زارى كرمانجى
پیاز یەکێکە لەو سەوزانەی کە زۆرترین خواستی لهسهره لە جیهاندا و چەندین تایبەتمەندی دەرمانی و خۆراکی هەیە. لە خوارەوە ئاماژە بە گرنگترین تایبەتمەندییەکانی پیاز دهكهین:
دژە بەکتریا و دژە ڤایرۆسه,پیاز پێکهاتەی گۆگردی تێدایە (وەک ئەلیسین) کە تایبەتمەندی دژە میکرۆبی هەیە.ههروهها پياز بەسوودە لە خۆپاراستن و چارەسەری هەڵامەت و هەوکردنی کۆئەندامی هەناسەدان, دژە ئۆکسانی بەهێزی تێدایە وەکو کوێرسیتین کە یارمەتی بەهێزکردنی بەرگری لەش دەدات,خواردنی پیاز (بەتایبەت بە کاڵی) دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی شەکری خوێن لەو کەسانەی نەخۆشی شەکرەیان هەیە.دابەزاندنی کۆلیسترۆڵ و پەستانی خوێن,پێکهاتە گۆگردەکانی سوڕی خوێن باشتر دەکەن و چەوری خوێن کەم دەکەنەوە,هەروەها کاریگەری دژە بەرزی فشاری خوێنی هەیە,دژە ئۆکسێنەر و پێکهاتەکانی گۆگرد دەتوانن یارمەتیدەر بن لە ڕێگریکردن لە هەندێک شێرپەنجە، وەک شێرپەنجەی گەدە و قۆڵۆن.یارمەتی تەندروستی دڵ و خوێنبەرەکان دەدات بە کەمکردنەوەی هەوکردن و کۆنترۆڵکردنی چەوری خوێن,دەوڵەمەندە بە ڕیشاڵ و پری بایۆتیک، کە بەکتریا سودبەخشەکانی ڕیخۆڵە بەهێز دەکات,پیاز تایبەتمەندی دژە هەوکردنی هەیە و کاریگەرە لە کەمکردنەوەی ئازاری جومگەکان و ماسولکەکان,تایبەتمەندی دژە بەکتریای یارمەتی کەمکردنەوەی زیپکە و زیپکە دەدات,ههروهها ئاوی پیاز بەسوودە بۆ هاندانی گەشەی قژ و ڕێگریکردن لە هەڵوەرینی قژ (بەهۆی بوونی گۆگرد).بوونی دژە ئۆکسان و ڤیتامین سی لە پیازدا یارمەتی باشترکردنی ڕەنگی پێست دەدەن.باشتر وایە پیاز بە کاڵی بخورێت بۆ پاراستنی تایبەتمەندییەکانی چونكه کوڵاندنی پیاز بەشێک لە ئەنزیمە بەسوودەکانی لەناو دەبات.دهبیت ئهوه بزانین لەو کەسانەی کە گەدەیان هەستیارە، پیازی کاڵ لەوانەیە ببێتە هۆی ئاوسانی سک یان دڵەکزێ.
