فازڵ میرانی
بەروار بریتییە لە دیاریکردنی ناوچەیەک لە ڕووداوێکی مێژووییدا، کە هەموو ڕووداوەکان، ناساندن و چارەسەرکردنیان بە شیکاری و لێکدانەوە و لێکۆڵینەوە لە هەموو ئەو فاکتەرانەی هاوکێشەکەیان بەرهەم هێناوە، لەخۆدەگرێت، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان دەگەڕێتەوە بۆ شازدەی ئابی 1946 و مێژووەکەی بریتییە لە فاکتەرە مرۆیی و جوگرافی و سیاسی و کاتییەکان، کە لە کاتی خۆیاندا کارلێک و گەشەیان کردووە و ڕەگیان داکوتاوە و هەڵسەنگاندنیان بۆ کراوە و بڵاوبووەتەوە، دامەزراندنی دەوڵەت و لەناوچونی کاریگەری هەبووە لە واقیع و ئەدا و هزر و هۆشیاری باوباپیرانمان بۆ گەیشتن بە پێویستی قەوارەیەکی حزبی خاوەن تیۆری سیاسی ڕێکخراوەیی.
پارتی 78 ساڵ لەمەوبەر بەسەرۆکایەتی مستهفا بارزانی دامەزراوە و لەو ڕۆژەوە تا ئەمڕۆ عەرشی عێراق لە پاشایەتی گۆڕاوە بۆ کۆماری و ئەنجومەنێکی سەروەری و حوکمی سەربازی بۆ قاسم و دە سەرۆککۆمار حوکمیان کردووە سەرەڕای سەرۆکێکی کاتی، ئێمە سوورین لەسەر داواکردنی مافەکانی گەلەکەمان و گەلانی عێراق، لە کاتێک دا حکوومەت بە قۆناغەکانی گواستنەوەدا تێدەپەڕێت، کە هێشتا پێویستی بە هەموارکردن و ڕاستکردنەوە هەیە، ئێمە لە بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردستان زێدەڕۆیی ناکەین، بەڵام بەبێ ئێمە بزووتنەوەی نیشتمانی عێراق نەدەبوو بە هێزێکی فشاری ڕاستەقینە، کارکردن بۆ عێراقێک، کە عێراق خوێناوی نەبێت بەدەستی دەسەڵاتدارانی پیاوانی ئازادیخواز لەناو نەچێت.
عێراقێکی دوور لە دڵەڕاوکێ و تایەفەگەری و تێوەگلان لە هاوپەیمانی دۆڕاو و پڕۆژەی بیروباوەڕی ئیجتیهادی، کە کشتوکاڵ و نەوەکان لەناو دەبات، بۆچوونەکانی بارزانی و بزووتنەوەی کۆمەڵایەتی شانزەی ئاب پێکهاتەی کۆمەڵگهیان بەرەو باشتر گۆڕی و ئازایەتی و ئامادەیی و دەستپێکردنی شۆڕشێکی نەتەوەیی دژی نەزانی دابین کرد و ڕووناکی جێیگرتەوە، لێکدانەوەی چینایەتی و کۆیلایەتی و دەرەبەگایەتی نەهێشت و هۆشداری دا لە ئالوودەبوون بە بیروباوەڕەکان، کە فریودەرن و لەگەڵ سروشتی گەلەکەماندا نامۆن.
ئێمە کەمپێک نەبووین لە یەکێک لەو دوو بەرەیەی هێزە سیاسییەکانی جیهاندا، بەڵکو هێزێکی جەماوەری بووین بە بیرێکی نەتەوەیی هۆشیار و عەقڵییەتێکی کارکردن لەنێو سیستەمی بزووتنەوەدا نەک لەعیراق بەڵکو لە هەموو پارچەکانی کوردستان و ئەوەی، کە بە ناچاری بوونی بەرژەوەندییە نێودەوڵەتییەکان لەڕووی جوگرافی و سیاسییەوە پەیوەستە بەو قەوارانەی، کە گەلەکەمان لەسەری دابەش بووە.
