شەهلا رەشید- سۆران
پزیشكێكی پسپۆڕی دادوەر، دەڵێت” نەبوونی پەروەردەیی سێكس كارەسات دروست دەكات، پێویستە دایكان و باوكان ئەوە تێبگەن كە ئەركی سەرشانی ئەوانە منداڵەكانیان فێر بكەن رووبەڕووی گێچەڵی سێكسی نەبنەوە.
د. دیلمان ئازاد خوشناو، پزیشكی پسپۆڕی دادوەر و مامۆستای زانكۆ، بە زاری كرمانجی راگەیاند” دەمەوێت نووسینەكەم، بە وتەیەكی جوانی چینییەكان دەست پێبكەم، كە دەڵێن” دایك و باوك، دەرگای پەروەردەیی دەكەنەوە بەڕووی منداڵەكانیان لە ژیان، ئەوانیش دەبێت بزانن چۆن هەنگاو دەنێن بۆ ژوورەوە” بابەتێكی زۆر گرنگ هەیە دەبێ هەموومان كاری لەسەر بكەین بە باوەڕەوە ئەویش پەروەردە و بناغەی دروستبوونی كۆمەڵگەیەكی پتەو و بەهێزە، وڵات تەنها پێویستی بە چەك و جبەخانە نییە بۆ بەهێزبوون، بەڵكو پێویستی بە تاكی بەهێزە كە لەو تاكەوە كۆمەڵگە دروست دەبێت، زۆرجار كێشە كۆمەڵایەتییەكانی گەورە لە بنەڕەتدا لە بابەتێكی زۆر ئاساییەوە دەستی پێكردووە، یاخود لە ئەنجامی هەندێك بیروباوەڕی هەڵە سەری هەڵداوە كە لەنێو كۆمەڵگەدا هەیە و نەوە دوای نەوە دەگوازرێتەوە، بەداخەوە كەسیش دەستی بۆ نابات تا چاكی بكات، ئەوەش ئەو دیاردانەن كە دەیان كێشەی كۆمەڵایەتییان لە كۆمەڵگەدا دروستكردووە، ئەگەر كەسانێك هەوڵی ئەوە بدەن چاكی بكەن ئەوا خەڵكانێكی زۆر بە شتێكی نامۆی دەبینن، چونكە بەشێك لە كۆمەڵگە رەنگە باوەڕی بەهەندێ شتی ناڕاست هەبێت كە لە بنچینەدا بوونی نییە، هەموو ئەوانەش دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی پەروەردەیەكی تەندروستی ئەرێنی لەلایەن دایكان و باوكانەوە بۆ منداڵەكانیان، ئەگەر بمانەوێت نموونەیەك لەسەر ئەو باسەی سەرەوە وەرگرین و بیری لێبكەینەوە تا زیاتر لە مەبەست و ئامانجی بابەتەكە تێبگەین، كاتێك ژن و مێردێك، لەسەر نەبینینی چەند دڵۆپە خوێنێك لە شەوی هاوسەرگیری شیرازەی خێزان هەڵدەوەشێننەوە، راستەوخۆ بڕیار دەدەن كە ژنەكە پاكیزە نییە و هەر كەسەك لە شوێنی خۆیەوە دەبێتە پسپۆڕ و زانای ئەو بابەتە، هۆكاری بنەڕەتی ئەم دیاردەیەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە لە پەروەردەیی خێزان پیاوەكە ئەوەی بۆ ماوەتەوە، ئەو پیاوەی كە ژیانی هاوسەرگیری پێكهێناوە وایان لە مێشكی چەسپاندووە كە ژن و پاكیزەییەكەی تەنها چەند دڵۆپە خوێنێكە.
ئەم پزیشكە، ئاشكراشیكرد” كەسمان ئەوەمان لەخۆمان نەپرسیوە بۆچی منداڵێك دەست درێژی سێكسی یان گێچەڵی سێكسی پێدەكرێت لەلایەن كەسێكی قێزەونی دەروون نەخۆش؟ یاخود كاتێك بابەتێكی وا روودەدات وەڵام و هەڵویستمان چییە؟ كێشەی ئەمەش لە بنەڕەتدا بۆ بابەتی پەروەردەیی خێزانەكان دەگەڕێتەوە، چ لە لایەنی دەستدرێژیكار چ لایەنی كە دەستدرێژی كراوەتە سەر، چونكە زۆربەی دایكان و باوكان، پێیان شەرمە وشەی پەروەردەیی (سێكسی) باس بكەن، زۆرجار دەڵێن” با منداڵ فێری ئەو وشانە نەبن” وا دەزانن بەس ئەو وشەیە لەناو بابەتەكە هەیە و ناڵێن كە بابەتەكە واتە پەروەردە، دەبێت ئەوان تێبگەن كە ئەوە ئەركی سەر شانیان منداڵەكانیان فێر بكەن چۆن پارێزگاری لە خۆیان بكەن و ترسییان نەبێت لە كاتی روودانی هەر شتێك و بەزووترین كات باسی بكەن، منداڵەكان لە زۆربەی خێزانەكاندا وا فێركراون هەر قسەیەك بكات دەبێ دەمی قەتیسی بكەن و نەهێڵن قسە بكات و ئەگەریش بڵێت بەشێوەیەكی توندوو تیژی بێدەنگی دەكەن.
د. دیلمان ئازاد، ئاماژەی بەوەشدا” ئەگەر لە دایك یان باوكێك بپرسی بۆچی منداڵەكەت فێر ناكەی لەسەر ئەم بابەتانە، ئەوا هیچ وەڵامێكی زانستی پێی نییە تەنها پەروەردەیەكی هەڵەیە كە ماوەتەوە، ئەویش پێی گووتراوە كە نابێت باسبكرێت. ئینجا بۆ؟ نازانین لەبەرچی؟ كە چی لێكۆڵینەوەكان دەریانخستووە باسكردنی بابەتی پەروەردەیی سێكسی دەبێتە هۆی پاراستنی منداڵ تا رادەیەكی باش، بەڵام ئەو باسكردنە دەبێ لە چوارچیوەیەكی زانستی سنووردار بێت.
