زاری كرمانجی – سۆران :
رۆژنامەی فاینانشیاڵ تایمز لە راپۆرتێكی پڕ لە بەڵگەدا ئاشكرای دەكات كە ڕژێمی ئەسەد لە كاتێكدا بەدەست كەمی دراوی بیانییەوە دەناڵێنێت، لە ساڵی ٢٠١٨ و ٢٠١٩دا ٢٥٠ ملیۆن دۆلاری گواستووەتەوە بۆ رووسیا كە كێشی نزیكەی دوو تۆن بووە و كە ١٠٠ دۆلار و ٥٠٠ یۆرۆ بووەو بۆ فڕۆكەخانەی مۆسكۆ و نۆكۆڤۆ بۆ ئەوەی بە زمانی ڕووسی دابنرێت.
لە راپۆرتی ڕۆژنامەی فاینانشیاڵ تایمز هاتووە “بانكی ناوەندیی بەشار ئەسەد لە ماوەی دوو ساڵدا نزیكەی 250 ملیۆن دۆلاری كاش بۆ مۆسكۆ گواستووەتەوە. ئەم گواستنەوەیە لە كاتێكدا بوو كە دیكتاتۆری سووریا قەرزاری كرێملین بوو بۆ پشتیوانی سەربازی و كەسوكارەكەی بە نهێنی موڵكیان لە ڕووسیا دەكڕی.”
بەگوێرەی ڕاپۆرتەكە، ئەم گواستنەوە نائاساییانە لە دیمەشقەوە ئەوە دەردەخەن كە ڕووسیا وەك یەكێك لە هاوپەیمانە سەرەكییەكانی ئەسەد كە لە ڕووی سەربازییەوە پاڵپشتیی كردبوو بۆ درێژكردنەوەی ماوەی سەرۆكایەتییەكەی، بووەتە یەكێك لە گرنگترین شوێنەكان بۆ وەرگرتنی پارەی نەختینی سوریا، چونكە سزاكانی ڕۆژئاوای ئەو وڵاتە ئەو پارەیەی بردبوو لە دەرەوەی سیستەمی دارایی جیهانی.
كەسایەتییە ئۆپۆزسیۆنەكان و حكومەتەكانی ڕۆژئاوا ڕژێمی ئەسەدیان تۆمەتبار كردووە بە تاڵانكردنی سامانی سوریا و بەشداریكردن لە چالاكییە تاوانكارییەكان بۆ دابینكردنی دارایی شەڕ و دەوڵەمەندكردنی خۆیان. ناردنی ئەم پارە نەختینەیە بۆ ڕووسیا هاوكات بوو لەگەڵ پشتبەستنی سوریا بە پشتیوانی سەربازی كرێملین، لەوانەش لە ڕێگەی كرێكارانی گروپی ڤاگنەر و خواستی بنەماڵە فراوانەكەی ئەسەد بۆ كڕینی موڵكی لوكس لە مۆسكۆ.
دەیڤید شەنكەر، كە لە ساڵی ٢٠١٩ تا ٢٠٢١ وەك یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی ئەمریكا بۆ كاروباری ڕۆژهەڵاتی نزیك بووە، ڕایگەیاندووە، ئەم گواستنەوەیانە جێگەی سەرسوڕمان نین، چونكە ڕژێمی ئەسەد بە بەردەوامی پارەكانی “بە تێكەڵكردن لەگەڵ پاراستنی سامان و سەروەت و سامانی نایاسایی سوریا لە دەرەوەی وڵات” خەرج دەكات. لە وڵاتەوە دەیكرد
ناوبراو زیادی كرد: ڕێژیم پێویستە پارەكەی بگوازێتەوە بۆ پەناگە ئارامەكانی دەرەوەی وڵات تا بتوانێت بۆ ژیانی لوكسی ڕژیم و كەسوكارەكەی بەكاری بهێنێت.
ئەیاد حەمید، توێژەری باڵا لە پرۆگرامی پەرەپێدانی یاسایی سوریا، وتی: «ڕووسیا بەدرێژایی ساڵان بووەتە پەناگەیەك بۆ سەروەت و سامانی ڕژێمی ئەسەد».