ڕێبازی بارزانی و شازدەی ئاب پڕۆژەیەکی کاری گەورە و درێژخایەن و بەرفراوانە، کە تێیدا ژن و پیاو لە هەموو چین و توێژەکانی ڕۆشنبیری و ناسنامەی کورد و غەیرە کوردەوە کاریان لەسەر باوەڕی بە دۆزی ڕزگاری مرۆڤ و دۆزی گەلێک و چارەنووسی میللەتێک کردووە لەسەر فرەیی و هەمەچەشنی قبوڵنەکردنی دڕندەیی هێرشەکان و نوێبوونەوەی پیلانگێڕییەکان.
بارزانی و شازدەی ئاب ڕێڕەوی شۆڕش و خۆڕاگری و ڕاپەڕینی بۆ بەرگریکردن ئەنجامدا بۆ هەموو کوردستان و عێراق، کە لە بەیاننامەکانی دانپێدانان بە گەلان و پەیماننامەکانی ئاشتی بەدیهاتوون، کاریگەرییەکی گەورەیان هەیە لە نەهێشتنی زیادەڕەوییەکانی دەسەڵاتی ستەمکاردا، حزبەکەی بارزانی لەڕووی مێژووییەوە حزبێکە، کە سوورە لەسەر داخوازییەکانی و قبوڵنەکردنی سەپاندنی فەرمانڕەوایەک، کە دەیهەوێت شکۆمەندی ساختە لەسەر حسابی حوکمڕانەکان دروست بکات.
حزبەکەی بارزانی لەڕووی مێژووییەوە حیزبی قەڵەمی ئازاد و دەنگی ڕاستگۆ و قسەی یەکلاکەرەوە و ئەو چەکانەیە، کە ڕووبەڕووی چەکی بەکرێگیراو دەبنەوە، حیزبی ئەو کەسانەیە، کە لە گۆڕە بەکۆمەڵەکاندا زیندەبەچاڵ کراون، هەندێک جار وەک بەندکراو و هەندێک جار خنکێنراون، پارتی چالاکی نەتەوەیی و بەرە سەرەتاییەکان هۆشیارن لە بیرکردنەوە و بڕیاردان، کاری ڕاستگۆیانە و بەخشینی گەورە.
حیزبی لێبوردەیی گشتی بۆ دەستدرێژکەران و حیزبی زاڵبوون بەسەر ستەمکاران و حیزبی کۆکردنەوەی هێز و پەیوەندی لەگەڵ خەڵک و جێبەجێکردنی مافەکانیان. بۆچوونی بارزانی و حزبەکەی و ڕێبازی پێشکەوتن و ئاوەدانکردنەوە و نۆژەنکردنەوە و بنیاتنانی نەوەکانە، کە نازانن ترس چیە و کار بۆ پاراستنی ئایندە دەکەن.
ئەم سەقامگیرییە بۆتە کارێکی دامەزراوەیی بۆ مسۆگەرکردنی بەردەوامی و پاراستنی مێژوومان و دەرس وەرگرتن لە شۆڕشی ئەیلول و گوڵان و سەرهەڵدان و بنیاتنانی یەکەم ئەزموونی دیموکراسی ڕاستەقینە لەسەر خاکەکەمان، ئەم خۆڕاگرییە ڕەگی داکوتاوە، دەڕوێت خەریکە گوڵ دەردەکات و بەروبوومەکانمان بەر ئاگری قینلەدڵانی ئازادی دەکەوێت، هەر، کە هەورێک لادەچێت، خەریکە پێش ئەوە کار دەکەین بۆ ئەوەی ئامانجی گەلەکەمان، کە ئازادییە بێنینەدی و لە کۆت و زنجیری تاریکی ئازادی ببێت، پیرۆزبایی لە خۆمان و هەموو خەڵکی ئازاد دەکەم لەو ڕۆژەی، کە پارتەکەمان دەستیکرد بە بنیاتنانی واقیعێک، کە مانای ئەزموونی کوردستان و پێکەوەژیان و ئاسایش و ئابووری و زانست گەرەنتی بێت بۆ داهاتوو.
*لێپرسراوی دەستەی کارگێڕی مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان
