بەڕێوەبەری فەرمانگەی ژینگەی سۆران: تائێستا نەتوانراوە سوود لە دووبارە بەكارهێنانەوەی زبڵ و خاشاك وەربگیرێتەوە
ڕۆژانە لە ئیدارەی سۆران 400 تۆن زبڵ و خاشاك كۆدەكرێتەوە
“لە زۆرێك لە وڵاتان پرسی ژینگە بووەتە كێشەیەكی گەورە”
دیمانە: زاری كرمانجی
بەڕێوەبەری فەرمانگەی ژینگەی ئیدارەی سۆران، لە دیدارێكی زاری كرمانجی دا زانیاری لە بارەی كار و چالاكییەكانیان دەخاتەڕوو، نیگەرانی خۆش دەردەبڕێت لەوەی كە تەنها لە سنووری ئیدارەی سۆران ڕۆژانە نزیكەی 400 تۆن زبڵ و خاشاك كۆدەكرێتەوە و ژێر گڵ دەكرێت و نەتوانراوە دووبارە سوود لەو پاشماوانە وەربگیرێتەوە.
هەژار ماهیر، بەڕێوەبەری فەرمانگەی ژینگەی ئیدارەی سۆران، ڕاگەیاند: كاری سەرەكی فەرمانگەكەمان بریتییە لە پشكنین و چاودێری كردن و جێبەجێ كردنی ئەو یاسا و رێنمایانی لە دەستەی ژینگەوە دەردەچن بەپێی حاڵەت و كێشەكان، چونكە فەرمانگە دەستەڵاتی جێبەجێكردنی نییە، بەڵكو تەنها ڕۆڵی پشكنین و چاودێری دەگێڕێت، بۆیە فەرمانگەكەمان بەردەوام لە كۆنتاك و پەیوەندیدایە لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدار بەڕەوشی ژینگە و جێبەجێكاری یاسا و رێنماییەكان، بۆ ئەوەی بەدواداچوون بۆ ئەنجامی پشكنین و چاودێرییەكانی فەرمانگەی ژینگە بكەین و بزانین تا چ ئاستێك لەلایەن لایەنی جێبەجێ كار كاریان لەسەر كراون و ئەنجامدراون”.
بەڕێوەبەری فەرمانگەی ژینگەی سۆران، گوتیشی: فڕێدانی زبڵ و خاشاك و سووتاندنی بووەتە یەكێك لە كێشە هەرە گرنگەكانی جیهان و زۆرێك لە وڵاتان بەدەست ئەم پرسەوە دەناڵێنن، كاریگەری نەرێنی لەسەر ژیان، ژینگە، لایەنی كۆمەڵایەتی، دەروونی و جگە لە پیسبوون كار دەكاتە سەر رەفتار و مامەڵە و ژیانی ڕۆژانەی مرۆڤ كاریگەری نیگەتیڤانەشی هەیە لەسەر گەشتوگوزار لە هەر ناوچەیەكدا بێت بۆیە دەبێت مرۆڤ بگەڕێت بە دوای ئەو رێگا دروست و ڕەوانەی كە رزگاری دەكات، لەم مەترسییە هەمیشەیەی ژینگە، ئەم پرسە لە زۆرێك لە وڵاتان لە ئێستادا بووەتە كێشەی هەرە گەورە، لە هەرێمی كوردستان بە گشتی و دەڤەری سۆران بە تایبەتی
هەستمان بەم مەترسییە كردووە بەردەوام هەوڵمان داوە رێگە چارەی بۆ بدۆزینەوە چ لە رێگەی هۆشیاری چ لە رێگەی لایەنی پەیوەندار، بۆ چارسەر كردنی ئەم كێشەیە”.
لە بەشێكی دیكەی قسەكانیدا هەژار ماهیر ئاماژەی بەوەدا: فڕێدانی زبڵ و خاشاك لە دەڤەری سۆران، بووەتە دیاردە بە تایبەت لە دەوروبەری سۆران و چەند رێگایەكی سەرەكی، كە بەشێك لەو زبڵ و خاشاكە لە لایەن لایەنی پەیوەندار و بەشێكی تری لەلایەن خەڵكەوە فڕێدەدرێت، تەنها لە سنووری سۆران و قەزاكانی چۆمان، ڕواندز و مێرگەسۆر، رۆژانە نزیكەی 400 تۆن زبڵ و خاشاك كۆدەكرێتەوە، بۆ لەناوبردنی ژێر گڵ دەكرێت، بەڵام زۆرجاریش ئاگر لە خۆڵ و خاشاكەكە دەكەوێتەوە و بۆن و دووكەڵی پیس بڵاودەكاتەوە و زیان بە تەندروستی خەڵكەكە و ژینگەی ناوچەكە دەگەیەێنێت”.
