان هەیە لە ئەنجامدانی چالاكییەكان بۆ لاوان بە شێوەیەكی گشتی و لە بەرەوپێشچوونیان لە ڕووی وەرزشییە ڕۆڵێكی سەرەكی دەبینن لە پەرەپێدان و گەشەسەندنیان.
جگە لەمەش ناوەندەكانی وەرزش و لاوان شوێنێكی گونجاون بۆ دۆزینەوە و پەرەپێدانی بەهرە وەرزشیەكان لە نێو لاواندا، هەروەها لە ڕێگەی بەرنامە فێركاری و ڕاهێنانە تایبەتمەندەكانەوە، ئەم ناوەندانە دەرفەت دەدەن بۆ گەشەكردنی توانا جەستەیی و دەروونی و هزری وەرزشوانان، لە لایەكی دیكەوە ئەم دامەزراوانە بنەمای بنەڕەتی وەرزشین لە كۆمەڵگادا، چونكە لە تەمەنێكی بچووكەوە منداڵان پەروەردە دەكەن و كەل و پەلی وەرزشی یارییەكان بۆ لاوان دابین دەكەن و زەمینەی گونجاو بۆ پراكتیزەكردن و ڕێكخستنی خول و پاڵەوانیەتییە وەرزشییەكان دەڕەخسێنن.
ناوەندی وەرزش و لاوانی خەلیفان یەكێكە لە گرنگترین دامەزراوەكان ڕۆڵێكی بەرچاو دەگێڕێت لە پەرەپێدانی لاوان و گەنجانی ناوچەكە بە تایبەت لە بواری وەرزشی، بە دڵنیاییەوە ئەم ناوەندە وەك پردێك لە نێوان لاوان و چالاكییە وەرزشی و كۆمەڵایەتییەكاندا كاردەكات لە داهاتوو.
لە ڕووی تەندروستی جەستەییەوە، هۆكارێك دەبێت كە دەرفەتی بەشداریكردن لە چالاكییە جۆراوجۆرەكانی وەرزش و یارییەكان دەڕەخسێنێت بۆ لاوان بە مەبەستی بەهێزكردنی جەستە و پاراستنی تەندروستی گشتی كۆمەڵگا، بە تایبەت لە ئێستادا كە لاوانمان زۆر پێویستیان بە چالاكی جوڵەیی جەستەیی و وەرزشییە بە هۆی ئەوەی لەم سەردەمە شێوازی ژیان جیاوازە و لاوان زۆر دانیشتوون و كەم دەجوڵێن و زیاترین كاتەكانیان بە ئامێرە ئەلكتڕۆنی و تەكنەلۆجییەكان بەسەردەبەن.
بێگومان ناوەندی وەرزش و لاوانی خەلیفان دەبێتە ماڵ و شوێنی كۆبوونەوەی لاوان، ئەمەش دەرفەتی دروستكردنی پەیوەندی و هاوڕێیەتی نوێ بۆ لاوان دابین دەكات و یارمەتیدەرە بۆ بەهێزكردنی هەستی هاوبەشی نێو كۆمەڵگادا.
لە ڕووی پەروەردەیی و فێركردنەوە، ناوەندەكە نەتەنها چالاكییە وەرزشییەكان پێشكەش دەكات بەڵكو لە ڕێگەی یاریەكانەوە خاڵە گرنگەكانی وەك كاركردن لە تیپدا، ڕێزگرتن، بەرپرسیارێتی و بەردەوامی فێری لاوان دەكات. ئەم خاڵانە سەرەكی و بنەڕەتین بۆ پەرەسەندنی كەسایەتی و ئامادەكردنی لاوان بۆ ژیانی داهاتوو.
بێگومان كرانەوەی ئەم ناوەندە كاریگەرییەكی ئەرێنی دەبێت چونكە لاوانی بە چالاكی بەسوود خەریك دەكات و دووریان دەخاتەوە لە شتی بێ كەڵك و خەراپ، هەروەها ئەم ناوەندە جگە لەبەدەر خستنی چەندین لاوای بەهرەمەند دەرگا بەڕووی ڕاهێنەران و مامۆستایان و چەندین كەسی دیكەش دەكاتەوە كە دەتوانن لە ڕێگایەوە خۆیان پێشبخەن و ببن بە نموونەی سەركەوتن.
لە كۆتاییدا، كرانەوەی ناوەندی وەرزش و لاوانی خەلیفان هەنگاوێكی گرنگە بۆ بەرەوپێشچوونی لاوان و خەڵكی قەزاكە بە گشتی، بۆیە پێویستە لایەنی پەیوەندیدار لە حكومەت و هەموومان پشتگیری بەردەوام بین بە مەبەستی گەشەكردنی زیاتریان، بۆ ئەوەی ئەوانیش بتوانن ڕۆڵی خۆیان بە باشی و بە شێوەیەكی كارا لە نێو كۆمەڵگا سنووری ئیدارەی سۆران و كوردستان بگێڕن.
