كامەران ئیبراهیم شێروانی
لە جیهانی پڕ لە گۆڕانكاری و كێبڕكێی ئەمڕۆی بازرگانیدا، بیرۆكەی نوێ و داهێنەرانە بەردەوام سەرهەڵدەدەن كە تێڕوانینی ئێمە بۆ چەمكی سەركەوتنی كۆمپانیاكان لە بنەڕەتەوە دەگۆڕن. یەكێك لەو بیرۆكە درەوشاوە و كاریگەرانە، ستراتیژی “دروستكردنی بەهای هاوبەش” (Creating Shared Value – CSV)ە. بە زمانێكی سادە و ڕوون، بەپێی ئەم ستراتیژییە: كۆمپانیاكان دەتوانن نەك هەر قازانجی دارایی بەدەستبهێنن و گەشە بكەن، بەڵكو هاوكات وەك بەشێك لە كارە سەرەكییەكەیان، بەشدارییەكی ڕاستەقینەش لە چارەسەركردنی كێشە و گرفتەكانی كۆمەڵگەدا بكەن. چیتر قازانجی كۆمپانیا و خزمەتكردنی كۆمەڵگە وەك دوو ڕێگای جیاواز و دژ بەیەك سەیر ناكرێن، بەڵكو دەتوانن وەك دوو هاوڕێی دڵسۆز و پشتیوانی یەكتر، پێكەوە هەنگاو بنێن بەرەو ئامانجێكی هاوبەش.
ڕەنگە زۆرێكمان ئەم چەمكە نوێیە لەگەڵ بیرۆكەی ناسراوتری “بەرپرسیارێتی كۆمەڵایەتی كۆمپانیاكان” (CSR) تێكەڵ بكەین. ڕاستە، CSR كە زیاتر جەخت لەسەر بەخشین، كاری خێرخوازی، و پابەندبوونی ئەخلاقی دەكاتەوە، هەنگاوێكی گرنگە. بەڵام “دروستكردنی بەهای هاوبەش” تێڕوانینێكی قووڵتر و ستراتیژیترە. لێرەدا، چارەسەركردنی كێشەیەكی دیاریكراوی كۆمەڵایەتی یان ژینگەیی، دەبێتە بەشێكی دانەبڕاو لە خودی مۆدێلی بازرگانی و پلانی ستراتیژی كۆمپانیاكە. واتە، كۆمپانیاكە لە ڕێگەی دۆزینەوەی چارەسەرێكی داهێنەرانە بۆ ئەو كێشەیە قازانج بەدەستدەهێنێت، نەك تەنها بە شێوەیەكی كاتی و لاوەكی پارە ببەخشێت و چاوەڕێی گەڕانەوەی ڕاستەوخۆی دارایی بكات.
بیرۆكەی “دروستكردنی بەهای هاوبەش” لەسەر سێ كۆڵەكەی سەرەكی بنیات نراوە، كە هەر یەكەیان دەرفەتی زێڕین بۆ كۆمپانیاكان دەڕەخسێنێت تاكو هەم قازانج بكەن و هەم كاریگەرییەكی ئەرێنی و درێژخایەنیش لەسەر كۆمەڵگە بەجێبهێڵن:
- پێداچوونەوە بە بەرهەم و بازاڕەكاندا بە دیدێكی كۆمەڵایەتی: كۆمپانیاكان دەتوانن بە شێوازێكی داهێنەرانە سەیری پێداویستییە پڕنەكراوەكانی كۆمەڵگە بكەن و بەرهەم و خزمەتگوزاری نوێ دابهێنن (یان پێشكەش بكەن) كە وەڵامی ئەو پێداویستییانە بدەنەوە. بۆ نموونە، كۆمپانیایەك كە خۆراكی تەندروست، سروشتی، و بە چۆنایەتی بەرز بەرهەم دەهێنێت، یان چارەسەری وزەی پاك و نوێبووەوە بۆ ناوچە دوورەدەستەكان و كەم دەرامەتەكان دابین دەكات. لەم حاڵەتەدا، هەم كێشەیەكی بنەڕەتی كۆمەڵگە چارەسەر دەبێت، هەمیش كۆمپانیاكە بازاڕێكی نوێ و بەردەوامی بۆ خۆی مسۆگەر كردووە.
- پێناسەكردنەوەی بەرهەمداری لە زنجیرەی بەهادا بە لەبەرچاوگرتنی لایەنە كۆمەڵایەتی و ژینگەییەكان: كۆمپانیاكان دەتوانن بە وردبوونەوە لە پرۆسەكانی كاركردنی ناوخۆیی خۆیان، كارایی و بەرهەمدارییان زیاد بكەن، هاوكات كێشەیەكی كۆمەڵایەتی یان ژینگەییش چارەسەر بكەن. لێرەدا دەتوانین وەك ئەزموونێكی سەركەوتوو ئاوڕێك لە ئەزموونی كارگەی شیرەمەنی ناوخۆیی “زۆم” لە كوردستان بدەینەوە، كە ماوەی دوو ساڵە دامەزراوە و هەنگاوی گرنگی لەم بوارەدا ناوە. كاتێك كارگەیەكی وەكو “زۆم” بڕیار دەدات كە بە شێوەیەكی سەرەكی و ڕێكخراو پشت بە جوتیاران و ئاژەڵدارانی خۆماڵی ببەستێت بۆ دابینكردنی شیری خاو، و هاوكات هاوكارییان بكات بۆ بەرزكردنەوەی چۆنایەتی بەرهەمەكانیان، پێدانی نرخی دادپەروەرانە، و گواستنەوەی زانیاری و تەكنەلۆژیای نوێ، ئەوا چەندین سوودی هاوبەش و گرنگ دروست دەبن. لە لایەك “زۆم” شیری باش، فرێش، و جێی متمانەی دەستدەكەوێت بۆ بەرهەمەكانی، لە بەرامبەریشدا جوتیارانی ناوچەكە داهاتێكی باشتر و كارێكی مسۆگەرتریان دەبێت. ئەم پرۆسەیە، نەك هەر كەرتی كشتوكاڵی ناوخۆیی دەبوژێنێتەوە و پشتبەستن بە هاوردە كەمدەكاتەوە، بەڵكو وا دەكات “زۆم” هەم قازانجی خۆی بكات و هەم خزمەتێكی گەورەش بە ئابووری و كۆمەڵگەی ناوچەكە بگەیەنێت. ئەمە نموونەیەكی زیندوو و بەرجەستەی ستراتیژی “بەهای هاوبەشە” كە تیایدا كۆمپانیاكە لە ڕێگەی بەهێزكردنی بنكە و سەرچاوەكانی دابینكردنی خۆیەوە، سوودێكی گشتگیر بە كۆمەڵگەش دەگەیەنێت.
