مەهدی محەممەد – سۆران :
هەرزەكاری لە تەمەنی نیوان 15 بۆ 21 ساڵییەوە دەست پی دەكات، كە بە یەكێك لە سەختترین قۆناغەكانی ژیان ناو دەبرێت كە مرۆڤ پێدا تێپەڕ دەبێت، هەرزەكاران هەمیشە لە ژیانێكی ناجێگیر دەژن و بە نیو چەندین گۆڕانكاری فیزیكی، فكری، سۆزی و كۆمەڵایەتیدا تێ دەپەڕن و كۆمەڵناسانیش دەڵێن “ئەم قۆناخە یەكەم تاقیكردنەوەی مرۆڤە لە ژیاندا، بۆیە سەركەوتن و شكست و باش و خراپ لیرەوە سەرچاوە دەگریت.”
گەنجێك دەڵێت هەرزەكاری وەك شێتی وایە بۆ هەموو شتێك ڕا دەكات، یەكێكی دیكە دەڵێ لەم قۆناغە حەز دەكەیت هەموو شتێك تاقی بكەیتەوە ئەگەر شتەكە خراپیش بێت.
حەسەن مەحموود : گەشە و گۆڕانكاریی جەستەیی، هەرزەكاران تووشی سەرلێشێوان دەكات
حەسەن مەحموود، باس لە گۆڕانكارییە جەستەیییەكانی هەرزەكار دەكات و پێی وایە هەندێك لە گۆڕانكارییەكان هەرزەكاران تووشی سەرلێشێوان دەكات، بۆیە هەمیشە هەوڵ دەدات بۆ ئەوەی بزانێت چی بەسەرهاتووە “گەشەی جەستەیی و كۆمەڵایەتی و سۆزداری و ڕۆشنبیری و هەروەها گۆڕانی هۆرمۆنەكان، بە تایبەت گەشەی جەستەیی و گەورە بوونی ئێسك و ماسولكە و مێشك و گەشەكردنی تایبەتمەندییە سێكسییەكان، ئەمە هەمووی لە یەك كاتدا ڕوو دەدات، هەرزەكار لەو هەموو گۆڕانكارییەی بەسەری دێت تووشی شۆك دەبێت و هەوڵ دەدات لەم مەجالەدا شارەزایی تایبەتی خۆی پەرە پێ بدات و پرسیار دەكات كە بۆچی وای بەسەرهاتووە ؟”
حەسەن ئەو قۆناغە بۆ هەرزەكار بە سوپرایز و لە هەمان كات بە مەترسی دەزانێت، ئەگەر هۆشیارانە مامەڵەی لەگەڵدا نەكرێت و دەڵێ “بەهۆی تەواوی ئەو گۆڕانكارییانەی جەستە و گەشەكردنی مێشكی هەرزەكار، زیاتر لەم قۆناغەدا لە مەترسیدان، چونكە مێشك لە تەمەنی هەرزەكاریدا بە شێوەیەكی جیاواز لە كاتی بڕیاردان و چارەسەركردنی كێشەكاندا كار دەكات، بۆیە هەرزەكار زیاتر وەكوو بێهۆشكەر وایە كە دەبێتە هۆی تێوەگلانی لە زۆر شتی نەشیاو.”
كارێز ئیسماعیل : بەشی زۆری هەرزەكاران حەز ناكەن كەس ئامۆژگارییان بكات و ڕێگەی ڕاستیان نیشان بدات
كارێز ئیسماعیل، پێی وایە بەشی زۆری هەرزەكاران لەم قۆناخەدا دەیانەوێت لە دەرەوەی خێزانی خۆیان پەیوەندی دروست بكەن و پشت بە هێز و هزری خۆیان ببەستن، بەڵام هەندێكیان ڕووبەڕووی كاری خراپ دەبنەوە، بۆیە كارێز ئامۆژگاری خێزانەكان دەكات بە هیچ شێوەیەك ڕێگە نەدەن ئەو كەلێنە لە نێوان خۆیان و هەرزەكارەكانیاندا دروست ببێت و دەڵێ “باشترین كار ئەوەیە خێزانەكان لەو ساتەدا چاودێری هەرزەكارەكانیان بكەن و ڕێگە نەدەن لەگەڵ كەسانی نەناسراو پەیوەندیی دروست بكەن، چونكە زۆر جار دروستكردنی ئەو پەیوەندییە زیان لە هەرزەكارەكە دەدات،”
كارێز باس لە مەترسییەكی دیكەی سەر هەرزەكاران دەكات، كە ئەویش گوێ نەگرتن و قبووڵ نەكردنی ئامۆژگارییە، بۆیە دەڵێ “بەشی زۆری هەرزەكاران حەز ناكەن كەس ئامۆژگارییان بكات و ڕێگەی ڕاستیان نیشان بدات، هەر زوو یاخی دەبن و دژایەتیت دەكەن، ئەگەر باوك یان برا بێت، ئەوان دەڵێن ئێمە گەورە بووین و خۆ منداڵ نین تا ئامۆژگاریمان بكەن.”
