مامۆستایەكی زانكۆ: حكوومەتی ناوەند پێچەوانەی دەستوور و سیستەمی فیدڕالییە هەمیشە بەربەست بۆ هەرێمی كوردستان دروست دەكات
مستەفا دۆلەمەری- زاری كرمانجی:
مامۆستایانی زانكۆ و چاودێرانی سیاسی هەوڵەكانی حكوومەتی هەرێمی كوردستان بەتایبەت كابینەی نۆیەم بەرز دەنرخێنن، كە لەبەردەم قورسترین بارودۆخەكان خۆڕاگربووە و هەرێمی كوردستانی پاراستووە لە پلانی دوژمن و داگیركەران.
د. دانەر عەبدالغفار، مامۆستای زانكۆ و چاودێری سیاسی، بە زاری كرمانجی راگەیاند:” حكوومەتی هەرێم بەتایبەتی كابینەی نۆیەم لە سەرەتای دەست بەكاربوونی تووشی كۆمەڵەك ئالەنگاری بووەوە گەورەترینیان بابەتی كۆرۆنا بوو كە كێشەی زۆری خستە بەردەم كابینەكەوە لە رووی داراییەوە، تەندروستی توانی بە سەركەوتی بارودۆخەكە تێبپەرێنێت و خەلكی هەرێمی كوردستانی پاراست، ئەو كابینەیە ئومێدی گەورەی چاكسازیە و چ لە ناوخۆ و دەرەوەی هەرێم دژایەتی زۆری كابینەكە كرا و هەوڵ درا كە شكست بە كابینەكە بهێنن تا دەگاتە ئەو كێشەیەی كە ئێستا حكوومەت تێیدایە و هەرچییەك پەیوەندی بە كێشەی هەرێم و بەغدا هەیە كێشەیەكی نوێ نییە ئەو كێشانە لەگەڵ دروستبوونی دەوڵەتی عێراقی دروست بووە، تا ئێستاش بەردەوامە و لێیان دەرباز نەبووین و بەئاسانیش ئەو كێشانە چارەسەر نابن، چونكە ئەو ئەقلیەتەی كە لە عێراق هەیە باوەڕی بە دیموكراسیەت نییە، بەڵكو هەمیشە هەوڵی ئەوە دەدات دەوڵەتێكی مەركەزی یەكگرتووی دروست بێت و لایەنێك باڵا بێت لەو دەوڵەتە و ئەوانی دی تەشویش بكەن، هەربۆیە ئەوانەی درووست بوون ئەوەش بەشێكە لەو جۆرە بیركردنەوەیەی كە لە عێراقدا تا ئێستا زاڵە و ئەقلیەتی ناوەندی و مەركەزی بەسەر عێراقدا زاڵە و دەیەوێت هەموو شتەكان لەدەستی ناوەند كۆببنەوە، ئەمەش پێچەوانەی دەستورە و پێچەوانەی سیستەمی فیدڕالییە كە لە هەموو دونیا پەیڕەو دەكرێت و لەسەر بنەمای موشاركە و هاوكاری بەینی حكوومەتی ئیتیحادی و بەینی هەرێمەكان پەیڕەودەكرێت”.
ئەو چاودێرە سیاسیە، گوتیشی:” حكوومەتی هەرێم هەرچی داتا و روونكردنەوەو هەربابەتێك پێویست بێت پێشكەشی حكوومەت ئیتیحادی كردووە، بەڵام ئەوانەی حكوومەتی ئیتیحادی دەیڵێت هەموو بیانووە بۆ لاوازكردن و بێ هێزكردنە تانانەت تا نەهێشتنی فیدرالیزم و هەرێمی كوردستانیش دەڕوات، هەروەها پەیوەستیشە بەو كێشانەی كە ئێستا لە ناوچەكە هەن كێشە هەرێمایەتییەكان لەو ناوچەیە و ئەو شەڕانەیە كە لەو دەڤەرە روودەدەن، پەیوەندیش بەو گۆڕانكاریانە هەیە كە لەناوچەكەدا روودەدەن، بۆیە ئەو كێشانە دووبارە دەبنەوە چەند جاری تر و چارەسەركردنیشان ئاسان نییە تا گۆڕانكاریەكانی و دەرەنجامەكانی كەچی دەبێت وابەستەیە بەوەوە، چونكە بیركردنەوە لە عێراقدا نەگۆڕاوە هەمان ئەو بیركردنەوەیە كە عێراقی لەسەر بنیاد نراوە ئەوەش كێشەیەكی سەرەكییە.
سەنار شێرۆكی، مەستەر لە یاسای گشتی، دەڵێت :”كابینەی نۆیەمی حكوومەتی هەرێم لە سەرەتای دەستپێكردنییەوە، ڕووبەڕووی كۆمەڵێك قەیرانی هاوكاتی سەخت بووەوە كە قەوارەی هەرێمی خستبووە بەردەم ئاڵنگارییەكی مێژوویی و لە لایەكەوە، فشارە سیستماتیكییەكانی بەغدا و بەكارهێنانی پرسی بوددجە و مووچە وەك كارتی سیاسی، لە لایەكی دیكەشەوە قەیرانە جیهانییەكان و ئاڵۆزییە جیۆپۆلەتییەكانی ناوچەكە، بارودۆخێكی بێوێنەیان خوڵقاند بوو، لە بەرامبەر ئەم دۆخەدا، حكوومەتی هەرێم پشتی بە سیاسەتێكی هاوسەنگ و ژیرانە بەست، ئەم ستراتیژییە لەسەر بنەمای ڕاگرتنی هاوسەنگییەك لەنێوان فشارە دەرەكییەكان و پێداویستییە ناوخۆییەكان دامەزرابوو. لەگەڵ بەغدا، دەرگای گفتوگۆی دانەخست و لەبری پێكدادان، بەردەوامبوو لەسەر چارەسەری دەستووری، لە ئاستی هەرێمیشدا، بە خۆ بەدوورگرتن لە ململانێكان و پاراستنی بێلایەنی، سەقامگیریی كوردستانی كردە ئەولەویەت، هاوكات بەپێی توانا هەوڵی دا ئیدارەی باری گوزەرانی خەڵك بكات بۆ ڕێگریكردن لە داڕمانی ئیداری.
ئەوەش دەخاتەڕوو :” جێبەجێكردنی ئەم سیاسەتە پێویستی بە پشوودرێژییەكی ستراتیژی و ئیرادەیەكی پۆڵایین بوو، حكوومەت لە بەرامبەر بڕیارە ورووژێنەرەكاندا كاردانەوەی پەلەپەلی نیشان نەدا و بەئارامی كاتی بۆ دۆزینەوەی ڕێگەچارەی ناوخۆیی كڕی، ئەم خۆڕاگرییە نیشانەی پابەندبوونێكی بەهێز بوو بە پاراستنی مافە دەستوورییەكان.
لە كۆتاییدا دەڵێت : ” كۆكردنەوەی سیاسەتی هاوسەنگ، دیپلۆماسیی ژیرانە و پشوودرێژی، كلیلی سەركەوتنی حكوومەت بوو لە ئیدارەدانی قەیرانەكان و ئامانج لەم قۆناغەدا بردنەوەی یەكجارەكی نەبوو، بەڵكوو مانەوە و پاراستنی قەوارەی هەرێم بوو لەناو دۆخێكی سەختدا.
