رێبوار حەمەلاو شوانی
هەڵکەوتەی جوگرافیایی کوردستان کەوتۆتە ناوچەیەکی پڕ کێشە لەڕووی سەربازی ، سیاسی و ئابووری و بەتایبەتی لەڕووی ئاسایشی ئاو و دابینکردنی کارەبا، بەتایبەتی لە ناو عێراقێکداین بەدرێژایی مێژوو ئاسوودەی و سەقامگیری بەخۆیەوە نەبینیووە و بەتایبەتی بەرامبەر بە گەلی کورد و هەرێمی کوردستان ، بەڵام ڕێزدار مەسروور بارزانی، سەرۆکوەزیرانی کوردستان وەک سەرکردەیەکی خۆڕاگر و بڵیمەت بە ئیرادەیەکی پۆڵایینەوە وێنەی گەشەسەندنی هەرێمی کوردستان ، نەک تەنها بە دروشم بەڵکو بە پرۆژەی ستراتیژی و ژێر خانی پەیوەندیدار بەتایبەتی ئاو و کارەبا خزمەتگوزاری بێ وێنەی بۆ بە سەدان هەزار خەڵکی کوردستان فەراهەمکرد کە لەمێژوودا بێ وێنەیە
یەکێک لە هێڵە گشتییەکانی کارنامە وپلانی حکوومەتی کوردستان لەماوەی شەش ساڵی رابردوو پەرەپێدانی ژێر خانی هەرێمی کوردستان بوو لە سەرجەم بوار وسێکتەرەکاندا ، هەر بۆیە لە پێودانگەوە دەیان پرۆژەی گرنگ و ستراتیژی جێبەجێکراوە و هەندێکیشیان لە ژێرجێبەجێکردندان و کوردستان دەگەێنە قۆناغێکی زۆر پێشکەوتوو .
لەماوەی رابردوو حکوومەتی کوردستان وبەتایبەتی کابینەی نۆیەم دوو پرۆژەی ستراتیژی و گرنگی لە سەر ئاستی عێراق ودەتوانین بڵێین لە ناوچەکەشدا جێبەجێکردووە ، یەکێکیان پرۆژەی کارەبای 24 کاتژمێری و ئەوی دیکەیان پرۆژەی فریاگوزاریی خێرای ئاوەی هەولێرە ، کە لەماوەیەکی پێوانەیی و کەمتر لە ساڵێک 90%ی تەواو بووە .
جێبەجێکردنی ئەو دوور پرۆژە ستراتیژ وگرنگە لەکاتێکدایە ، چەندین ساڵە هەرێمی کوردستان دەستکەوتی وەهای بەخۆیەوە نەبینیووە بەتایبەتی هەولێری پایتەخت چەندین ساڵە بەهۆی کێشەی کەم ئاوییەوە دەناڵێنێت و لەهەمانکاتیشدا داخستنی سەدان بیری ئاو هەنگاوێکی گرنگ دەبێت بۆ پاراستنی ئاوی ژێر زەوی ، بۆ پرۆژەی کارەباش دابینکردنی پرۆژەی کارەبای 24 کاتژمێری تا کۆتایی ساڵی 2026 نەک هەر دەبێتە هۆی نەمانی هەزاران مولیدە و پاکبوونەوەی کەش وهەوا و ژێنگە لەهەمانکاتیشدا سەرمایەکی زۆر بۆ هاووڵاتیانی کوردستان دەگەڕێتەوە ، ئامانجی ستراتیژی سەرۆکوەزیرانی کوردستان پاراستی ئاسایشی ئاوی هەرێمی کوردستانە کەڕەگەزێنی گرنگی ئاسایشی نەتەوەییمانە ، چونکە هەرێمی کوردستان بەشێکی گرنگ و ستراتیژییە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا .
لەدیدگەی سەرۆکوەزیرانی کوردستانەوە بۆ حکوومەتێکی بەهێز و خزمەتکردنی گەل و نیشتیمانەکەیەتی و کاروپرۆژەکان باشترین بەڵگەن و ئاماژە بە چەند بەشێکی دەکەین بەتایبەتی هەر دوو پرۆژەی ئاو و کارەبا کە بریتین :
دابینکردنی پرۆژەیی فریاگوزاری ئاوی خێرا
یەکەم ،، لەماوەی شەش ساڵی رابردوو کابینەی نۆیەم بەسەرۆکایەتی ڕێزدار مەسروور بارزانی ، لەبواری ئاسایشی ئاو هەنگاوی ستراتیژی لە بواری دروستکردنی بەندا و پۆند و سەرچاوە ئاوییەکان ناوە ، چەندین پرۆژەی دروستکراوەن پەرەیان پێدراوە ،لەو نێویانشیدا ، بەنداوی گۆمەسیپان ، بەستۆرە و سماقوڵی و هەروەها چەندین پرۆژەی دیکەی بە ئامانجی فەراهەمکردنی ئاسایشی ئاو بۆ ناوچە جیاوازەکانی کوردستان هەر هەڵەبجەوە تا زاخۆ .
