رێبوار حەمەلاو شوانی
زیاتر لە یەک سەدە تێدەپەڕێت بە سەر دروستکردنی عێراقێکی ساختە بەناوی دەوڵەت و لکاندنی ئەم بەشەی کوردستان کە لە رووی جوگرافیا و نەتەوە بە باشووری کوردستان و لە رووی سیاسی و ددانپێنانی نێودەوڵەتی و دەستووری و یاساییەوە بە قەوارەی هەرێمی کوردستان ناسراوە ، دەیان ساڵە هەموو ئەو حکوومەت و دەسەڵاتانەی کە هاتوونەتە سەر کورسی حکوومرانی هەر سیستەمی پاشایەتییەوە بە ئێستای مەزهەبی وتایفی شیعی بە هەمان زێهنیەتی رابردوو و بەڵکو خراپترین سیاسەتی ئازاردان و چەوساندنەوەیان بەرامبەر بە کوردوکوردستان ئەنجام داوە .
ئەگەر تادوێنی ڕژێمەکانی پێشووتر سیاسەتی زیندەبەچاڵکردن و چەکی کۆمەڵکوژ وتیرۆرکردن و هەوڵی ڕێشەکێشکردنیان بەرامبەر بە گەلی کورد و پێکهاتەکانی دیکەی عێراق ئەنجامدەدا و درێغیان نەکرد لە شەهیدکردن و بێ سەروشوێنکردنی هەزاران کەس ، ئەوەتا جارێکی تر لە سایەی عێراقێکی بەناو فیدڕاڵی ودیموکراس و بوونی دەستوورێک کە تا ئێستا جوڵە وکاری پێنەکراوە ، دیسان بە سیاسەتی شۆڤێنی وتایفی و مەزهەبی و زۆرینە ئەوا سیاسەتی گەمارۆدان و پەراوێزخستن و بڕێنی مووچە و بودجە و برسیکردنی خەڵکی کوردستان و ستەمکاری بەرامبەر پێکهاتە نەتەوەییەکانی تر ئەنجام دەدرێت لە کاتێکدا دەسەڵاتدارانی ئێستا بە پابەندنەبوون بەدەستوور و هاوبەشی ، عێراقیان کردۆتە سەر ڕێرەوێکی مەترسیدار بەرەو ئاقارێکی نادیار .
بەتایبەتی بە هەڵوەستەکردن لە سەر مێژووی دەسەڵاتدارانی عێراق لە هیچ سەردەم قۆناغێکدا نەبووە کە بە هەموو توانایەکەوە دژایەتی گەلی کورد نەکەن و لە بەڵێن و ڕێککەوتننامەکانیان پاشگەز ببنەوە و هەرکاتێک هێز وچەک و پارەیان لەبەردەست بووبێت ئەو کاتە پەڵاماری کوردوکوردستانیانداوە و لەکاتی لاوازبوون و تەنگانەشدا ئەو بێ شەڕمانە و داوایان لە سەرکردایەتیی سیاسی کوردستان و بەتایبەت سەرۆک مسعود بارزانی کردووە تا لە کێشە و ئاڵۆزییەکان کە خۆیان هۆکاری سەرەکین ڕزگاریان بکات و بۆیان چارەسەر بکات ، عێراقێک کە هیچ دادپەوەری و یاسا و دەستوور و هاوبەشی و فیدڕاڵی تێیدا سەروەری نەبێت و هەموو گەل و پێکهاتەکان تێیدا بە متمانە و ئاسوودەی ژیان بەسەر ببەن و خەڵکانێک بە گروپ و میلیشایی لە یاسا دەرچوو کە لەدەرەوە سنوورەکان و لە وڵاتانی هەرێمی فەرمانەکان جێبەجێ بکەن و دەستبەسەر سەروەت و سامانی گشت دا بگیرێت و لە بەرژوەندخویان بەکاری بهێنن دەبێ چ چاوەروانییەکی بێجگە لە خراپەکاری و تاوانکاری وەک ئەوەی ئێستا دەبینرێت لێبکرێت .
