زاری كرمانجی بە دواداچوون بۆ دۆخ و گوزرانی كرێكارانی ئیدارەی سۆران دەكات
بەشێك لە كرێكارانی سۆران 10 ڕۆژ جارێك كاریان دەست ناكەوێ
“ 600 كرێكاری بیانی لە ئیدارەی سۆران كار دەكەن“
” ئەمساڵ دوو كرێكار لە سۆران گیانیان لە دەستداوە “
مستەفا دۆلەمەری – زاری كرمانجی:
كرێكارانی سنووری ئیدارەی سۆران، باس لە خراپی دۆخ و گوزەرانیان دەكەن و ئاماژە بەوەدەكەن، بەهۆی زۆری كرێكاری بیانی كار بۆ ئەوان كەمەوە داوا دەكەن، گرنگی بە كرێكارانی ناوخۆی بدرێت و چیتر لە دەرەوە كرێكار نەهێندرێتە كوردستان.
بەپێی ئامارێكی دەستەبەری كۆمەڵایەتی ئیدارەی سەربەخۆی سۆران، لە سنوورەكە زیاتر لە 600 كرێكاری بیانی تۆمار كراون و ڕۆژانە كاری جیاواز ئەنجامدەدەن كە بەشی زۆریان كرێكاری ئێرانین.
ڕۆژی 1ی ئایاری هەموو ساڵێك وەك ڕۆژی جیهانی كرێكاران دیاری كراوە و لە كوردستانیش پشووی فەرمی بوو، لەو ڕۆژەدا كار و چالاكی تایبەت بە خزمەتكردنی كرێكاران ئەنجام دەدرێت، بەڵام لە سنووری سۆران ئەوەی لە پشوو نەبوو تەنها كرێكاران بوون و سەرقاڵی كاری خۆیان بوون. زانـا ئەحمەد، دانیشتووی سۆرانە و كرێكاری بلۆكە، بۆ زاری كرمانجی گووتی:” بەهۆی دواكەوتنی مووچە، دۆخی كرێكاران لە ئاستێكی خراپدایە و ڕۆژانە 15 بۆ 25 هەزار پارەمان دەستدەكەوێت، بەڵام ئەوەش هەموو ڕۆژێك نییە، كرێكار هەیە زیاتر لە 10 ڕۆژ كاری نەكردووە، ئەمەش بەهۆی دواكەوتنی مووچەیە و زۆری ڕێژەی كرێكاری بیانییە”.
زانـا، كە تەمەنی 45 ساڵە و زیاتر لە 15 ساڵە سەرقاڵی كاری كرێكاریە، دەڵێت:” مووچە ئەو كاتەی مانگانە دەهات و گرفتی نەبوو، هەندێك جار فریای كار نەدەكەوتین، ناچار بووین بۆ خاوەن كارەكان نۆرەمان دادەنا، بەڵام لە ئێستادا كار كەم بووە وەك پێویست نییە، ناچار دەبین بەیانی زوو بێینە سەر جادەی فڵكەی بازاڕی سۆران، چاودێری ئەوە دەكەین كە كەسێك بێت كارمان پێبدات”.
حاجی حەداد كەسێكی ناسراوی سۆرانە و لەبارەی دۆخی كرێكاران دەڵێت:” هەر كەسێك لە سەرەتادا كە كاری كرێكاری هەڵدەبژێرێت، بێگومان هیچ كارێكی دیكەی لە بەردەست نییە، بۆیە ئیشی كرێكاری دەكات، دەتوانین بڵێین لە دوای ئەوەی سۆران بووەتە ئیدارەی سەربەخۆ، كارەكان باشتر بوون و هەلی كار زیاترە بە بەراورد بە جاران”.
دووپاتی كردەوە، كرێكار ئەو بڕە پارەیە وەردەگرێت، بژێوی ڕۆژانەی خۆی پێ ئەنجام دەدات، لە هەمووی خۆشتر ئەوەیە لە سۆران ڕێزی زۆر لە كرێكاران دەگیرێت. تاكە كێشەی ئێمە ئەوەیە لە ئێستادا پارەی كرێكاران زۆر كەمە بە بەراورد بە شارەكانی دیكەی كوردستان، داوا لە هەموو كرێكارانیش دەكەم ئەوانەی ناویان لە سەندیكای كرێكاران تۆمار نەكردووە هەرچی زووە بچن ناویان تۆمار بكەن، تا سەندیكا لە كاتی پێویست هەڵوێستی لەسەر ئەوان هەبێت”.
