مالیكی : هاتنی بارزانی بۆ ئێران لە زۆر ڕووەوە گرنگە
مەحموود عەباس : سەردانەكەی بارزانی ئەرێنی و پڕ بەرەكەت دەبێت
مەهدی محەممەد – زاری كرمانجی :
ئاژانسی هەواڵی مێهر ی ئێرانی، لە ڕاپۆرتێكدا لێكدانەوەی بۆ سەردانەكەی سەرۆكی هەرێمی كوردستان بۆ كۆماری ئیسلامی ئێران كردووە و بە گرنگییەوە باس لە پەیوەندییەكانی هەرێم و كۆماری ئیسلامی دەكات و كوردی وەك هێزێكی كاریگەر لە عێراق ناو بردووە.
سەرەتا ئاژانسی ناوبراو باس لە دوو هێزی كاریگەری هەرێمی كوردستان و پەیوەندی هەردووكیان لەگەڵ كۆماری ئیسلامی ئێران دەكات و دەڵێ “بەگشتی دوو ڕەوتی سەرەكی كوردستانی عێراق كە پارتی دیموكراتی كوردستان بە سەركردایەتی مەسعوود بارزانی، هەروەها یەكێتی نیشتمانیی كوردستان بە سەرۆكایەتی خوالێخۆشبوو جەلال تاڵەبانی، سەرۆك كۆماری پێشووی عێراق، پەیوەندی باشیان لەگەڵ تاران بووە و هەیە. بەڵام ئەم پەیوەندییانە هەندێك جار گەیشتوونەتە لووتكە (وەك شەڕی داعش) و هەندێك جاریش نشێویان بینیوە (وەك كاتی ڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆیی كوردستان).”
ئاژانسی هەواڵی مێهر ی ئێرانی لە ڕاپۆرتەكەدا باس لە پەیوەندی بازرگانی هەرێم و كۆماری ئیسلامی دەكات و دەڵێ “لە ڕوانگەی ئابوورییەوە پێویستە بڵێین ئامارە بازرگانییەكان ئاماژەن بۆ پەیوەندییەكی بەرفراوان لە نێوان هەردوولادا هەیە.
بە پێی ڕاپۆرتی ئیرنا و لە زاری محەممەد مەحموودیان، كونسوڵی گشتیی ئێران لە سلێمانی، كۆی ئاڵوگۆڕی نێوان ئێران و هەرێم لە ساڵی ڕابردوو گەیشتووەتە ٢.٥ ملیار دۆلار. بۆیە نابێت گرنگی ئابووری پشتگوێ بخرێت.”
دەشڵێت “هەرێمی كوردستان بۆ ئێران گرنگییەكی تایبەتی سیاسی و ئەمنی هەیە. بەشێكی دەگەڕێتەوە بۆ سنووری هاوبەش لەگەڵ ناوچە كوردنشینەكانی ئێران. بەشێكی دیكەی ئەم گرنگییە پێویستە لە پەیوەندییە نافەرمییەكان.”
ئێران دوو نیگەرانی ئەمنی هەبوو سەبارەت بە كوردستانی عێراق :
سنووری هاوبەشی ئەو دوو خاكە لە ساڵانی ڕابردوودا شوێنی جموجۆڵی گرووپە چەكدارەكان بووە. بەڵام ئەمڕۆ لە بارودۆخی ناوچەی ڕۆژئاوا زۆر جیاوازە لە ساڵانی هەشتاكان و سەرەتای ساڵانی نەوەدەكان. بزووتنەوەكان نەماون و چەك كراون.
