زارى کرمانجى:
نەوار سەعدی، پسپۆڕی کاروباری ئابووریی نێودەوڵەتی، رایدەگەیەنێت، سەپاندنی سزاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەسەر بانکە حکوومییەکانی عێراق، وەک بانکی ڕافیدەین، دەرئەنجامی مەترسیداری دەبێت. ئاماژەی بەوەش کردووە، کە ئەم هەنگاوە لەوانەیە ببێتە هۆی ئاڵۆزی و پشێویی بەرفراوان لە بازاڕی عێراقدا.
کاریگەریی سزاکان لەسەر ئابووریی عێراق
سەعدی لە لێدوانێکدا بۆ (بەغدا ئەلیەوم) ڕوونی کردووەتەوە، کە سزاکان تەنیا ڕێکاری یاسایی دژی دامەزراوە داراییەکان نابن، بەڵکوو هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆ دەبن بۆ سەقامگیریی ئابووری لە عێراقدا، بەهۆی ئەو ڕۆڵە گرنگەی، کە ئەم بانکانە لە دابینکردنی پارە بۆ بازرگانیی دەرەکی و دابینکردنی نەختینەی دۆلاری ئەمریکی بۆ بازاڕە ناوخۆییەکان دەیگێڕن.
ئەو پسپۆرە ئابوورییە پێی وایە، عێراق بە شێوەیەکی سەرەکی پشت بە نەوت دەبەستێت، وەک سەرچاوەیەکی سەرەکیی داهات، کە نەوت بە دۆلاری ئەمریکی دەفرۆشرێت و داهاتی ئەم هەناردەکردنە لە هەژمارە بانکییە نێودەوڵەتییەکاندا دادەنرێت، پاشان بۆ دابینکردنی بودجەی گشتی بەکار دەهێنرێت، لەوانە مووچەی فەرمانبەرانی حکوومی و پارەدارکردنی پڕۆژەکان. هەر ئاستەنگێک لەم پرۆسەیەدا بەهۆی سزاکانەوە دەکرێت ببێتە هۆی قەیرانێکی دارایی توند و سنووردارکردنی توانای حکوومەت بۆ گواستنەوەی پارە بەئاسانی، کە ئەمەش کاریگەریی نەرێنی دەبێت لەسەر سووڕی ئابووریی ناوخۆ.
کاریگەرییەکان لەسەر وەبەرهێنان و نرخی گۆڕینەوە
سەعدی ئاماژەی بەوەش کردووە، کە سزاکان دەبنە هۆی لەدەستدانی متمانەی وەبەرهێنەرانی بیانی بە کەرتی بانکیی عێراق، ئەمەش وا دەکات ڕاکێشانی وەبەرهێنانی نوێ زەحمەت بێت، کە پێویستە بۆ هەمەچەشنکردنی ئابووری و کەمکردنەوەی پشتبەستن بە نەوت.
هەروەها سەعدی پێشی وایە، بانکەکانی عێراق لەوانەیە ڕووبەڕووی ئاستەنگ ببنەوە لە مامەڵەکردن لەگەڵ بانکە جیهانییەکان، کە ئەمەش پرۆسەی گواستنەوەی پارە ئاڵۆز دەکات و دەبێتە هۆی دواکەوتن لە پارەدانە نێودەوڵەتییەکان.
ئەو پسپۆرە هۆشداریشی داوە، کە ئەو سزایانە لەوانەیە کۆمپانیا بیانییەکان بەرەو دوورکەوتنەوە لە مامەڵەکردن لەگەڵ عێراق پاڵ پێوە بنێن، کە ئەمەش دەبێتە هۆی گۆشەگیریی ئابووری، ئەوەش ڕاستەوخۆ کاریگەریی لەسەر نرخی گۆڕینەوە دەبێت، چونکە خواست لەسەر دۆلار لە بازاڕی ڕەشدا بەهۆی سنووردارکردنی دەستگەیشتن بە دراوی بەهێز زیاد دەبێت، ئەمەش بەهاکەی بەرامبەر بە دیناری عێراقی بەرز دەکاتەوە و دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی نرخەکان و هەڵاوسان، کە دۆخی ئابووریی هاووڵاتییان خراپتر دەکات.
