ئیمان فریاد حەسەن
قوتابی قۆناغی چوارەم
بەبێ باسكردنی ڕۆڵی جوامێرانەی ئافرەتە بارزانیەكان هەر خوێندنەوەیەك بۆ مێژووی سیاسی و كۆمەڵایەتی كوردستان یان ناوچەی بارزان كەمو كورتی تێدا دەبێت ئەمەش لەخۆوە نەهاتوە بەڵكو واقیعحاڵی ناوچەكەو بەرپابونی بەرپابونی چەندین شۆڕش لەبارزانەوە و ئەركی مێژووی ناوچەكە لە بزاڤی ڕزگاری خوازی كورستاندا وایكردووە خەڵكی ناوچەكە بەگشتی چەندین جار ئاوارەببن و ماڵ و حاڵی خۆیان بەجێبهێڵن
لەو كاروانە دورەی ئاوارەبوندا بۆ توركیا و بۆ ئێران بۆ شارەكانی ناوەڕاست و باشوری عێڕاق زۆر جار ئافرەتان ئەركە قورسەكەیان بەسەر شانەوە بوە ئەمە جگە لەوەی لەچەندین قۆناغدا پیاوانی بارزانی بە كۆمەڵ بونەتە پێشمەرگە بۆ شەش مانگ و ساڵ و دوساڵ و لەپەڕینەوە لە ئاراس بۆ ماوەی سێزدە ساڵ پیاوان ماڵ و حاڵی خۆیان جێهێشتوە و تەواوی ئەركی بەڕێوبردنی خێزان و پەروەردەكردنیان و فێركردنی منداڵەكانیان لە سەر شانی ئافرەتان بووە
ئەزموونی ئەنفالكردنی بارزانیەكانیش ٣١/٧/١٩٨٣ بۆ خۆی ئەزمونێكی تاڵ بوو بردنی پیاوەكان و گەنجەكان و بەكۆمەڵ كوژكردنیان و هێشتنەوەی ئافرەتەكان بەبێوەژنی و بەبێ كەسی بۆ …
خۆی ئەزمونێكی شۆڕەشگێرانیەی تری ئافرەتە بارزانیەكان بوو وەك چۆن ئێمە لەماوەی ئەو سێزدە ساڵەی بێ خودانەی بارزان و دووربوون لە بارزانی نەمر لە ١٩٤٧ تا ١٩٥٨ ژیان و خەباتی دایكان و خوشكانمان بە چاوی خۆمان بینیوە ئافرەتەبارزانیەكان ئامادەنەبوون ملكەچ بكەن بۆ ئەو واقیعە تاڵەی كە ڕژێمە یەك لەدوای یەكەكانی بەغدا دەیویست بەسەریاندا بسەپێنێت و ملیان پێ كەچ بكات ئەوان خۆڕاگربون بۆئەوەی سەرفرازبن دەچوان كرێكاری و قوڕكاریان دەكرد لە ماڵان نانیان دورست دەكرد وجلیان دەشوشت تەنیا بۆ ئەوەی سەربەرزبن لە ساڵانی هەستاكانی سەدەی ڕابردوشدا ئەو منداڵانەیان كە سەدام باوك و برا گەورەكانیان قەتلوعام كردبوون ئەو ئافرەتانە ئەونیان پەروەردە كرد وخوێندنیان پێ تەواو كردن و زۆریشیان گەیشتنە زانكۆ
ئەو ڕۆڵەی ئافرەتە بارزانیەكان بوە هەمیشەئەوان پیاوەكانیان لە جەبهە بون ئەو كاتەشی لە پاش ١٩٧٥ ەوە لە ئێران پەنابەر بون ئافرەتەكانمان ڕۆڵی جوامێرانەی بەخێوكردنی منداڵەكانیان دەگرتە ئەستۆ زۆر جار بوە بە سێ ساڵ وەك مەفرەزە لە كوردستانی عێڕاق بوین پیاوەكان یان پێشمەرگە بون یان ئەنفالكران ئەوە كچ و ئافرەتەكانمان بون بەبێ ئەوەی مل بۆ كەس بدەن خۆیان حوكمی خێزانەكانیان و كۆمەڵگەكەشیان كردووە ملیان بۆكەس نەداوە ڕێگەیان ..