هەرێم خواستی زیادكردنی پەیوەندییەكانی لەگەڵ تاران هەیە :
فەدا حوسێن مالیكی، ئەندامی كۆمیسیۆنی ئاسایشی نیشتمانی و سیاسەتی دەرەوە لەبارەی سەردانەكەی سەرۆكی هەرێمی كوردستان بۆ ئێران بە “هەم میهەن”ی ڕاگەیاند: “ئەم گەشتە لە زۆر ڕووەوە گرنگە”. پەیوەندییەكانی ئێران و عێراق و هەرێمی كوردستان لە ئاستێكی بەرزدایە و بە لەبەرچاوگرتنی ڕووداوەكانی ناوچەكە، ئەم سەفەرە ئاستی پەیوەندییەكانی نێوان هەردوولا باشتر دەكات. لە لایەكی ترەوە دەتوانین پەیوەندی كۆمەڵایەتی و كولتووری لەگەڵ كوردستانی عێراق لەبەرچاو بگرین. ئاستێكی بەرزی پەیوەندی سنووری و بازرگانی لە نێوان هەردوولا هەیە. بەگشتی هاوكاری و پەیوەندییەكی باش لە نێوان ئێران و هەرێمی كوردستانی عێراق هەیە.”
ناوبراو لە درێژەی قسەكانیدا گوتی “لە ئاستی ئەمنیدا دەبێ بگوترێت كە لە هەرێمی كوردستان ئەو گرووپە دژبەرانەی هەبوون كە دژی كۆماری ئیسلامی چالاك بوون. كە بە پەیوەندی نێوان تاران و هەولێر و هەماهەنگی نێوان هەردوولا ڕووبەڕوویان لەگەڵ ئەنجام درا.”
مالیكی بە ئاماژەدان بە گرنگی پەیوەندییەكانی نێوان ئێران و هەرێمی كوردستان جەختی لەوە كردەوە: “ماوەیەك لەمەوبەر لە لایەن كۆمیسیۆنی ئاسایشی نیشتمانییەوە گەشتێكمان بۆ هەرێمی كوردستان هەبوو”. پەیوەندییەكی باش لە نێوان تاران و هەرێمی كوردستان هەیە. پەیوەندییە ڕۆشنبیری و سیاسی و ئابوورییەكانمان بەرزە و كوردیش حەزی لە زیادكردنی پەیوەندییەكانە. سەبارەت بە هەندێك بزووتنەوە كە چالاكییان لە دژی ئێران ئەنجام دەدا، كۆبوونەوەكان بە هەماهەنگی كراوە و بە دڵنیایەوە دەڵێم دواجار هەردوولا بڕیارێك دەدەن كە بە ئاراستەی پاراستنی بەرژەوەندییەكانی ئێران و عێراق بێت.”
گەشتەكەی بارزانی پەیوەندییەكانی ئێران و هەرێم قووڵتر دەكاتەوە :
مەحموود عەباس زادە مێشكینی، ئەندامی دیكەی كۆمیسیۆنی ئاسایشی نیشتمانی و سیاسەتی دەرەوە، سەبارەت بە سەردانەكەی سەرۆكی هەرێمی كوردستان گوتی “جەنابی نێچیرڤان بارزانی یەكێكە لەو هێزانەی كە لە ئاستی كۆمەڵگای عێراقییەوە هاتووەتە ئاستی سیاسەت. لە ڕووی دیمۆگرافی و ئایینییەوە سەر بە بەشێكی عێراقە (كورد) كە لە سیاسەتی ئەم وڵاتە یەكلاكەرەوە و كاریگەرن. ئەو سیاسەتمەدارێكی بەئەزموونە كە لە ڕۆڵی ئێران بە باشی تێگەیشتووە و ئاگاداری پێگەی ناوچەیی و نێودەوڵەتیی كۆماری ئیسلامی ئێرانە. ئێران هێزێكی دیاریكەرە كە هەژموونی لە ناوچەكەدا هەیە.”
بۆیە هاوكاری لەگەڵ هێزەكانی وەك بارزانی بە شێوەیەكی سروشتی یارمەتیدەرە لە پرسە ناوچەییەكان و قووڵكردنەوەی پەیوەندییەكانی ئێران و كوردستان و هەردوولا قووڵایی ستراتیژی یەكترن. كاتێك ستراتیژیستەكانی هەردوولا هاوئاهەنگ بن، ئەم پەیوەندییانە قووڵتر دەبنەوە. هەر لەبەر ئەم هۆكارەش پێم وایە گەشتەكەی بارزانی ئەرێنی و پڕ بەرەكەت دەبێت”.