نیگەرانی خۆشی دەربڕی لەوەی، بێ ئەوەی بتوانرێت سوود لەو خاشاك و پاشماوانە وەربگیرێت ژێرگڵ دەكرێت، ئەمەش پێچەوانەی زۆربەی وڵاتانی ترە كە توانیویانە دووبارە ئەو مادانە بۆ ماددەی خاو بگۆڕن و دووبارە بەكاربهێنرێتەوە، لە فەرمانگەی ژینگەی ئیدارەی سۆران، لەدوای بە دواداچوونمان بۆ ئەم پرسە ئەوەمان بۆ دەركەوتووە، كە ئەو پاشماوانەی كە فڕێدەدرێن بە تایبەت لە چەند شوێنێكی سەرەكی لە لایەن لایەنی پەیوەندارەوە بەشێوەیەكی نا زانستیانە دەسووتێندرێت و بەشێكی تر ژێر گڵ دەكرێت، ئەمەش جۆرەها زیانی هەیە بۆ سەر تەندروستی مرۆڤ، بۆیە تاكە ڕێگای چارەسەر كارگەی ریسایكلینە”.
گووتیشی: گرنگی ئەم كارگەیە لەوەدایە كە چارەسەری كێشەی زبل و خاشاكی ئیدارەی سۆران بە شێوازی زانستیانە دەكات، ئەمەش دەبێتە هۆی پاراستنی ژینگە و تەندروستی گشتی هاووڵاتییان و دووبارە بەكارهێنانەوەی ماددەكان كە چارەسەری پاشماوەی نەخۆشخانەكان و پاشماوەی ماددەی بیناسازی دەكات، بێجگە لەوەی لەڕووی ئابووری سوودی دەبێت لە ڕووی كۆكردنەوەی داهات، سەدان هەلی كار دەڕەخسێنیت كە سەدان گەنجی ئەم دەڤەرە دەبنە خاوەن كار، بەمەش دوو ئامانج دەپێكێت لەلایەك لەڕووی ژینگە و تەندروستییەوە كارێكی باش دەبێت، ئەویش لە لایەنی ئابووری، بەڵام هەر وەك ئاگادار بووین دامەزراندنی كارگەری ریسایكلین، كە خراوەتە تەندەر لە سۆران، كاریگەری گرنگی دەبێت لەسەر پاراستنی ژینگە، لە بنەڕەتیشدا یەكێكە لە خاڵەكانی كارنامەی كابینەی نۆیەم و دیدگای ڕۆشنی سەرۆكی حكوومەت، بۆ ژینگەی كوردستان بە گشتی و ئیدارەی سۆران بە تایبەتی، چونكە پێشتر ئەو زبڵ و خاشاكە دەسووتێنرا، كە دەبووە هۆی دووكەڵێكی زۆر بۆ سەر ئاسمانی ئیدارەی سۆران و بۆنێكی ناخۆشی بڵاودەكردەوە”.
بەڕێوەبەری فەرمانگەی ژینگەی سۆران، هێمای بۆ ئەوەش كرد: لە 14ی مانگی 10 ساڵی 2024 بە ئامادەبوونی وەزیری شارەوانی و گەشتوگوزار و سەرپەرشتیاری ئیدارەی سۆران و كۆمپانیای جێبەجێكار بەردی بناغەی گەورەترین كارگەی ریسایكلین لە ئیدارەی سۆران، لەسەر رووبەری 125000م2 دانرا كە دەبوایە لە 18 مانگ جێبەجێ بكرێت، بەڵام لەبەر ئەوەی بەرزی شوێنەكە و نزیكی لە رووبار، شوێنەكە گۆڕاوە و ئێستا بەڕێوەبەرایەتی گشتی شارەوانییەكان و سەرۆكایەتی شارەوانی سۆران، بەجددی كاری لەسەر دەكەن.