کاتێک حکوومەتێک دادپەوەری تێیدا نەبێت و دادگە لە ژێر هەژموونی میلیشیایی لە یاسا دەرچوو دابێت ، رۆژ بە رۆژ دەستوەردانەکان لە نێویدا زیاتر بێت و مافە دەستووری و رەواکانی گەل و پێکهاتە نەتەوەیی و ئاینیەکانی تر ژێر پێبەخرێت ، بەدڵنییایەوە ئەوەی لە ئێستەی عێراق دەگوزەرێت ، سیاسەتێکی تاکڕەوانەی میلیشیاییە کە شوێنی حکوومەتی ڕاستەقینەی گڕتۆتەوە ، حکوومەتێک کە بە شێوەیەک لاوازە کە توانایی بریاردانی نییە و گروپ ومیلیشیاکانی بریاردەری راستەقینەن و شتێک بەناوی سەروەری بوونی نییە ، بەتایبەتی بۆ ئێمەی گەلی کورد وەک دووەم گەورە نەتەوە لە عێراق نەک هەر لەرابردوو بەڵکو لە ئێستاشدا ڕاگرتن و نەناردنی مووچەی وبودجەی خەڵکی کوردستان و پێشمەرگەی کوردستان بەتایبەتی لە کاتە سەختەکاندا و نەناردنی هیچ ماف و شایستەیەک وەک کارتێکی گووشار کە مەرامەکەی دیارە ئەویش پیلانێکی قڕێژە و هاوشێوەی ئەو چەک و بۆردومانکردنانەیە کە ڕژێمەکانی رابردوو بەمەبەستی شکاندنی ئیرادەی پێشمەرگە و خەڵکی کوردستان و دانانی کاریگەری لە بیروباوەریان بەکاریان دەهێنا، بەدڵنییاییەوە ئەو پیلانگێرییانە و ئەو جۆرە شێوازە حوکمڕانییە درێژەی پێدەری سیاسەتی ڕژێمەکانی رابردوو و دەبێ گشت هێزولایەنە سیاسیەکان خۆیان لەو دوژمنانەیەتی و دژایەتییکردنانە تەنها بۆ لایەکەوە نەبەستنەوە بەڵکو پیلانگێری وپەڵاماردان و گووشارەکان بۆ هەموو گەلی کوردە بە بێ جیاوازی و بەدیاریکراویش پارتی دیموکراتی کوردستان کە پێشەنگ وئاڵاهەڵگر و بەرپرسیاریەتیی پارێزگاریکردن لە مافەرەواکانی کورد و قەوارەی هەرێمی کوردستانی بە ئەستۆ گڕتووە .
بۆیە، هەر حزب ولایەنێک لە پێناو بەرژوەندی کەسی و حزبی ملکەچی خواستە ناڕەواکانی عێراق بێت ، چونکە دوژمنان بەدرێژایی مێژووی خەباتمان هەمیشە سوودیان لە لێکترازان و ناکۆکییەکانی نێوماڵی کوردستانی و لاوازی هەندێک لایەن و کەس بینیووە بۆ زیانگەیاندن بەدۆزی کورد ، خەونی شۆڤێنییەکان لە رابردوو و ئێستاشدا هەمیشە لاوازکردنی سەرکردایەتیی سیاسی کوردستان و بەتایبەتی لە ئێستاشدا حکوومرانییەکەی بووە تا خاوەنی سەروەری خۆی نەبێت ، هەر ئەوەشە هەنگاو بەهەنگاو کاریان لە سەرکردووە هەر لە ڕێگریکردن لە هەناردنەکردنەوەی نەوت تا هیچ داهاتی نەبێت تا دەگاتە دەستبەسەرداگرتنی داهاتەکانی تر و لەدەست دەرهێنانی و یاریکردن بە کارتی مووچە وبودجەی هەرێمی کوردستان بۆ ناچارکردنی بە گوێرایەڵیان وبوونی قەوارەیەکی لاواز ودواتر ئەگەر پێیان کرا نەهێشتنی.
بۆ مێژوو و گەلی کوردیش گەواهیدەرە کە ئەوە لە رابردوو و ئێستا وداهاتووش بەرپرسیارانە و خەمخۆرانە بەرگری لە مافەرەواکانی کوردستانی کردووە بەتایبەتی بۆ ئێستا مافی بودجە ومووچەو سەروەری قەوارەی هەرێمی کوردستان ، تەنها پارتی دیموکراتی کوردستانە ، بەدڵنییاییەوە ئەگەر هەڵوێست و رژدبوونەکانی بارزانی و پارتی نەبووایە ، نەسەرەوەری و نە پرسێک و بابەتێک بەناوی هەرێمی کوردستان بوونی نەدەبوو، هەمیشە و لەهەموو قۆناغەکانی خەباتیشدا ڕووبەڕووی نەیارانی کوردستان وەستاوەتەوە ، ئامانج و ستراتیژی پارتی دیموکراتی کوردستان بەدیهێنان و مسۆگەرکردنی مافەدەستوورییەکانی خەڵکی کوردستان بە هەموو مافی پێکهاتەکانی کوردستان لە چەند حکوومەتی فیدڕاڵی عێراق ، کە دەیان ساڵە خەبات و قوربانی زۆری لە پێناو بەخشیووە .