ئەوەش دەڵێت”هەرزەكاران زۆر هەستیارن و زوو تووڕە دەبن و پەنا بۆ شكاندنی شتەكانی دەوروبەر دەبن، بۆیە دەبێت بە هەستیاریی و هۆشیارییەوە مامەڵەیان لەگەڵ بكەین.”
ڕێبوار حەمەدەمین : هەرزەكاری وەك دارێكی بە ئاگر وایە و بە هەڵە مامەڵەی لەگەڵ بكرێت هەموو شتێك دەسووتێنێت
ڕێبوار حەمەدەمین هەرزەكاری وەك دارێكی بە ئاگر پێناسە دەكات و پێی وایە هەر كاتێك بە هەڵە مامەڵەی لەگەڵ بكرێت ئاگر لە هەموو شتێك بەر دەدات “بە هیچ شێوەیەك نابێت دەوروبەر كاردانەوەییان توند بێت لەگەڵ هەرزەكاران، ئەگەر كارێكی هەڵەشیان كرد، دەبێ هەر چۆنێك بێت لەگەڵیان دابنیشین وەك هاوڕێیەك قسەییان لەگەڵ بكرێت و دوور بكەوینەوە لە سەرزەنشت كردن و شكاندنەوەیان، چونكە بەم كارە وەكوو ئەوە وایە بەنزین بە ئاگر دا بكەین،. دەبێت كارێكی وا بكەین كە ژینگەیەكی ئارامی بۆ بڕەخسێنین و بتوانین بە ئاشتییانە قسەی لەگەڵ بكەین و ڕێگایان بدەن بە ئاسوودەیی بیروڕاكانیان دەرببڕن”، دەشڵێت “هەرزەكاران زۆر جار گوێڕالێ بۆچوونەكانی دایك و باوكیان نابن، وەك جۆرێك لە سەلماندنی كەسایەتی خۆیان، بۆیە دەبێت باوك و دایك ئاگایان لە تایبەتمەندییەكانی هەرزەكاری هەبێت، بۆ ئەوەی بتوانن هەڵسوكەوتێكی تەندروستانەییان لەگەڵ بكەن، ئارام و لەسەرخۆ و پشوو درێژ بن و دەست و پەنجەییان لەگەڵ بارودۆخەكە نەرم بكەن، تا منداڵەكانیان ئەم قۆناغە تێپەڕ دەكەن.”
كۆمەڵناسان ماوەی تەمەنی هەرزەكاری بۆ سێ قۆناغ دەستنیشان دەكەن كە ماوەی تەمەنی هەرزەكاران لە نێوان (11-21 ساڵ) درێژ دەبێتەوە، كە یەكێكە لە قۆناغە هەرە سەختەكانی ژیان، چونكە هەرزەكار خەریكە زیندوو دەبێتەوە، وەك ئەوەی دەست دەكات بە زانینی شتەكان و ئایندەی هەرزەكاریش پشت بەم قۆناغە دەبەستێت، لە قۆناخی یەكەمی هەرزەكاری (11-14 ساڵ): گۆڕانكاری خێرای بایۆلۆجی ڕوو دەدات. هەرزەكاری ناوەڕاست (14-18 ساڵ): گۆڕانكاری بایۆلۆجی لەم قۆناخەدا تەواو بووە. دوا هەرزەكاری (18-21): لەوێ مێردمنداڵەكە دەبێتە پێگەیشتوو، بە ئاگا، سەیركردن و نواندن. كەواتە تەحەدایەكی گەورە هەیە كە ڕووبەڕووی كۆمەڵگە و خێزانەكان دەبنەوە بۆ ئەوەی بە شێوەیەكی گونجاو مامەڵە لەگەڵ هەرزەكاران بكەن، بۆیە مامەڵەكردن لەگەڵ هەرزەكاران بنەما و شێوازی دیاریكراوی هەیە لەوانە: لێپرسراوێتی پێ ببەخشین: دایك و باوكان هەمیشە منداڵەكانیان دەبینن كە تەمەنیان چەندە و هەرزەكاریش بەتایبەتی دەبینێت كە ئەو ئەم قۆناخەی تێ پەڕاندووە و حەز دەكات بەبێ دەستتێوەردانی دایك و باوك چەند بەرپرسیارێتییەك بگرێتە ئەستۆ، بۆیە پێدانی ئەم ئازادییە سادەیە بۆ وەرگرتنی چەند بەرپرسیارێتییەك دەتوانێت كێشەی دەروونی و سەركوت و زۆرداری هەرزەكاران ببەخشێت و ئەم ئازادییە تەنیا بە ئاگایی دایك و باوكان و متمانە بوون پێیانەوە تەواو دەبێت .
