أسلام حسێن نعمان
قوتابی: بەشی میژوو زانكۆی سوران قوناخی جوارەم
هێزی پێشمەرگەی كورد بە درێژایی سەدەی بیستەم توخمێكی ناوەندی بووە لە خەباتەكانی خۆسەری و ناسنامەی كورددا، ڕۆڵی فرەلایەنەی پێشمەرگە لە ڕاپەڕین و بزووتنەوە بەرخۆدانەكانی جۆراوجۆردا، بەدواداچوون بۆ بەستنی مێژوویی و پێكهاتەی ڕێكخراوەیی و ستراتیژی سەربازی و گرنگی سیاسییان دەكات، ئەم نووسینە بە شیكردنەوەی ڕووداوە سەرەكییەكانی وەك شۆرەشی شێخ سەعید، كۆماری مەهاباد و ململانێكانی كورد و عێراق، تێگەیشتنێكی هەمەلایەنە لە بەشدارییەكانی پێشمەرگە لە مێژووی كورد و میراتی هەمیشەیییان لە سەردەمی هاوچەرخدا، هێزی پێشمەرگەی كوردستان لە مێژە لە پێشەنگی بزووتنەوەكانی خۆڕاگری كورد لە دژی دەسەڵاتە ستەمكارەكان و دەستێوەردانەكانی دەرەكی بووە، پێشمەرگە لەپێناو پاراستنی پێكهاتە كوردییەكان و دووپاتكردنەوەی مافەكانیان لەپێویستی پێكهێنراوە و پەرەی سەندووە و بووەتە هێمای ناسنامە و خۆڕاگری كوردی، پێشمەرگە لە داڕشتنی ڕەوتی مێژووی كورد لە سەدەی بیستەمدا رۆلی هەبووە، تیشك دەخاتە سەر بەشدارییەكانیان لە ڕاپەڕین و بزووتنەوە بەرخۆدانەكان لە سەرانسەری هەرێمی كوردستان.
زەمینەی مێژوویی:
سەدەی بیستەم هەڵچوون و ململانێی بەرچاو لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بەخۆیەوە بینی، لەو ماوەیەدا دانیشتوانی كورد ڕووبەڕووی چەوساندنەوە و پەراوێزخستنی سیستماتیك بوونەتەوە لەلایەن حكومەتە ناوەندەكانەوە، لە بەرامبەردا سەركردە كوردەكان هێزی پێشمەرگەیان كۆكردەوە بۆ بەرگریكردن لە قەوارەی خۆیان و بەرەنگاربوونەوەی سیاسەتەكان، كۆنتێكستی مێژوویی تێڕوانینێكی چارەنووسساز لە سەرهەڵدان و پەرەسەندنی پێشمەرگە وەك هێزێكی شەڕكەری ترسناك و هێمای بەرخۆدانی كورد دەڕەخسێنێت.
بزووتنەوە و هەڵمەتە سەرەكییەكان:
بە درێژایی سەدەی بیستەم، پێشمەرگە لە چەندین ڕاپەڕین و بزووتنەوەی خۆڕاگریدا بەشدار بوو كە ئامانجیان دەستەبەركردنی ئۆتۆنۆمی و دانپێدانانی كورد بوو. لە یاخیبوونی شێخ سەعید لە ساڵی ١٩٢٥ تا ململانێی كورد و عێراق لە كۆتایی سەدەی بیستەمدا، پێشمەرگە بە ئازایەتیانە لە دژی ئەگەرە سەرسەختەكان خەباتی كرد، زۆرجار پەنای بۆ تاكتیكی پارتیزانی و شەڕی ناهاوسەنگ دەبرد. ئەم بەشە بەدواداچوون بۆ ڕۆڵی پێشمەرگە لە ڕووداوە سەرەكییەكانی وەك كۆماری مەهاباد، ڕاپەڕینی كورد لە عێراق لە شەستەكان و جینۆسایدی ئەنفال دەكات و تیشك دەخاتە سەر بەشداری و قوربانیدانی ئەوان لە پێناوی مافەكانی كورددا.
پێكهاتەی ڕێكخراوەیی و ستراتیژییە سەربازییەكان:
پێكهاتەی ڕێكخراوەیی پێشمەرگە و ستراتیژییە سەربازییەكانی پێشمەرگە بە تێپەڕبوونی كات لە بەرامبەر گۆڕانی داینامیكی جیۆپۆلەتیكی و تەحەددای ناوخۆیی پەرەی سەند. لە سەرەتادا پارچەپارچە و لامەركەزی، هێزەكانی پێشمەرگە بە سەركردایەتی كەسایەتییە كاریگەرەكانی كورد وەك مستەفا بارزانی و جەلال تاڵەبانی وردە وردە یەكدەگرنەوە. ئەم بەشە بەدواداچوون بۆ پێكهاتەی فەرماندەیی پێشمەرگە و شێوازی دامەزراندنی پێشمەرگە و بەرنامەی مەشق و تاكتیكی شەڕ دەكات و ڕۆشنایی دەخاتە سەر گونجاندن و كاریگەرییان لە بەرامبەر ناخۆشیەكاندا.
گرنگی سیاسی:
پێشمەرگە لە دەرەوەی ڕۆڵی سەربازی خۆی، ڕۆڵێكی چارەنووسساز لە داڕشتنی گوتار و خواستی سیاسی كوردیدا هەبووە. پێشمەرگە وەك سیمبولی شوناس و بەرخۆدانی كورد، پشتیوانییەكی بەربڵاوی لە نێو پێكهاتە كوردییەكان كۆكردۆتەوە و دانپێدانانی نێودەوڵەتی بۆ تێكۆشانەكانیان كۆكردۆتەوە. ئەم بەشە گرنگی سیاسی پێشمەرگە لە چوارچێوەی ناسیۆنالیزمی كوردی و جیۆپۆلەتیكی ناوچەیی و هاوپەیمانییە جیهانییەكان دەكۆڵێتەوە و تیشك دەخاتە سەر كاریگەرییەكانیان لەسەر هەوڵەكانی دەوڵەتسازیی كورد و خواستەكانی چارەی خۆنووسین.
تەحەددا و قوربانیدان:
پێشمەرگە بە درێژایی مێژووی خۆی ڕووبەڕووی چەندین تەحەددا بووەتەوە، لەوانە سەركوتی دەوڵەت، دووبەرەكی ناوخۆیی و دەستێوەردانی دەرەكی. سەرەڕای ئەو ئاستەنگانە، پێشمەرگە چەكدارەكان لە پابەندبوونیان بە دۆزی كوردەوە چەقبەستوو ماونەتەوە و زۆرجاریش لە بەرگریكردن لە زێدی خۆیان باجی كۆتاییان داوە. ئەم بەشە ڕێز لە قوربانیدانی شەهیدانی پێشمەرگە دەگرێت و دان بە میراتی هەمیشەیی خەباتەكانیان بۆ نەوەكانی داهاتووی كورد دەنێت.
لە كۆتاییدا دەڵێین هێزی پێشمەرگەی كورد لە ڕاپەڕین و بزووتنەوە خۆڕاگرییەكانی سەدەی بیستەمدا ڕۆڵێكی ناوەندیی گێڕاوە و ڕەوتی مێژووی كوردیان لە قاڵب داوە و ئیلهام بەخش بووە بە نەوەكانی كورد بۆ درێژەدان بە خەباتی ئۆتۆنۆمی و دانپێدانان. بە لێكۆڵینەوە لە بەستێنی مێژوویی، پێكهاتەی تەشكیلاتی، ستراتیژی سەربازی، گرنگی سیاسی، تەحەددا و قوربانیدانەكانیان، تێگەیشتنێكی قووڵتر لە میراتی هەمیشەیی پێشمەرگە و ڕۆڵی بەردەوامی ئەوان لە هەوڵی چارەنووسی كورددا بەدەست دەهێنین.
