ئیدارەی سۆران: پلانمان هەیە رێژەی بێ كاری لە سنوورەكەمان بۆ كەمترین ئاست داببەزێنین
موڕشید برادۆستی – زاری كرمانجی :
سەرەڕای بە ئیدارەكردنی سۆران و زۆری ڕێژەی دانیشتوان، لێ تا ئێستا كۆمپانیا و كارگە گەورەكان كاری تایبەت لە دەڤەرەكە ئەنجام نادەن و نەتوانراوە هەلی كار بۆ گەنجان و دەرچووانی زانكۆ و پەیمانگەكان بڕەخسێندرێت، ئەمەش نیگەرانی لێ كەوتۆتەوە.
بە گووتەی هاووڵاتییان و دەرچوانی زانكۆ، لە ماوەی ڕابردوو لە سۆران، وەك پێویست گرنگی بە كەرتی تایبەت نەدراوە، بە شێوەیەك هیچ كارگەیەكی گەورە لە سەنتەری سۆران كاری وەبەرهێنان ئەنجام نادەن تا كوڕ و كچانی دەڤەرەكە لێی سودمەندببن و هەلی كاریان بۆ ببڕەخسێت، بەرپرسێكی ئیدارەی سۆرانیش دەڵێت:” هەموو هەوڵێك دەدەین تا زۆرترین هەلی كار لە كەرتی تایبەت بڕەخسێنین و ڕێژەی بێ كاری بۆ كەمترین ئاست داببەزێنین.
بەیان یوسف كچە گەنجێكی شاری سۆرانە، بۆ زاری كرمانجی گووتی:” بەهۆی نەبوونی هەلی كار و كارگەی گەورە لە ئیدارەی سەر بەخۆی سۆران گەنجانمان بە مەبەستی دەست كەوتنی بژێوی ژیان بیر لەوە دەكەنەوە شار جێ بهێڵن و بە ناچاری ڕوو لە شارێكی تر بكەن، سۆران وەك هەر ناوچەیەكی دیكەی كوردستان خاوەنی گەنجی بەهێز و بەهرەمەندە، بەڵام بەهۆی نەبونی پاڵپشت و هەلی كار، دە ستەوەستان وەستاون و بێكار ماونەتەوە.
بە گووتەی ئەو كەچە گەنجە، سەرەڕای ئەو هەموو ئاستەنگانە گەنجانمان بەردەوامن لە هەوڵدان بۆ بە دەرخستنی بەهرەو توناكانیان، دەشڵێت:” ڕۆژانە ئێمە نمونەی ئافرەت و كچی بە توانا دەبینین كە بەبێ هیچ پاڵپشتیەك لە ماڵی خۆیان دەست بەكاربوونە وەك نان كردن، بەرگدووری و ڕازاندنەوەی جلوبەرگ و كاری كریستاڵ و دروست كردنی شیرینی و كاری دیكە.
گووتیشی:” ئەگەر بێتو توانای گەنجان و ئافرەتی ئیدارەی سەربەخۆی سۆران زیاتر پەرەی پێ بدرێت، بە دڵنیایەوە گەنجانمان دەبنە خاوەنی بڕاندی تایبەتی خۆیان و دەتوانین بڵێین، شارەكەمان دەبێتە خاوەنی داهاتی تایبەت بە خۆی.
ڕێباز سابیر گەنجێكی دیكەی دەرچووی زانكۆیە لە ئیدارەی سۆران، بە زاری كرمانجی گووت:” ماوەی چوار ساڵە زانكۆم تەواو كردووە و بێكارم، دامەزراندنی حكوومی راگیراوە و كەرتی تایبەتیش لە سۆران وەك پێویست نییە، چەندین گەنجی وەك من بێ ئیش و كارن و ڕۆژانە كاتی خۆیان بەتۆڕەكۆمەڵایەتیەكان و یاری و ئەوشتانە بەسەر دەبەن، ئەمەش گرفتێكی گەورەی بۆ دروست كردووین.
بە گووتەی ئەو گەنجە، ئەگەر كۆمپانیایەك یا كارگەیەك هەرشتێك بكرێتەوە كە هەلی كار بڕەخسێنێت، ئەوا سەدان گەنج هەلی كاریان بۆدەرەخسێ و ژیانیان بەشێوەیەك بەسەرنابەن كەلەئایندەدا ببێتە هوكاری پەشیمان بونەوەیان.