- دروستكردنی ژینگەیەكی كار و كۆمەڵگەیەكی پشتیوانیكار و بەهێزتر: هیچ كۆمپانیایەك ناتوانێت لە بۆشاییدا و بە تەنها گەشە بكات و سەركەوتنی درێژخایەن بەدەستبهێنێت. كۆمپانیاكان پێویستیان بە ژینگەیەكی لەبار و پاڵپشت هەیە: كارمەندی شارەزا و پابەند، دابینكەری جێی متمانە، ژێرخانی پێشكەوتوو، و كۆمەڵگەیەكی هۆشیار و هاوكار. كاتێك كۆمپانیاكان وەبەرهێنان لە پەرەپێدانی ئەم ژینگەیەدا دەكەن بۆ نموونە, لە ڕێگەی ڕاهێنانی گەنجان و پەرەپێدانی كارامەییەكانیان، هاوكاریكردنی بزنسە بچووك و ناوەنجییەكان، یان بەشداریكردن لە پرۆژە خزمەتگوزارییە گشتییەكان و ژینگەییەكان ئەوا لە ڕاستیدا وەبەرهێنان لە داهاتووی خۆیان و گەشەكردنی بەردەوامی خۆیان دەكەن.
نموونەی كۆمپانیا گەورەكانی جیهان كە ئەم ڕێبازەیان گرتۆتەبەر زۆرن، بەڵام ئەوەی جێگەی خۆشحاڵییە، بینینی هەوڵە سەرەتایی و توانستی گەشەكردنی كۆمپانیا ناوخۆییەكانی وەك “زۆم”ە لە چوارچێوەی پشتبەستن بە بەرهەمی خۆماڵی و پشتیوانیكردنی جوتیاران. ئەم جۆرە هەنگاوانە ئەوە دەسەلمێنن كە “بەهای هاوبەش” تەنها بیرۆكەیەكی تیۆری و خەیاڵی نییە، بەڵكو ستراتیژییەكە كە دەكرێت لەسەر ئەرزی واقیعی كوردستان و لەناو كۆمپانیا خۆماڵییەكانماندا جێبەجێ بكرێت و ببێتە مایەی خێر و بەرەكەت بۆ هەموو لایەك.
بۆیە لە جیهانێكدا كە پڕە لە ئاڵنگاری گەورەی وەك هەژاری، گۆڕانی كەشوهەوا، و كەمیی دەرفەتی كار، كۆمپانیاكان و كەرتی تایبەت بە گشتی، دەتوانن و پێویستە ڕۆڵێكی یەكلاكەرەوە و زۆر گرنگ ببینن. ستراتیژی “دروستكردنی بەهای هاوبەش” وەك نەخشەڕێگایەكی زیرەكانە و مرۆڤدۆستانە دەردەكەوێت كە دەتوانێت كەرتی تایبەت بكاتە هێزێكی گەورە و كاریگەر بۆ گۆڕانكاری ئەرێنی. كاتێك كۆمپانیاكان بە كردەیی دەبینن كە چارەسەركردنی كێشەكانی كۆمەڵگە و ژینگە دەتوانێت ببێتە سەرچاوەیەكی نوێی داهات، داهێنان، و زیادكردنی دڵسۆزی كڕیاران و كارمەندان، ئەوا بە شێوەیەكی سروشتی هاندەدرێن كە زیاتر و باشتر لەم بوارەدا كار بكەن.
لە كۆتاییدا دەتوانین بڵێین كە كاتی ئەوە هاتووە كۆمپانیاكان تێڕوانینی كلاسیكی خۆیان بۆ قازانج بگۆڕن و بزانن كە سەركەوتنی ڕاستەقینە و بەردەوام تەنها بە ژمارە و قازانجی كورتخایەنی دارایی ناپێورێت، بەڵكو بەو كاریگەرییە ئەرێنی و بەهادارانە دەپێورێت كە لەسەر ژیانی خەڵك، كۆمەڵگە، و ژینگەی دەوروبەریان بەجێی دێڵن. “دروستكردنی بەهای هاوبەش” نەخشەڕێگایەكە بەرەو داهاتوویەكی گەشتر، دادپەروەرانەتر، و بەردەوامتر، هەم بۆ جیهانی بازرگانی و هەمیش بۆ مرۆڤایەتی بە گشتی.