دووەم ،، لەماوەی کابینەی نویەمی حکوومەتی کوردستاندا ، هەشت بەنداو دروستکراوە و چەندین بەنداوی دیکەی لە جێبەجێکردان . ئەو بەنداوانە توانایی زیاتر پاشکەوتکردن و لەخۆگرتنی 250 ملیۆن مەترسێجا ئاو گل بدەنەوە. لەگەڵ دروستکدرنی 23 پۆند و 58 پۆندی دیکەش لە جێبەجێکردن ودروستکردان .
سێیەم ،، هەروەها حکوومەتی کوردستان چەندین پرۆژەی گرنگی بۆ دابینکردنی ئاوی خوارەنەوە دروستکردووە لەگەڵ تۆری بەستنەوەی ئاوی شاروشارۆچکەکان بۆ بنبڕکردنی کێشەی بێ ئاوی . چونکە ئاو یەکێکە لە ئاسایشیە بەهێزانەی کە ئامانجی سەڕەکیییەکانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان بووە .
دابینکردنی ئاسایشی کارەبا و رووناکی 24 کاتژمێری
یەکەم ،، هەرێمی کوردستان لەماوەی سێ دەیەی رابردوو ، نەیتوانیووە کارەبای 24 کاتژمێری دابین بکات ، بۆیە ، لەماوەی شەش ساڵی رابردو کەرتی کارەبا بووژانەوەی گەورەی بەخۆیەوە بینیووە ئەویش بەڕێگەی پلان و بەرنامەی ورد و ستراتیژی لە ڕێگەی پرۆژەی ڕووناکی هەنگاو نراوە و ئێستا کارەبای 24 کاتژمێریا بۆ 30%ی دانیشتوانی کوردستان دابیکردووە .
دووەم ،، لەماوەی کابینەی نۆیەم نزیکەی 500 هەزار هاوبەشی نوێی کارەبا کردووە و ئێستا بووەتە زیاتر لە دوو ملیۆن هاووڵاتی ، کە سوودمەندبوونە لە پرۆژەی رووناکی 24 کاتژمێری.
سێیەم ،، بەهۆی هەوڵەکانی کابینەی نۆیەمی حکوومەتی کوردستان و سەرپەرشتی راستەوخۆی مەسروور بارزانی ،بەهۆی پرۆژە ستراتیژییەکان زیاتر 1840 مێگاوات بۆ ناو تۆڕی کارەبای نیشتیمانی زیادکراوە و ژێرخانی کارەبا گەیاندووتە نزیکەی 8200 مێگاوات .
چوارەم ،، بەهۆی ئەو ڕێکاروپڕۆژانە بەتایبەتی لەبواری کارەبای 24 کاتژمێری وڕێگریکردن لە بەهەدەر چوونی تا کۆتایی ساڵی 2026 هەرێمی کوردستان بە تەواوی دەبێتە خاوەن کارەبای 24 کاتژمێری و بەمەش هاووڵاتیانی کوردستان لە کێشەی بێ کارەبایی رزگاریان دەبێت .
بەدڵنییاییەوە ، وێرای هەموو ئاڵنگاری و ئەو قەیرانە دروستکراوانە ،حکوومەتی کوردستان بە سەرۆکایەتی ڕێزدار مەسروور بارزانی توانا خۆی بگەڕخستووە تا ویست و خەونەکانی بگۆڕێت بۆ راستی و جێبەجێکردن .چونکە ڕەنگدانەوەی کاریگەری ئەو پرۆژانە تەنیا لەڕووی تەکنیکیەوە نییە ، بەڵکو ڕەهەندی کۆمەڵایەتی و ئابووریش دەگەرێتەوە . بەتایبەتی دابینکردنی ئاوی خواردن و کارەبای 24 کاتژمێری کەمکردنەوەی بارگرانییە لە سەر خەڵکی هەژار و کەم دەرئامەد و شکستپێهێنانی خەونی نەزۆکی نەیارانی دەرەکی و ناوخۆییە،ڕەنگدانەوەی باوەرێکی قوڵە بۆ خزمەتکردنی گەل و نیشتیمان و لەگەڵ هەر دەستکەوتێک ، متمانەی بەهێز لەن نێوان خەڵک و حکوومەتی کوردستان بەسەرۆکایەتی ڕێزدار مەسروور بارزانی ، دروست دەبێت ، بەشێوەیەکی بەردەوام بەرەو داهاتوویەکی ئاوەدانتر و سەقامگیر تر هەنگاو دەنێت و ئەم پرۆسەی گەشەپێدانەی بەردەوام دەبێت کوردستانیش وەک مەشخەڵێکی رووناک دەمێنێتەوە وڕێگەی پێشکەوتن و ئاوەدانی و بەڕەو پێشچوونی بەڕووناکی دەمێنێتەوە.