نەداوە بیانیەك بێتە ماڵی بارزان ئەوانەی تابعی ماڵی بارزان بون هەموویان وابون ئافرەتەكانیان ئازاو یەك ماڵ بون قانونی ماڵی بارزان هەبوو دەگوت تەنازول نەكەن قەناعەتان بەخودا هەبێ خودا چەندی داوە قەناعەتان پێی هەبێ و منەتی كەس هەڵنەگرن ئەوە نهێنی هۆكاری مانەوەی ئێمە بوو ئەمیان نهێنی هەستانەوەی ئەمە پاش هەر نوچدان و زریانێك لەو سەد ساڵەی ڕابردودا چەندین جار لەسەر خاكی خۆمان هەڵكەنراوین ئاوارەكراوین ماڵمان تاڵان كراوە و گوندەكانمان سوتێنراون ئەنفالكراوین بەزۆر كراینە پەنابەر بەڵام هەر خۆڕاگربووین ئافرەتە بارزانیەكان ئەركی قورسیان لەسەر شان بوو كە تەنیان دووربونی پاوەكانیان وبەخێوكردن و پەروەردەكردنی منداڵان پەیدا كردنی بێژویان نەبوو بەڵكوو بەرنگاربوونەوەی دووژمنانیشان لەسەر شان بوو كەڕامەتی خۆیان ڕاگرتوە خۆیان حوكمی خۆیان كردووە چەندین چیرۆكی ڕاستەقینە هەیە لەسەر ئەو شێرەژنانەی ناوچەی بارزان كە چۆن بەرنگاری بۆلیس و عەسكەر بونەتەوە هەرگیز تەنەزولیان بۆ دوژمن نەكردوە ڕویان نەداونەتێ منداڵانی ئامۆژگاری كردوە كە ئەوانە دوژمنن زۆریان لەپێناوی بەخێوكردنی كەسوكاری خۆیان تا مردن شویان نەكردوە جارێكیان ژنانی گوندی خەلان تفەنگیان لە پۆلیسەكان سەندەوە و دوای چەكردنیان كەنجە كوردە زیندانی كراوانیان لێ سەندونەتەوە چەندین نمونە هەیە باوك كۆرپەی خۆی بەجێهێشتوە و لەگەڵ …
پێشمەرگە ڕۆیشتوە و شەهیدبووە و منداڵەكەی خۆی نەدیوەتەوە یان هەبووە بە شەش مانگ بە ساڵ و دووساڵ و وەكوو ۱۹٤۷ بە دوازده ساڵیش كوڕ و باوك و برا نەهاتونەتەوە ناو ماڵ و منداڵی خۆیان بەڵام ژنە بارزانیەكان توانیویانە زۆر بەچاكی ئەو بۆشایە پڕبكەنەوە كە غیابی باوك و برا دورستی كردبوو زولێخا خوشكی سلێمان حادێ لە شۆڕەشی گوڵاندا سێ كوڕی شەهید بوو هێشتا وتبووی ئەوانیتریشم دەكەمە قوربانی كوردستان حەلیمە قادر دایكی حاجی و دكتۆر مالخۆ كە خوشكی سەهید حالی بوو ئەو بۆ خۆی بەكێك بوو لە قارەمانەكەنی كوردستان دەتوانم بڵێم لە قۆناغی ژیانی سیمی دیانا ئەو پێشمەرگە بوو ناموس و سەرو ماڵی ئەو خەڵكە لێقەوماوەی پاراستوە هەمیشە دارێكی بەدەستەوە بوو بە شەو ڕۆژ چەندین جار ئەودزانەی فەلاقە كردووە كە بۆ ئەسپ و كەلوپەل دزین و تەعدا كردن لە بارزانیەكان دزیان بۆ ناوسیمی دیانا دەكرد چەندین جار شەڕی لەسەر منداڵە بارزانیەكان كردووە ئەو ژیان و خەباتە قورس وبەردەوامەی ئەوان وای كردووەلە ناوچەی بارزاندا ئافرەتان پێگەیەكی بەرزوو بەهێزیان هەبووە وهەیە چونكە هەر ئەوان بوون لەماوەی سەد ساڵی ڕابردوو جگە لەوەی نەیان هێشت دووژمن زاڵ بێت ڕێگەشیان نەدا منداڵەكان سەرگەردان ببن ئەوان گەنجیان وا پەروەردەكرد كە چاوەڕێی شۆڕەش و گەڕانەوەی بارزانی بن هەرواش بوو كە بارزانی گەڕایەوە زۆر بەی زۆری گەنجانی بارزان بون بە پێشمەرگە ..
