د. دانەر عەبدوڵغەفار مامۆستای زانكۆ
قووڵترین برینەکانی نەتەوەیەک، هەمیشە ئەوانە نین کە بە ئاسانی دەبینرێن. چیرۆکی ئەنفال کتێبێکی پڕ لە ژانە، کە یەکەم لاپەڕەی خوێناویی لە ساڵی ١٩٨٨ نەنووسرا، بەڵکو یەکەم دێڕی لە هاوینی گەرم و تاریکی ساڵی ١٩٨٣دا نووسرایەوە، کاتێک پیلانی ڕیشەکێشکردنی بارزانییەکان داڕێژرا.
ئەمە سەرەتای تاوانێکی سارد و نەخشە بۆ کێشراو بوو. بە جەنگێکی ڕاگەیەنراو دەستی پێنەکرد، بەڵکو بە کۆکردنەوەی بێدەنگانەی پیاوانی بارزانی دەستی پێکرد. ئەوان لە ماڵ و حاڵی خۆیان دابڕێنران، بۆ ئۆردوگا زۆرەملێکان گواسترانەوە، و لەوێ وەک قوربانیی داهاتوو، بۆ مەرگێکی ڕەشی بێناونیشان مۆر کران.
پاشان، کاتی جێبەجێکردنی دروێنە خوێناوییەکە هات. لە یەک ساتدا، هەشت هەزار ڕۆحی گەنج و پیری بارزانی لە بیابانە بێڕەحمەکانی عێراقدا زیندەبەچاڵ کران. نەوەیەکی تەواوی بارزانییەکان لە بێدەنگییەکی کوشندەدا بێسەروشوێن کران. ئەندازیاری ئەم تاوانە، دواتر بە شانازییەوە گوتی: “ناردمانن بۆ جەهەننەم.”
بەڵام دوژمن هەڵە بوو. وێڕای جینۆسایدکردنی هەشت هەزار بارزانی، ژیان نەوەستا. شۆڕش بەردەوام بوو و ئاڵای کوردایەتی دانەنەوی. ئەو ژنە قارەمانانەی بارزان کە هاوسەر و کوڕ و باوکیان لێ سەندرابوو، نەک هەر کۆڵیان نەدا، بەڵکو بوونە قەڵغانێکی پۆڵایین و چرای ماڵەکانیان بە بڵێسەوە هێشتەوە. ئەوان نەوەیەکی نوێی بارزانی-یان پێگەیاند، نەوەیەک کە هەڵگری هەمان ڕۆحی بەرگری و خۆڕاگریی باوباپیرانیان بوون.
ئەمڕۆ، کاتێک یادی ئەو کارەساتە دەکەینەوە، ئێمە تەنیا یادی ژمارەیەک ناکەینەوە، بەڵکو یادی چیرۆکی مانەوە و خۆڕاگریی گەلێک دەکەینەوە. ڕێز لە ڕۆحی پاکی ٨ هەزار شەهیدی بارزانی دەگرین و سڵاو بۆ ئیرادەی ئەو ژنە مەزنانە دەنێرین کە نەیانهێشت چرای بارزان بکوژێتەوە. یادەوەریی بارزانییەکان وانەیەکە کە فێرمان دەکات، تەنانەت لە قووڵایی بەسوێترین زامەکانیشدا، ئیرادەی ژیان و شۆڕش هەرگیز نامرێت.