دیار هەمزە شارەزای ئابووری لەو بارەیەوە بە زاری كرمانجی گووت:” سۆران لە رووی خزمەت گوزاری و ژێر خانی ئابووری لاوازە، بۆیە تا ئێستا كۆمپانیا گەورەكان كاری وەبەرهێنانیان لێ ئەنجام نەداوە، هەروەها ژمارەی دانیشتوانان و ئاسانكاری ئیداری و شیاوی رێگەوبان و سەروەر بوونی یاسا بۆ وەبەرهێنان گرنگە تا پڕۆژەی ستراتیژی لە هەموو بوارەكان وەگەڕبێخت.
ئەو شارەزا ئابووریە، ئاماژەبەوەدەدات، وەبەرهێنان بەشێوەیەكی گشتی واتە بەگەڕخستنی پارە بەمەبەستی قازانج كردن لە ماوەیەكی دیاری كراودا، وەبەرهێن كاتێك لە شارێك كاری وەبەرهێن دەكات و لە شارێك نایكات ئەوا پەیوەندی بە بارودۆخی ئەو شارەوە هەیە، دەشڵێت:” لە هەموو دونیا زیاتر گرنگی بە پایتەخت دەدرێت و پڕۆژە و كاری گەورەی وەبەرهێنانی لێ ئەنجام دەدرێت ئەمە كارێكی ئاساییە، بەڵام پێویستە لە ناوچەیەكی وەكو سۆرانیش پڕۆژەی جۆراوجۆر بوونی هەبێ تا خەڵك بە تایبەت گەنجان سود مەندبن و بۆ كار و پەیدا كردنی پارە ڕوو لە شوێنەكانی دیكە نەكەن.
گووتیشی:” لە سەرووی هەموویانەوە دەسەڵاتی ئیداری گرنگە تا پڕۆژەی گەورە لە سۆران ئەنجام بدرێت، ئومێد دەكەین سۆرانیش لەمەودوا پڕۆژەی گرنگ و ستراتیژی هەبێت، تا لە هەموو بوارەكان پێشكەوتنی بەرچاو بەخۆیەوە ببینێت .
دووای ئەوەی سۆران بوو بە ئیدارەی سەربەخۆ، هەوڵێكی رژد لە لایەن كابینەی نۆ هەیە بۆ وەگەڕخستنی كۆمپانیا جۆراوجۆرەكان و ڕەخساندنی هەلی كار لە كەرتی تایبەت و هەموو ئاسانكارییەكیشیان بۆ دەكرێت تا لێرە كاری وەبەرهێنان بكەن.
لای خۆیەوە، هەژار حەكیم بەڕێوەبەری راگەیاندن و پەیوەندییەكانی ئیدارەی سەربەخۆی سۆران، بە زاری كرمانجی راگەیاند:” دووای ئەوەی ڕێزدار مەسرور بارزانی سەرۆكی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر بە ئیدارەكردنی سۆران، بەرنامە و پلان دانرا بۆ گرنگی زیاتر بە كەرتە جیاوازەكان لەو دەڤەرە بدرێت، لەو دوایانە بڕیاردرا بە كردنەوەی بەڕێوەبەرایەتی گشتی وەبەرهێنان و ئامانجیش لێی رەخسانی هەلی كار و ڕاكێشانی كۆمپانیا و كەرتی تایبەتە بۆ ئەو دەڤەرە تا رێژەی بێ كاری لە ئیدارەی سۆران بۆ كەمترین ئاست داببەزێنین.
زیاتر گووتی:” هەموو هەوڵێك دەدەین كە گەنجان و هەموو چین و توێژەكان هەلی كاریان بۆ بڕەخسێندرێت، تا بارگرانیش لەسەر كەرتی گشتی و حكوومی سوكتر ببێت، ئەو دەڤەرەش بەهۆی هەبوونی دەروازە و هەڵكەوتەی ناوچەكە سەرمایەدار و كۆمپانیاكان لەمەودوا هەماهەنگی دروست دەكەن و بۆ كاری وەبەرهێنان و كاری دیكەی بازرگانی ڕوو لە ئیدارەی سەربەخۆی سۆران دەكەن و تمووحی هەموو لایەكمانە كاركردنی كەرتی تایبەت و وەبەرهێنان لە سنووری ئیدارەی سەربەخۆی سۆران بەرفراوانتر بكرێت”.
لە سنووری ئیدارەی سەربەخۆی سۆران، جیا لە كارگەی شیرەمەنی زۆم، هیچ كارگەیەكی دیكە بەشێوەیەكی فراوان هەلی كاری بۆ گەنجان و هاووڵاتییانی دەڤەرەكە نەڕەخساندووە، كارگە گەورەكان بەتایبەت لە بواری كشتووكاڵی، پیشەسازی جۆرا و جۆر، كاری وەربەهێنان لە سۆران ئەنجام نادەن”.