لەو بارەیەوە، جەلال مەجید باڵەكی، سەرۆكی لقی سۆرانی سەندیكای كرێكاران، بە زاری كرمانجی راگەیاند:” ساڵی 2000 لقی سەندیكامان لە سۆران دامەزراوە و سەرپەرشتی كاروباری حەوت سەندیكای پیشەیی لە سنووری ئیدارەی سەر بەخۆی سۆران دەكات، ڕۆڵێكی بەرچاومان هەبووە لە ڕاپەراندنی كاری سەندیكا و داكۆكیكردن لە مافی كرێكاران و پیشەوەران بە شێوەیەكی گشتی”.
زیاتر گووتی:” چەندین چالاكیمان ئەنجام داوە بە هاوكاری و هەماهەنگی دام و دەزگاكانی ناوچەكە و پەیوەندی باشمان هەبووە لەگەڵ برا كرێكارەكانمان. لێژنەیەكی تایبەتیش بە خۆیان دروست كراوە بۆ نوێنەرایەتی كردنیان و ژمارەی ئەندامانمان ڕۆژ بۆ ڕۆژ لە زیاد بووندایە”.
ئەو بەرپرسەی كرێكاران، ئەوەشی خستەڕوو، ڕۆژانە پێشوازی لە خوشك و برا كرێكارەكانمان دەكرێت و چارەسەری كێشە و گرفتەكانیان دەكرێت. نوێنەرمان لە گشت لێژنەكانی قایمەقامیەتی سۆران هەیە بۆ ئەنجامدانی كاروباری پەیوەندیدار بە كرێكاران. بەداخەوە ئەمساڵ دوو كرێكاری سنوورەكەمان بە هۆكاری جیاواز لە ئیدارەی سۆران گیانیان لەدەست داوە. ماوەی چەند ساڵێكە كار و چالاكیەكانمان لاواز بووە، هۆكارەكەش دەگەڕێتەوە بۆ چەند هۆكارێك، وەك لایەنی ئابووری، باری داراییمان خراپە، داهاتمان لەسەر ئابوونەی ئەندامانە. كرێكارانیش ئامادەنین ناسنامەكانیان نوێ بكەنەوە”.
جەلال بالەكی، دەشڵێت:” بە پێی بڕیاری حكومەتی هەرێمی كوردستان، پێویستە لە هەر شوێنێك 75% كرێكاری ناوخۆیی بێت و 25% كرێكاری بیانی، بۆ ئەمەش هەموو هەوڵێَكمان داوە، دەبێت خاوەن كارەكان پابەندبن بەو بڕیارە. ئامانجیش لەو بڕیارە ئەوەیە كە هەلی كار زیاتر بۆ كرێكار و خەڵكی ناوخۆ بڕەخسێت”.
لای خۆیەوە، هەژار یونس، بەرێوەبەری كار و دەستەبەری كۆمەڵایەتی ئیدارەی سۆران، دەڵێت:” سنورەكەمان چەندین شار و شارۆچكە لەخۆ دەگرێت. ئەوەش وایكردووە كە جگە لە كرێكارانی ناوخۆیی، خەڵكی بیانیش ڕوو لە ناوچەكە بكەن، بە مەبەستی دۆزینەوەی هەلی كار”.
بەرێوەبەری كار و دەستەبەری كۆمەڵایەتی ئیدارەی سۆران، ئاشكراشی كرد:” لە سنووری بەڕێوەبەرایەتیەكەمان، زیاتر 600 كرێكاری بیانی تۆمار كراون كە زۆربەیان كرێكاری ئێرانین، ئەوانەی دیكەش لە وڵاتی دەرەوە هاتوون و لێرە كاری كرێكار و كاری دیكە ئەنجام دەدەن”.
